Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dat filmpje: Khashoggi die regelrecht de val inloopt

Samenleving

Rob Schouten

Rob Schouten © Maartje Geels
Column

De wereld van beveiligingscamera’s waarin wij tegenwoordig leven levert een hoop schimmige onzin op, alledaagse nietszeggendheid maar toch ook zo nu en dan een iconisch beeld. 

En dan heb ik het niet over de jongens met hoodies en sjaals voor de mond die een geldautomaat komen kraken of een winkelier bedreigen, zoals iedere week bij ‘Opsporing verzocht’ is te zien. Dat is eigenlijk ook dagelijkse kost geworden.

Lees verder na de advertentie

Maar ik bedoelde het filmpje van de man die aan kwam wandelen, stevige tred, het gebouw naar binnen ging, nog beleefd gegroet door de portier zo te zien, het onschuldig ogende zwarte Mercedesbusje langs het trottoir. Niks aan de hand zo te zien, maar het is inmiddels duizenden, miljoenen keren vertoond. We kunnen er geen genoeg van krijgen. Wat stelt het voor?

Niets grijpt je zo bij de keel als het beeld van de werkelijkheid

Ooit schreef Mislawa Szymborska een gedicht ‘De terrorist – kijkt’ over een Israëlisch café vlak voor de bom afgaat, mensen lopen in en uit, drinken koffie en thee, lunchen, klaar. Het is de titel die het ’m doet. Zo ook dit plaatje dat in alle andere gevallen gewist zou worden maar niet nu we weten dat diezelfde stevig benende man straks gevierendeeld naar buiten zal komen en met dat zwarte busje afgevoerd en gedumpt.

Het is het oude boze sprookje, de grondslag van elk gruwelverhaal: Roodkapje vrolijk huppelend door het bos, op weg naar grootmoeder. Nu live in beeld. Natuurlijk, we hebben schilderijen van moordpartijen, middeleeuwse rechtbankverslagen van de wreedheden van Gilles de Rais, maar niets grijpt je zo bij de keel als het beeld van de werkelijkheid. 

Kim Wall

Ik moet bij het verhaal van Khashoggi ook voortdurend denkend aan de geschiedenis van journaliste Kim Wall, op bezoek bij uitvinder Peter Madsen. Dezelfde houding van ‘ík doe of mijn neus bloedt’, daarna het gedraai, de leugens, en ten slotte de bewijslast, de in stukken gezaagde vrouw, opgehengeld uit het water. Wat Khashoggi betreft zitten we denk ik nog in de fase van het gedraai, waar rechercheurs als Morse en Frost namens ons overigens altijd moeiteloos doorheen prikken: een handgemeen in het consulaat, slechte mannen die het gedaan hebben, de neiging van de mens om de slang de schuld te geven. Het zijn diepweg steeds weer de oergeschiedenissen van de mens die bij dit soort geschiedenissen opspelen, de algemene toepasbaarheid die het iconische verklaren: de mens opgewekt op weg naar een duistere toekomst, de onschuldige baby in zijn wiegje, het huis een paar tellen voor de aardbeving.

De Grieken hebben er de definitieve mythe voor bedacht: Het zwaard van Damocles. Dat is wat we nu elke dag op televisie te zien krijgen, Damocles boven wiens hoofd een zwaard aan een paardenhaar hing. Alleen, Damocles zag het op tijd en gaf zijn verlangen om in weelde te leven op, Jamal Khashoggi en Kim Wall wisten niet wat hun boven het hoofd hing. Die liepen regelrecht de val, het consulaat, de onderzeeër in.

Het is lugubere horror die we kennelijk zelf bedacht hebben, of is het de natuur zoals de roltong van een kameleon dat is voor een onschuldig vliegje?

Eerdere columns van Rob Schouten leest u op trouw.nl/robschouten.

Deel dit artikel

Niets grijpt je zo bij de keel als het beeld van de werkelijkheid