Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De minister die feminist werd, wil dat u het ook wordt

Samenleving

Romana Abels

De Belgische vice-premier Alexander De Croo schreef het boek de 'Eeuw van de vrouw, hoe feminisme ook mannen bevrijdt'. © BELGA
Interview

Vroeger was hij niet bepaald een feminist. 'Te polariserend' vond hij, 'te onverdraagzaam'. Nu zegt de Vlaamse minister Alexander De Croo: feminisme zal ook mannen bevrijden. Maar hij begrijpt: 'Het wordt een opdracht om dat goed uit te leggen.'

Een dikke veertig jaar van het leven van Alexander De Croo ging voorbij voor hij ontdekte dat hij wat betreft vrouwen ongelijk had. "Ik dacht: het is geregeld. Dat probleem van de achterstelling van vrouwen, is getackeld." Pas nadat hij vier jaar geleden voor de tweede keer minister was geworden, ontdekte hij zijn vergissing.

Lees verder na de advertentie

Nu zegt hij tegen zichzelf en tegen zijn collega-ministers: "Als we niets doen, dan is over dertig jaar niets veranderd". Het omslagpunt kwam in een serie dienstreizen als minister van ontwikkelingssamenwerking, waar hij zag hoe vrouwen in de armste gebieden ter wereld steeds het meest de dupe waren. Later nog kwam de ontdekking dat ook in zijn eigen land, zelfs in het kabinet waarvan hij deel uitmaakt, er nog lang geen gelijkheid is.

De rol van de vrouw wordt met te weinig ambitie en te veel vooroordelen ingevuld

De flaptekst van 'De eeuw van de vrouw'

U kent de naam De Croo misschien. Dat kan kloppen: de vader van Alexander was ook minister, zijn grootvader burgemeester, hijzelf was voor hij minister werd al partijvoorzitter. Het ging zo: eerst nam hij zich lang voor niet in de uitgesleten politieke voetsporen te treden van zijn voorvaders, maar het gebeurde toch. Alexander De Croo is, net als zijn vader, vertegenwoordiger van de Open VLD, de Vlaamse liberale partij - politiek gezien vergelijkbaar met een kruising tussen D66 en VVD.

Met de presentatie van zijn boek, vandaag, neemt hij een voorbeeld aan zijn moeder, een actief feministe. 'De eeuw van de vrouw' heet het, 'hoe het feminisme ook mannen bevrijdt'. De achterflap vat de inhoud samen in één zin, een opdracht voor de regeringen van België en Nederland: "De rol van de vrouw wordt met te weinig ambitie en te veel vooroordelen ingevuld."

Een week van tevoren zit hij licht nerveus in zijn werkkamer in het ministerie van ontwikkelingssamenwerking in Brussel. Van zijn boodschap is hij overtuigd. Maar van het succes van de ontvangst niet bepaald. "Als man over feminisme schrijven, is een gladde helling", zegt hij. "Vrouwen kunnen zeggen: weer een man die aan vrouwen uitlegt hoe ze het moeten doen. Van mannen verwacht ik de reactie: 'Wat probeert u zich nu interessant te maken bij een vrouwelijk publiek'." Geen van beide is zijn bedoeling.

Mijn redenering was: gelijkheid tussen man en vrouw duurt nog maar een paar jaar en dan zijn we er

Wat wel de bedoeling is: dat de mannen van België en Nederland doordrongen worden van dat wat hij zelf ook moest leren. Hij schrijft: "De verspilling van talent en van welvaart kunnen we ons niet langer veroorloven" en "echte keuzevrijheid hebben vrouwen niet, of niet voldoende".

De Croo: "Ik ben opgegroeid in een omgeving van sterke vrouwen. Mijn mam was daar één van, ze was ook als feministe zeer actief." Hij dacht dat de inspanning van haar generatie genoeg was. "Mijn redenering was: gelijkheid tussen man en vrouw duurt nog maar een paar jaar en dan zijn we er. Alle grote symbolische verworvenheden hebben we: stemrecht, recht op abortus, kinderopvang. We komen er wel."

Nu weet hij dus beter.

© Sander de Wilde

Lichtend voorbeeld

"Nederland doet het net zo min goed als België. Wat betreft gendergelijkheid staat België op plaats 31 van de ranglijst van het World Economic Forum en Nederland op 32. Voor beide landen geldt dat we eigenlijk van onszelf dachten dat we het best wel voor elkaar hadden. Tenminste: wij in België gingen ervan uit dat Nederland het lichtend voorbeeld was. Ooit was dat zo. Jullie, met ons in je kielzog, zijn absolute voortrekkers geweest bij het recht op abortus en bij het huwelijk voor lhbt'ers. Ik vind dat het echt een opdracht is voor beide landen om nu op het gebied van feminisme een grote stap vooruit te zetten."

Hoe moeilijk kan het zijn? De kwaal en het recept zijn in tweehonderd pagina's uitgelegd. Er is meer kinderopvang nodig, een cultuur van zorgende vaders als in Scandinavische landen, minder in deeltijd werkende vrouwen en het doorgedrongen besef dat een organisatie beter functioneert als er vrouwen en mannen de scepter zwaaien. Het is al vaak gezegd. "We moeten alleen mensen hebben die mee aan de kar willen trekken. Ook mannen. Dat is de opdracht van het boek."

Elke regering moet evenveel Ne­der­lands­ta­li­ge als Franstalige ministers hebben. Waarom zou je dan een probleem hebben met een vrouwenquotum?

Anderzijds: het leven van De Croo zelf is allerminst het goede voorbeeld. Hij werkt zelf vijf dagen per week, zijn vrouw vier. In het kabinet waar hij deel van uitmaakt zitten drie vrouwen op elf mannen. Zijn drie kabinetschefs zijn mannen. Bij zijn kinderen ziet hij het patroon voortgezet worden. Hij heeft twee zonen, ze zijn zeven en tien jaar. De oudste zit in 'de vijfde'. "Hij heeft weer een juf. Tot zijn twaalfde jaar zal hij alleen vrouwelijke leerkrachten hebben gezien. Dat bevestigt bij hem het beeld dat de zorgende taak eerder voor een vrouw is."

Voor zijn collega-ministers is de inhoud van het boek een verassing. Hij heeft niet vooraf met hen zijn grieven besproken, laat staan alvast zijn idealen in plannen en wetsvoorstellen omgezet. Dat moet allemaal nog komen.

"Er zitten wel voorstellen in, bijvoorbeeld over verlagen van de kosten van kinderopvang, of voor een vaderschapsverlof van drie maanden, of om zoals in het Verenigd Koninkrijk bedrijven te verplichten de gemiddelde lonen van mannen en vrouwen openbaar te maken. In mei volgend jaar hebben we parlementsverkiezingen, in de aanloop daarnaartoe kunnen we daarover discussieren."

Quotum

Een mogelijkheid is wat hem betreft ook om een regering toch maar een quotum op te leggen: er moeten net zoveel vrouwelijke als mannelijke ministers komen. Het werkt in Scandinavische landen. "We kennen in België quotums zeer goed hè, tussen Nederlands- en Franstaligen. De Belgische regering is paritair samengesteld. Elke regering moet evenveel Nederlandstalige als Franstalige ministers hebben en dat is zo in veel overheidsorganisaties. Waarom zou je dan een probleem hebben als er een quotum zou zijn tussen mannen en vrouwen?"

Het nieuwste argument heeft hij achterin verstopt, op bladzijde 177. Daar schrijft hij dat de Europese Unie afstevent op een gigantisch werknemerstekort. In 2040, over 22 jaar dus, heeft Europa 24 miljoen werknemers te weinig. "Als we er niets aan doen, dan stokt de economie en neemt de welvaart af.

"Dat tekort kunnen we niet opvullen met 24 miljoen migranten. Daartegen is de maatschappelijke weerstand het grootst", schrijft De Croo. "Maar als we erin slagen de werkgelegenheidsgraad van vrouwen op te trekken tot die van mannen, kan het tekort beperkt blijven tot 3 miljoen. Die kan Europa wel via migratie binnenhalen."

Een extra job voor een vrouw betekent dus niet automatisch een minder voor een man

Dat het zo ver achterin staat, nog na het goede voorbeeld van het lange vaderschapsverlof van Zweden, is opzettelijk. Hij heeft veel bezwaren bedacht tijdens het schrijven, maar de ergste leek hem toch wel het bezwaar dat hij feminist zou zijn uit economische motieven.

"Men zou kunnen zeggen: 'We gaan toch onze maatschappij niet enkel organiseren rond het maximaliseren van het bruto binnenlands product?'. Mijn redenering is: als we de zaken op een meer evenwichtige manier organiseren, als evenveel mannen als vrouwen in deeltijd werken, als mannen en vrouwen gelijk vertegenwoordigd zijn in verschillende sectoren, als het leiderschap van een organisatie gelijk verdeeld is tussen mannen en vrouwen, gaan we volgens mij veel minder in die ratrace leven die we vandaag hebben."

Een tweede, economisch argument noemt hij wel eerder: als driekwart van de vrouwen een baan heeft, zoals mannen, dan zou dat voor een extra economische groei van 12 procent zorgen. De Oeso berekende dat. De Croo gebruikt het vaak als argument om mannen voor zijn pleit te winnen: "Een extra job voor een vrouw betekent dus niet automatisch een minder voor een man".

Potentieel

In zijn werkkamer licht hij toe: "Ik bekijk het voor een deel met een economische bril, maar vooral met een liberale bril. Die is er één van kansen. De vraag voor mij is waarom wij als samenleving zoveel potentieel aan welvaart laten liggen, door de helft van de bevolking niet op haar mogelijkheden te laten functioneren. Wat voor zin heeft het om een samenleving te hebben met bijzonder hoogopgeleide huisvrouwen?"

Maar uiteindelijk, zegt hij, gaat het hem om welzijn. "Als we het potentieel van vrouwen ten volle benutten, zullen we een leven hebben waar we een veel beter evenwicht hebben tussen werken en niet werken. Een samenleving ook waarin betere beslissingen worden genomen, omdat ze typisch mannelijk en typisch vrouwelijk leiderschap com-bineert. Dan zullen we over het algemeen een gelukkiger samenleving zijn."

Alexander De Croo: 'De eeuw van de vrouw, hoe feminisme ook mannen bevrijdt', Polus € 19,99.

Wat brengt het feminisme in 2018? Aan tafel met vijf vooraanstaande vrouwen

2017 was het jaar van #MeToo en van het verbod op nafluiten. Vrouwen stonden op tegen slutshaming en tegen het gebrek aan vrouwenurinoirs. Is het hen in het afgelopen jaar gelukt hun plek op te eisen in de publieke ruimte?

Deel dit artikel

De rol van de vrouw wordt met te weinig ambitie en te veel vooroordelen ingevuld

De flaptekst van 'De eeuw van de vrouw'

Mijn redenering was: gelijkheid tussen man en vrouw duurt nog maar een paar jaar en dan zijn we er

Elke regering moet evenveel Ne­der­lands­ta­li­ge als Franstalige ministers hebben. Waarom zou je dan een probleem hebben met een vrouwenquotum?

Een extra job voor een vrouw betekent dus niet automatisch een minder voor een man