Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De stekker gaat er juist eerder uit bij autochtonen

Home

Bert Keizer

© Olaf Kraak
Column

U zult het niet erg vinden dat ik mij niet in het politieke debat begeef. Maar het kan denk ik geen kwaad als ik wat feitelijkheid aandraag uit de gezondheidszorg. Ik was namelijk erg verrast door de uitspraak van Tunahan Kuzu van de partij Denk over het lot van oudere allochtonen in de gezondheidszorg. 

Hij zei dat artsen in hun geval de stekker er vaak wat eerder uit trekken. Ik kan op grond van jarenlange ervaring rond ‘de stekker’ in de geneeskunde meedelen dat het precies andersom ligt. Dat wil zeggen, bij autochtonen wordt de stekker er veel eerder uitgetrokken dan bij allochtonen.

Lees verder na de advertentie

Ik heb jarenlang in Amsterdam-Oost gewerkt waar we vaak met moslims te maken hadden. Door de jaren heen heb ik geleerd dat er in de buurt van het levenseinde binnen de moslimcultuur heel anders gehandeld wordt dan binnen de zeg maar Europese variant.

De dood niet versnelt binnen laten

Het Europese sterfbed betekent vaak (ik praat over gemiddelden natuurlijk) dat de dokter samen met de patiënt na verkenning van de nog resterende mogelijkheden tot de vraag komt: Wat gaan we nog allemaal doen om de dood op afstand te houden, of houden we daar mee op omdat het uitstel alleen maar meer leed toevoegt aan de situatie? Je komt daar meestal redelijk uit samen. Waarna je er alles aan doet iemand zo comfortabel mogelijk te houden tot de dood erop volgt. Ik heb het niet over euthanasie, maar over goede zorg voor stervende mensen.

Het is niet aan de mens om zich op een dergelijke sturende wijze met de dood te bemoeien

In het verloop van dat Europese sterfbed wordt de dood bewust binnengelaten. Mocht de benodigde pijnstilling ertoe leiden dat de zieke het bewustzijn verliest, of dat hij wat eerder dood gaat, dan nemen we dat allemaal voor lief. Het devies is: als ze maar niet lijden, dan gaat het goed. Het moslimsterfbed gaat heel anders. Het idee dat je de dood binnenvraagt of versnelt is hen een gruwel. Het is niet aan de mens om zich op een dergelijke sturende wijze met de dood te bemoeien. Wij zijn allemaal in Gods hand en Hij zal besluiten wanneer een mens sterft. De mens heeft tot taak om het leven onder alle omstandigheden te bevorderen. Er bestaat geen ruimte voor het idee dat je het sterven verwelkomt, of versnelt.

Het is dan ook erg moeilijk, om niet te zeggen onmogelijk, om met moslims tot een beleidsafspraak te komen waarin je bijvoorbeeld opschrijft: ‘Bij ernstige complicaties geen ziekenhuisopname’. Want hier dreigt de regie over het sterven in mensenhand te komen en dat is zeer beslist niet de bedoeling.

Bidden tot het einde

Dit zijn geen theoretische overwegingen; ik heb helaas meerdere malen oude tot zeer oude moslims tegen mijn beter medisch weten in onder druk van de familie in het ziekenhuis laten opnemen, waar hen niets dan voortgezette ellende wachtte en een onnodig pijnlijke dood. Ik zeg ‘helaas’ want het ging om schrijnende toestanden van mensen met ongeneeslijk hartfalen of longlijden of uitgezaaide kanker, of gevorderde dementie, die (in mijn ogen) veel beter af waren met mijn palliatie dan met de slimme, maar hier machteloze ziekenhuisgeneeskunde. Binnen het ziekenhuis wisten ze dan nog net de intensive care te vermijden, maar ook dat lukte (en lukt) niet altijd. Ik heb dat altijd erg moeilijk gevonden, omdat ik het niet kon helpen te denken: Laat die stakker toch alsjeblieft met rust. Onze pijnbestrijding wordt ook als problematisch ervaren in deze context. De bijwerking van morfine is dat iemand slaperig wordt, of zelfs het bewustzijn verliest, waarop de meeste mensen zouden zeggen: mooi werk. Maar niet aldus in de ervaring van een moslim die zo bewust mogelijk biddend wil sterven. We zijn er meerdere malen in geslaagd om de pijnstilling en de sederende middelen zodanig te doseren dat bidden of het luisteren naar gezongen gebed tot het laatst mogelijk bleef.

Laat die stakker toch alsjeblieft met rust

Wat artsen daarvan vinden? Wij vinden dat niemand na een overlijden het gevoel moet hebben dat er niet goed voor je stervende familielid werd gezorgd. En als de vermijding van dat gevoel een inzet van medische interventies eist die we normaal gesproken niet zouden uitvoeren, dan vind ik dat gerechtvaardigd, tot op zekere hoogte. Deze houding leidt ertoe dat in ons land de stekker er bij allochtonen meestal veel later uitgetrokken wordt dan bij autochtonen.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Het is niet aan de mens om zich op een dergelijke sturende wijze met de dood te bemoeien

Laat die stakker toch alsjeblieft met rust