Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De liefde voor de braai verenigt Zuid-Afrika

Samenleving

Niels Posthumus

Spencer Chuma (l) en Prince Maseko braaien in park Zoo Lake in Johannesburg. 'Dit is vrijheid. Even je telefoon uit, geen internet, je benauwde stadsappartement uit.' © Bram Lammers

Morgen is het Braaidag in Zuid-Afrika. Want elke inwoner, van elke kleur, houdt van barbecuen.

Telkens als Spencer Chuma (30) en Prince Maseko (27) wat bier over de worsten op hun draagbare barbecues sprenkelen, raken ze gehuld in een dikke rookwolk. "Voor de perfecte smaak", roepen ze uit boven de muziek die een geparkeerde auto uitstort over het grasveld. En lachend:"Maar onthoud hè, in Zuid-Afrika heet een barbecue een braai, en niet anders."

Lees verder na de advertentie

Morgen is het Erfgoeddag in Zuid-Afrika. Oftewel Braaidag. Want braaien is cultureel erfgoed dat elke Zuid-Afrikaan omarmt.

Op Braaidag nemen we vijf kilo rood vlees, vijf kilo boerewors en nog eens twee kilo lever mee, voor zo'n twintig tot dertig mensen

Spencer Chuma

Het is de verjaardag van het dochtertje van een collega. Ze is vier geworden. "Als Zuid-Afrikaan vier je alles met een braai", benadrukt Chuma. "Dus ook verjaardagen." Iedere maand organiseert hij er wel een. Altijd in het park Zoo Lake in Johannesburg. "Dit is de fijnste plek in de stad." Hij wijst naar het meertje achter hem, de speeltuin verderop en het aangeharkte grasveld. "Dit is pure vrijheid", jubelt hij. "Even je telefoon uit, geen internet, je benauwde stadsappartement uit."

Morgen zitten ze er weer, verzekert zijn vriend Maseko. Want dan is het Erfgoeddag in Zuid-Afrika. In de volksmond heet die feestdag sinds enkele jaren ook wel Braaidag. "Oh man, dan gaan we helemaal los", glundert Chuma enthousiast. "Op Braaidag nemen we vijf kilo rood vlees, vijf kilo boerewors en nog eens twee kilo lever mee, voor zo'n twintig tot dertig mensen."

Het was Jan Scannell die in 2005 op het idee kwam Erfgoeddag om te dopen. Hij is een bekende braaikok uit Kaapstad en noemt zich Jan Braai. "Ik wilde iets doen om de sociale cohesie te versterken", legt hij uit. "Want Zuid-Afrika is als land nog altijd te verdeeld."

Nationale specialiteit

Die verdeeldheid is een gevolg van de racistische apartheidsgeschiedenis en de aanhoudende economische ongelijkheid. Toch viel het Scannell op dat de animositeit juist erg meevalt zodra Zuid-Afrikanen uit verschillende bevolkingsgroepen persoonlijk met elkaar in contact komen. Wit en zwart, arm en rijk, jong en oud - op individueel niveau blijkt iedereen het best goed met elkaar te kunnen vinden. Alleen lopen Zuid-Afrikanen uit verschillende bevolkingsgroepen elkaar gewoonweg te weinig tegen het lijf.

De braai is het ideale middel om dat probleem tegen te gaan, bedacht Scannell. "Je hoort nooit dat bepaalde religieuze groepen, huidskleuren, seksen of leeftijdsgroepen daarvan worden uitgesloten", lacht hij. "Het vuur is bovendien een plek om je rond te verzamelen, verhalen te vertellen, ervaringen uit te wisselen. En er is geen land ter wereld waar de braai zo'n centrale rol speelt bij feesten en partijen als Zuid-Afrika. Boerewors is zelfs onze nationale specialiteit, net als friet in België en pizza in Italië."

Bij het vuur kun je verhalen vertellen, ervaringen uitwisselen

Scannell zag Braaidag voor zich als een Zuid-Afrikaanse versie van het Ierse St. Patrick's Day of Koningsdag in Nederland. "Dat waren mijn inspiratiebronnen", zegt hij. "In combinatie met het familiekarakter van het Amerikaanse Thanksgiving. Ik wilde dat het een echte nationale feestdag zou worden, waaraan dus iedereen in het land deelneemt. Het liefst niet slechts met familie in iemands achtertuin, maar op straat en in parken, zodat je vooral ook onbekende mensen ontmoet."

De afgelopen twaalf jaar is dit aardig gelukt. Vooral ook doordat aartsbisschop Desmond Tutu zich enthousiast achter het initiatief schaarde. De grote supermarkten namen het concept Braaidag over. Scannell schat dat intussen een kleine 20 miljoen Zuid-Afrikanen op Erfgoeddag de braai aansteken, 40 procent van de bevolking. Waarbij moet worden aangemerkt dat miljoenen Zuid-Afrikanen in zulke diepe armoede leven dat zij simpelweg geen geld hebben voor braaivlees.

Chuma en Maseko zetten in Zoo Lake hun tanden in een sappige steak. "Ik hou van dit leven", kan de eerste zijn geluk niet op. Het biertje in zijn hand is duidelijk niet zijn eerste van de dag. "Braaien draait afgezien van het vlees ook om drank, muziek en socializen", zegt hij. "Al die dingen zitten ons Zuid-Afrikanen in het bloed. Of je nu zwart bent of wit, braaien is ons cultureel erfgoed bij uitstek."

Erfgoeddag op sterfdag Shaka zulu

De Zulu-bevolking in Zuid-Afrika viert op 24 september traditioneel de sterfdag van hun legendarische koning Shaka Zulu, die leefde aan het begin van de negentiende eeuw. Aanvankelijk werd de datum niet opgenomen in de lijst van nieuwe feestdagen in het Zuid-Afrika van na de apartheid.

Zulu-partij Inkatha Freedom Party maakte daar in 1995 bezwaar tegen. Als compromis voegde het parlement 24 september toe aan de lijst, zij het onder voorwaarde dat de dag niet Shaka-dag zou gaan heten, maar Erfgoeddag. Daarmee moest de dag alle tradities in Zuid-Afrika eren.

Heel uitbundig wordt de feestdag op veel plekken in Zuid-Afrika niet gevierd. Vandaar dat het Braaidag-initiatief zo goed kon aanslaan.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Op Braaidag nemen we vijf kilo rood vlees, vijf kilo boerewors en nog eens twee kilo lever mee, voor zo'n twintig tot dertig mensen

Spencer Chuma

Bij het vuur kun je verhalen vertellen, ervaringen uitwisselen