Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De inburgering gaat op de schop, met een heus persoonlijk inburgeringsplan

Samenleving

Wendelmoet Boersema

Minister Wouter Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid tijdens zijn werkbezoek, maandag, aan reïntegratiebedrijf DZB Leiden. De inburgering van nieuwkomers gaat op de schop. Gemeenten krijgen vanaf 2020 de touwtjes weer in handen, zodat nieuwkomers niet meer zelf hun inburgering hoeven regelen. © ANP

Geen ontheffingen meer, strengere boetes en iedereen moet meedoen. Het inburgeringstelsel gaat op de schop. Onder meer de eigen lening voor statushouders verdwijnt.

Voor Sobhi Al Haji had minister Koolmees het inburgeringstelstel niet hoeven aanpassen. De Syriër kwam hier in de zomer van 2015, deed nog geen jaar over zijn verplichte inburgering en hoefde zijn lening van 10.000 euro dus niet terug te betalen. Ook zijn jonge vrouw (bijna 21 jaar, kinderen van 6, 4 en 0 jaar), die twee jaar geleden met haar man werd herenigd, is al over de helft met de examens. 

Lees verder na de advertentie

“Mijn vrouw praat beter Nederlands dan ik. Ze praat ook vaak met de buren en de juf op school”, zegt een trotse Al Haji. Sinds een maand werkt de elektromonteur voor bouwbedrijf Heijmans op Schiphol, hij installeert sprinklers en noodverlichting. Nog steeds volgt hij twee keer per week taalles in Alphen aan de Rijn, waar hij woont. Zijn werkgever betaalt zijn studie op het mbo, niveau 2.

Al Haji en andere succesvolle statushouders vormen deze ochtend de feestelijke franje als minister Koolmees van sociale zaken en integratie zijn nieuwe inburgeringsplannen ontvouwt. Niet voor niets vindt dit plaats in het reïntegratiebedrijf DZB in Leiden, een gemeente die de afgelopen jaren statushouders begeleidde zoals de minister het graag ziet: inburgeren zonder lange wachttijden, onderwijs op maat en zo snel mogelijk een gewone baan, met hulp van het bedrijfsleven.

Iedere statushouder krijgt een persoonlijk PIP, een Plan Inburgering en Participatie

De gemeenten krijgen in de plannen van Koolmees ‘de regie terug’. Want met de zelfredzaamheid van de asielzoeker, waar de inburgering sinds 2013 op steunde, gaat volgens de minister “heel veel mis”. Uit een evaluatie van het ministerie bleek vorige week dat 15 procent van de statushouders zijn examens niet op tijd haalt, soms bewust aanstuurt op de ontheffing van de inburgerplicht en dat het onderwijs vaak niet aansluit bij wat werkgevers graag zien. De eigen lening opende bovendien de deur voor fraude door malafide taalbureaus.

Die lening verdwijnt dus, en met dat geld moeten gemeenten het nu gaan regelen. Er komt bovendien extra overheidsgeld beschikbaar voor taallessen, omdat de eisen omhoog gaan. Tegelijkertijd worden de boetes strenger: wie onvoldoende meewerkt, kan worden gekort op de bijstand of zelfs uiteindelijk een verblijfsvergunning worden ontzegd. Dit was in het regeerakkoord al zo afgesproken.

Nieuw jargon

Nieuw jargon is er ook: iedere statushouder krijgt een persoonlijk PIP, een Plan Inburgering en Participatie. En de gemeenten moeten ‘ontzorgen’, dat wil zeggen dat zij huur- en zorgtoeslag en bijstand innen en dat de nieuwkomer leefgeld krijgt tot hij of zij het zelf kan regelen.

Koolmees erkent dat er altijd een groep zal blijven voor wie de lessen en zeker de nieuwe taaleisen te hoog gegrepen zijn. Voor hen komt er een nieuwe praktijkroute. “Die groep werd vroeger aan hun lot overgelaten als ze de inburgeringsexamens niet haalden. Maar het blijft lastig als mensen in het land van herkomst analfabeet waren.”

Wat Koolmees niet meebracht naar Leiden waren de details van de financiën. “Daar maak ik me wel zorgen over”, zegt de Leidse wethouder Yvonne van Delft van werk, inkomen, economie en cultuur. “Gemeenten hebben al zoveel taken. En dan heeft de minister het ook nog over prestatiebeloning voor gemeenten. Het moet wel uitvoerbaar blijven.” De minister gaat nog onderhandelen met de gemeenten over de middelen. 

Ook studeert het kabinet op de mogelijkheid kansrijke asielzoekers sneller te plaatsen in gemeenten waar ze later ook kunnen werken. Nu worden asielzoekers nog grotendeels naar inwonersaantal verdeelt en speelt werkgelegenheid een kleine rol.

Schaap met 5 poten

Leiden is een gemeente die nu meer uitgeeft aan uitkeringen in de Participatiewet dan er budget is. Het project met de statushouders vanaf 2016 – toen de asielinstroom in Europa piekte – is daarom gefinancierd met geld uit het Europese Asiel, Migratie en Integratiefonds. Voor 3000 euro kregen statushouders – naast de taallessen – een tweejarig intensief programma, met onder meer een mentor en begeleide stages. Projectleider Jos Valk geeft eerlijk toe dat het een stuk makkelijker is nu de economie weer groeit. “De eerste tijd moest ik praten als Brugman. Werkgevers willen allemaal een schaap met 5 poten en die van ons hebben er drieënhalf. Maar nu overal tekorten zijn, gaat het prima.”

Ahmad Al Hosain is de oprichter van taalschool Harmonie in Leiden. Hij is blij dat de gemeente in de toekomst statushouders een plek gaat toewijzen op taalscholen. "Voorheen gebruikten vluchtelingen hun keuzevrijheid niet goed. Ze namen hun keuze niet altijd even serieus. Sommigen kozen een school die niet zo veel eisen aan hen stelt of ze lieten zich lokken door een cadeautje: 400 euro korting bijvoorbeeld of een gratis laptop."

Concurrentie

Die sturing door de gemeente kan ook nadelig werken, zegt Al Hosain. "Als een gemeente goed contact heeft met één taalschool, dan kan het zijn dat die alle statushouders toegewezen krijgt. Dat is dan goed voor die school, maar niet voor de concurrentie in de stad." 

De schooldirecteur is blij met de verhoogde taaleis. "Maar dan moeten cursisten wel vaker naar school gaan. Eén keer per week een uurtje is niet genoeg. Een cursist zou vier of vijf dagen lang vijf uur taalles moeten krijgen."

Donderdag debatteert de Tweede Kamer over de plannen van minister Koolmees. De eerste reacties zijn positief. Farid Azarkan (DENK) vindt dat Koolmees er “verstandig” aan doet de inburgering radicaal om te gooien. Zihni Özdil (GroenLinks) noemt het een “goede stap vooruit”. VVD'er Bente Becker vindt het “goed dat het nieuwe inburgeringstraject draait om meedoen vanaf dag één".

Lees ook:

Vast tussen de raderen van het inburgeringsbeleid

Het inburgeren van de grote aantallen vluchtelingen die twee jaar geleden naar Nederland kwamen, is een megaklus. Niemand is blij met hoe het gaat. Het inburgeringsbeleid in vier kwalen.

Nieuwkomer stuit bij inburgering op malafide taalbureaus

De toezichthouder van taalbureaus die lessen aan inburgeraars geven, heeft 110 klachten ontvangen.

Deel dit artikel

Iedere statushouder krijgt een persoonlijk PIP, een Plan Inburgering en Participatie