Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De betekenis van onze woorden staat niet in graniet gebeiteld

Samenleving

Peter-Arno Coppen

Een lezeres schrijft zich weleens te ergeren aan leenwoorden als acteren in de betekenis ‘optreden’ (‘als voorzitter acteren’) of ‘een prestatie leveren’ (‘Ajax acteert goed op het veld’), consulteren (raadplegen), prepareren (voorbereiden) en spenderen (uitgeven). 

Ze geeft de voorkeur aan oorspronkelijk Nederlandse woorden boven de genoemde ‘Engelstalige werkwoorden (...) in een betekenis die ze in het ­Nederlands niet hebben’.

Lees verder na de advertentie

Die toevoeging weerspiegelt een misvatting. Het Nederlands heeft de aangehaalde woorden niet ontleend aan het Engels, maar al in de 16de of 17de eeuw overgenomen uit het Frans (consulteren, prepareren) of het middeleeuws Latijn (spenderen).

Acteren is een geval apart: in de betekenis ‘toneelspelen’ is dat woord in onze taal gevormd op basis van het Franse woord acte (deel van een toneelstuk), al zijn de moderne betekenissen (optreden, een prestatie leveren) inderdaad ontleend aan het Engelse werkwoord to act.

De betekenis van een woord ontstaat tijdens het gebruik ervan

Interessanter is de opmerking over de betekenis die woorden al dan niet hebben. De betekenis van een woord staat niet in graniet gebeiteld, maar ontstaat tijdens het gebruik ervan. Daarom kunnen we zeggen dat iemand ‘betekenis aan een woord geeft’ of ‘een woord in een eigen betekenis gebruikt’.

Pas als veel taalgebruikers binnen een gemeenschap een woord vaak in een bepaalde betekenis gebruiken, is dat woord courant en de betekenis ervan conventioneel.

In woordenboeken staan courante woorden in hun conventionele betekenis. Ook die woordenboekbetekenis staat echter niet in graniet gebeiteld, want elk woord kan door het gebruik weer van betekenis veranderen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Deel dit artikel

De betekenis van een woord ontstaat tijdens het gebruik ervan