Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Rotterdamse buurten knappen niet op door armen te weren

Samenleving

Jeannine Julen

Rotterdam Charlois is een van de wijken waar de Rotterdamwet wordt toegepast. © arie kievit

De Rotterdamwet, waarbij bewoners met lage inkomens geweerd worden uit arme wijken, is geen succes. Toch handhaaft Rotterdam dit beleid.

De Rotterdamse gemeenteraad koos er deze week wederom voor om de omstreden Rotterdamwet te verlengen. Maar de wet die het mogelijk maakt lage inkomens te weren uit achterstandswijken, brengt volgens recent onderzoek geen aantoonbaar positief effect teweeg. Sterker, het aandeel bewoners onder de armoedegrens groeit. Net als de criminaliteit in de aangewezen wijken, zo blijkt uit onderzoek van organisatieadviesbureau Twynstra Gudde.

Lees verder na de advertentie

De Wet bijzondere maatregelen grootstedelijk bestuur, in de volksmond de Rotterdamwet, werd twaalf jaar geleden in het leven geroepen. Het lukte de Rotterdamse gemeenteraad met de beschikbare middelen onvoldoende om de hoge werkloosheid, verloedering en criminaliteit in probleembuurten aan te pakken. Dus moest de bevolkingssamenstelling anders, oordeelde geestelijk vader en toenmalig wethouder Marco Pastors. Met als uiteindelijke doel: aangenamere en veilige buurten.

Werklozen, uitkeringsgerechtigden en andere woningzoekenden zonder baan, studiefinanciering of pensioen mochten voortaan uit deze probleembuurten geweerd worden. Mits ze minder dan zes jaar in de stad woonden. Inmiddels geldt de wet in vijf wijken en bijna honderd straten.

Verslechtering

Maar of het weren van lage inkomensgroepen leidt tot betere buurten, trekken de onderzoekers van Twynstra Gudde ernstig in twijfel. "Op een beperkt aantal onderdelen is in bepaalde wijken een lichte verbetering te zien. Op meer onderdelen een verslechtering", schrijven ze. Ja, de groep met een uitkering wordt kleiner. En ja, het gemiddelde inkomen van de bewoners stijgt. Maar dit nogal lage inkomen ligt nog altijd onder het Rotterdamse gemiddelde. Daarbij valt een groeiend aantal bewoners onder de armoedegrens (in sommige wijken rond de dertig procent). En in alle vijf Rotterdamwetwijken neemt het aantal inbraken, diefstallen en geweldsincidenten toe.

Op een beperkt aantal onderdelen is in bepaalde wijken een lichte verbetering te zien. Op meer onderdelen een verslechtering

uit het rapport Twynstra Gudde

Toch sprak verantwoordelijk wethouder Robert Simons van Leefbaar Rotterdam deze week van een 'wet die doet wat hij moet doen'. "Ik begrijp dat lokale bestuurders ernaar grijpen", reageert Cody Hochstenbach, sociaal geograaf aan de Universiteit van Amsterdam. Twee jaar geleden deed hij eveneens onderzoek naar de Rotterdamwet en stuitte op soortgelijke onderzoeksresultaten. "Voor bestuurders is het een goedkope manier om aan de kiezers te laten zien dat ze de probleemwijken aanpakken. Ze hoeven er geen woningen voor te slopen of te bouwen. Maar als de invloed van de wet echt zo groot was, hadden we het ondertussen wel gezien. Er zijn de afgelopen jaren meerdere evaluaties geweest en uit geen van ze blijkt een aantoonbaar effect op de leefbaarheid en veiligheid."

Terwijl Hochstenbach zich stilaan af begint te vragen waarom de wet niet wordt stopgezet, groeit het enthousiasme bij andere gemeenten voor de Rotterdamse aanpak. Inmiddels kunnen ook verhuurders in bijvoorbeeld Zaandam, Tilburg, Vlaardingen, Den Bosch en Schiedam kansarme woningzoekenden weigeren. Ze kunnen de wet ook aangrijpen om ondernemerschap te stimuleren of verloederde panden te sluiten.

De Raad van State noemde het kunnen weigeren op basis van po­li­tie­mel­din­gen een "ernstige inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer

De Rotterdamse woningcorporatie Havensteder is minder enthousiast. Bestuurder Hedy van den Berk ziet een waterbedeffect ontstaan. Wie niet in de Rotterdamwetwijken terecht kan, zoekt omliggende buurten op. "Neem Vreewijk en Lombardijen in Rotterdam-Zuid. Daar zien we een hogere concentratie van mensen met lage inkomens." Het gevolg: die wijken worden op termijn aangewezen als Rotterdamwetwijk, ziet Van den Berk.

Beperkte vrijheid van wonen

De wet zorgde er al voor dat de gemeente Rotterdam voor het gerecht werd gesleept voor het schenden van mensenrechten. Ik word in mijn vrijheid van wonen beperkt, vond de aanklager. Na verschillende rechtszaken oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uiteindelijk in het voordeel van de Nederlandse staat, en dus Rotterdam. Maar daarmee is de kous nog niet af. De Raad van State noemde het nieuwe wetsonderdeel - het kunnen weigeren op basis van politiemeldingen - al een "ernstige inbreuk op de grondwettelijke vrijheid van vestiging en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer". Ook enkele gemeentepartijen in Rotterdam voelden zich deze week wat ongemakkelijk toen ze instemden met de verlenging. Maar wie wil dat de wet wordt aangepast of volledig wordt stopgezet, zegt wethouder Simons, zal moeten wachten op het nieuwe college.

Deel dit artikel

Op een beperkt aantal onderdelen is in bepaalde wijken een lichte verbetering te zien. Op meer onderdelen een verslechtering

uit het rapport Twynstra Gudde

De Raad van State noemde het kunnen weigeren op basis van po­li­tie­mel­din­gen een "ernstige inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer