Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De gaskraan gaat dicht, maar wie dicht de barsten in het Groningse vertrouwen?

Samenleving

Karin Sitalsing

Jantje Schaafsma: 'De politiek in Nederland heeft me enorm teleurgesteld.' © reyer boxem

De overheid stelt zich garant voor bevingsschade en de gaskraan gaat dicht. Een voorzichtig begin van herstel van vertrouwen? Op bezoek in de Oosterstraat in Warffum.

Na haar eerste beving, een lichte, dacht Maaike Molhuysen nog: nou, als dit alles is? Het werd 16 augustus 2012. Huizinge, 3.6 op de schaal van Richter. Molhuysen schrok zich rot: zo erg kan het dus ook zijn. "Maar ik dacht meteen: geen paniek, dit is Nederland, geen bananenrepubliek. Dus dit wordt wel geregeld." Het was niet eens een vraag, zegt ze, gewoon een vanzelfsprekendheid.

Lees verder na de advertentie

Het werd 7 februari 2013. Zandeweer, 2.7, diezelfde nacht gevolgd door eentje van 3.2. Molhuysen en haar man hadden meer dan 13.000 euro schade. Veertig procent van de huizen van Warffum raakte beschadigd.

Nog steeds 2013. De najaarsstormen rond de al verzwakte huizen, eeuwenoude ornamenten in diggelen op de stoep. De commissie- Meijer die oordeelde dat extra maatregelen nodig zijn in het gasbevingsgebied.

Dit is geen gewone pech, geen natuurramp of ziekte. Hier zit iemand aan de knoppen

Maaike Molhuysen

En dan 2014, de tumultueuze persconferentie van toenmalig minister Henk Kamp in Loppersum. De boodschap: een grote kans op zwaardere bevingen. En o ja, die bleken inderdaad door de gaswinning te komen. De Mobiele Eenheid moest de woedende Groningers bedwingen.

Veel Nederlanders hoorden toen pas voor het eerst over de bevingen. Maar in de Oosterstraat in Warffum verzakten niet alleen de huizen, maar ook het vertrouwen. Elk nieuwsmoment bracht weer nieuwe scheuren en barsten mee.

Pas nu het er niet meer is, merkt Molhuysen hoe groot haar vertrouwen was. Dat de staat zou zeggen: ho Nam, dat kan zomaar niet, de gaskraan dichter zou draaien en de gevaren zou bekijken. Dat het goed zou komen. Dat iemand haar beschermde.

"Ik heb politicologie gestudeerd. Dat maakt het extra moeilijk te verkroppen dat het land waarvan je altijd onbewust verwachtte dat het achter je stond, nu toelaat dat mensen die geen rechtsbijstandsverzekering kunnen afsluiten omdat ze een te groot risico dragen, kapot worden gemaakt door een multinational." Want dát is het, zegt ze: dit is geen 'gewone' pech, geen natuurramp of ziekte. "Hier zit iemand aan de knoppen. Willens en wetens wordt ons iets aangedaan. En wij staan machteloos. Dat doet zó veel met je gevoel van rechtvaardigheid en rechtsongelijkheid."

Tegenover het huis van Molhuysen staat dat van Jantje Schaafsma. Op het raam prijken protestposters. Dertigduizend euro schade had ze, in de doorgescheurde muur zitten nu wokkels. Maar Zeerijp kwam, ze laat de nieuwste 'aanwinsten' zien boven de achterdeur. Ze willen het huis verkopen, kleiner gaan wonen. Maar nu?

Je rouwt om het verlies van je vertrouwen. Eerst geloof je het gewoon niet, dan komen woede en verdriet

Maaike Molhuysen

Waar kun je schuilen?

Schaafsma werkt met licht dementerenden. Mensen die hun zekerheden verliezen geeft ze een veilig gevoel. Mensen wier bodem onder ze wordt weggeslagen, aan wier fundamenten wordt getornd, de parallellen dringen zich onvermijdelijk op. "Waar kun je schuilen? In je huis, en in je land. En die vallen hier allebei weg. Wat nu?''

Wat nu? Zeg het maar. "Als we ooit vrijkomen, zonder al te gekke schulden, zou ik het liefst emigreren naar Denemarken. Vrijheid. Niets meer te maken hebben met de politiek in Nederland die me zo heeft teleurgesteld.''

Het is vergelijkbaar met rouw, zegt Molhuysen, je rouwt om het verlies van je vertrouwen. "Eerst geloof je het gewoon niet, dan komen woede en verdriet. Die hele carrousel wordt steeds opnieuw getriggerd.''

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Maaike Molhuysen: 'Je rouwt om het verlies van je vertrouwen.' © reyer boxem

Molhuysen groeide op in de Amsterdamse Warmoesstraat. In 2007 kochten ze het huis in Warffum, uit liefde voor het landschap, voor Groningen. Ze inventariseerden de plannen voor de omgeving en vonden geen woord over bevingen. ''Alsof je een huis koopt naast een lekkende kerncentrale, en je kunt daar niet achterkomen.''

Dit is een van de oudste bewoonde cultuurlandschappen van West-Europa, zegt ze, en straks is het een grote nieuwbouwwijk. "Het kan toch niet waar zijn dat we deze hele provincie vernachelen? Maar het gebeurt wél.''

Komt er ooit een beetje vertrouwen terug? Tsja, zegt Schaafsma. "Eerdere adviezen om de gaswinning te verminderen werden totaal genegeerd, waarom zou het nu anders zijn? Als ik nu weer hoor over de oude contracten, en de voormalig topman van het Staatstoezicht op de Mijnen die het woord 'meedogenloos' gebruikt, dan word ik woest. Wat een smerige spelletjes zijn er toch ook gespeeld.''

Elke stap brengt nieuwe problemen mee, zeggen ze. Er is een schadeprotocol, maar wat gebeurt er met oude schades? De Nam moet betalen voor waardevermindering. Maar gaat de Nam in hoger beroep? Er komen nieuwe commissies, maar wie zitten daarin? Vragen, vragen.

Ik vertrouw er niet meer op dat er wordt gewerkt aan vertrouwen

Maaike Molhuysen

Wiebes

Het scheelt een beetje, zeggen beide vrouwen, dat Eric Wiebes nu minister van economische zaken en klimaat is. Zijn aanpak lijkt hoopgevend. Hij brengt het beter, draagt zijn Groningenspeldje, praat met bedrijven, dat is meer dan zijn voorganger deed, zeggen ze. Schaafsma: ''Maar ja, hij zit ook vast aan allerlei contracten. Dus wat kan hij?''

Ze merkt dat ze het niet meer gelooft, zegt Molhuysen. "Ik vertrouw er niet meer op dat er wordt gewerkt aan vertrouwen.'' Maar misschien, zegt ze, als we het gevoel krijgen dat over elke stap is nagedacht. En als de staat zegt: Wij nemen dit op ons, en we zoeken later wel uit wie en wat en hoe. "Misschien dan."

Nam sluit direct putten bij Loppersum

De Nederlandse Aardoliemaatschappij (Nam) heeft de vijf boorlocaties rond Loppersum met onmiddellijke ingang gesloten, zo maakte ze gisteren bekend.

De Nam geeft hiermee gehoor aan de opdracht van minister Wiebes van economische zaken en klimaat. Die volgt weer het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Volgens het SodM kan het risico op aardbevingen door gaswinning alleen zo veel mogelijk worden verkleind als de putten worden gesloten. Wiebes kondigde donderdag aan de productie bij Loppersum 'op de kortst mogelijke termijn' te stoppen.

Of de sluiting definitief is, en of ze gevolgen heeft voor de gaswinning op andere locaties, is op dit moment nog niet bekend.

Lees ook:
Ondanks dat ze het risico op aardbevingen kenden, kochten deze mensen een huis in Noord-Groningen. Maandag kwam voor hen de eerste grote beving. 'Het drukt je meteen met je neus op de feiten. De stukadoor liet me de scheuren zien.'

Een scheur in de muur is duidelijk zichtbaar, maar hoe beoordeel je claims van mensen met angst of stress door aardbevingen?

De gasproductie uit het Groningenveld gaat omlaag. Maar kan dat wel? Krijgen we dan geen koude voeten?

Deel dit artikel

Dit is geen gewone pech, geen natuurramp of ziekte. Hier zit iemand aan de knoppen

Maaike Molhuysen

Je rouwt om het verlies van je vertrouwen. Eerst geloof je het gewoon niet, dan komen woede en verdriet

Maaike Molhuysen

Ik vertrouw er niet meer op dat er wordt gewerkt aan vertrouwen

Maaike Molhuysen