Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De president van de Hoge Raad maakt zich zorgen. Kan iedereen straks zijn recht nog halen?

Samenleving

Edwin Kreulen

Maarten Feteris President van de Hoge Raad met zijn boek ‘De kleine Hoge Raad voor Dummies’. © Phil Nijhuis

De president van de Hoge Raad waarschuwt dat het recht voor iedereen toegankelijk moet blijven.

De Tweede Kamer praat woensdag over omstreden plannen van het kabinet over de rechtsbijstand aan mensen die niet zelf een advocaat kunnen betalen. Minister Sander Dekker (rechtsbescherming) wil dat mensen voor bijvoorbeeld echtscheidingen of ontslagzaken vaker voor andere oplossingen zoeken dan een rechtszaak, zoals mediation.

Lees verder na de advertentie

“Hoe de politiek het oplost, is aan het kabinet”, zegt Maarten Feteris, president van de Hoge Raad. “Maar als mensen met een serieus geschil er onderling niet uitkomen, moeten er niet te veel belemmeringen zijn om hun recht te halen.” Feteris formuleert het voorzichtig, want het is uitzonderlijk dat rechters zich uitlaten over de politiek. Maar zijn zorgen zijn duidelijk: “Het is belangrijk dat burgers die de financiële middelen niet hebben, en ook zelf de juridische kennis niet, in zulke gevallen een beroep op rechtsbijstand kunnen blijven kunnen. Zeker als hun rechten worden geschonden.”

Laat dan maar zitten, kan men gaan denken, hier word ik eerder slechter van, zeker als ik verlies

Maarten Feteris, president van de Hoge Raad

Morgen verschijnt het boek ‘De Kleine Hoge Raad voor Dummies’, waarin Feteris erop wijst dat ‘toegang tot de rechter’ een cruciale voorwaarde is voor het functioneren van de rechtsstaat. Hij schreef dat voordat de politieke discussie losbarstte.

Griffierecht verhoogd

Behalve de beschikbaarheid van een sociale advocaat is ook het griffierecht, de kosten aan het begin van een zaak, volgens Feteris van belang. “In een deel van de zaken tussen burgers onderling is het griffierecht al zo verhoogd, dat het bij kleinere zaken al bijna niet meer loont om naar de rechter te gaan, bijvoorbeeld voor incassozaken. Laat dan maar zitten, kan men gaan denken, hier word ik eerder slechter van, zeker als ik verlies.”

Als groepen mensen te weinig toegang tot het recht krijgen, is het risico volgens Feteris dat een samenleving ontstaat waarin een groep burgers zegt ‘deze rechtsstaat is niet de onze meer’. “Mensen kunnen dan gaan zeggen ‘wij lossen de problemen op onze eigen manier wel op’. Dan dreigt eigenrichting, mensen die het recht in eigen hand nemen, soms met extreme opvattingen. Dat men zich tegen alles en alle autoriteiten binnen de democratie gaat afzetten. Ik zeg niet dat alle autoriteiten het altijd goed doen. Maar afhaken bij het huidige systeem, daarin zie ik een groot nadeel voor de maatschappij.”

Sociaal advocaten

Het kabinet legde eerder een advies naast zich neer om het budget voor de rechtsbijstand te verhogen. Dat steeg sinds de eeuwwisseling hard maar is de laatste tien jaar redelijk stabiel op 430 miljoen euro per jaar. Het aantal zaken bleef wel stijgen en sociaal advocaten zeggen dat de vergoedingen daarom zo laag zijn geworden dat het werk niet meer te doen is. Ze protesteren sinds vorige week al met acties bij rechtbanken en zullen zich ook rond de Kamerbehandeling laten horen.

Dekker zei eerder dat wie echt een advocaat nodig heeft, daarvan verzekerd blijft in de toekomst. Hij wil dat mensen gebruik maken van alternatieven, zoals het praktisch regelen van een echtscheiding via een erkende website. Ook wijst hij erop dat burgers zich kunnen verzekeren voor rechtsbijstand, of aanspraak kunnen maken op nieuw in te richten rechtshulppakketten die sociaal advocaten kunnen aanbieden.

Poortwachter 

De plannen van Dekker zijn een uitwerking van het regeerakkoord, waarin wordt voorgesteld een ‘poortwachter’ in te voeren die bepaalt of iemand in aanmerking komt voor vergoeding van een advocaat. Voor asiel- en strafzaken blijft wel een advocaat gegarandeerd. Feteris vindt het niet zijn rol zich uit te spreken in de discussie tussen advocatuur en kabinet.

Lees ook:

De Hoge Raad, wat doet doet die eigenlijk?

Regelmatig krijgt Maarten Feteris de vraag wat de Hoge Raad nu eigenlijk doet. Dus schreef hij er een boek over. 

Als de minister niet luistert, trekken ook de advocaten gele hesjes aan

De eerste advocatenprotesten tegen bezuinigingen op de rechtsbijstand zijn begonnen. ‘Nu zijn onze hesjes nog groen.’

Deel dit artikel

Laat dan maar zitten, kan men gaan denken, hier word ik eerder slechter van, zeker als ik verlies

Maarten Feteris, president van de Hoge Raad