Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Canon van de vaderlandse geschiedenis moet volgens James Kennedy ook schaduwkanten belichten

Samenleving

Marco Visser

Actievoerders demonstreren in 2015 bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam tegen de film ‘Michiel de Ruyter’ tijdens de première. © ANP

De canon van de vaderlandse geschiedenis is na dertien jaar toe aan vernieuwing. Een commissie onder leiding van de Amerikaans-Nederlandse historicus James Kennedy evalueert komend jaar de vijftig vensters op de geschiedenis. De schaduwkanten van het verleden krijgen extra aandacht.

Is de canon bedoeld als lesstof of als cement dat de samenleving bindt?

Lees verder na de advertentie

Kennedy: “In eerste instantie heeft de canon een educatief doel en moet hij leerlingen op een aansprekende manier over de geschiedenis van Nederland vertellen. Dat lukt alleen als je er voor zorgt dat de verhalen voldoende erkenning krijgen in de samenleving. Je moet dus rekening houden met de samenstelling van de Nederlandse bevolking.”

Het is belangrijk om met open vizier te kijken wat er de laatste vijftien jaar is verschenen in het ge­schied­kun­di­ge veld

Bij deze opdracht speelt dus niet alleen geschiedenis een rol, maar ook politiek en ideologie.

“Groepen die een aandeel hebben in het debat over de nationale geschiedenis zullen hun rol opeisen in de onderhandelingen over wat er in de canon moet zitten en wat niet. Dat past binnen het soort samenleving dat Nederland is, dat je zoveel mogelijk in samenspraak doet.”

U zegt dat de tijd rijp is voor herijking van de canon, onder meer vanwege nieuwe studies. Historicus Piet Emmer schreef een standaardwerk over de slavernij en concludeerde dat de Nederlandse rol daarin minder groot was dan activisten voorstellen. Keren die inzichten in de canon terug?

“Als historicus moet ik rekening houden met alle nieuwe studies die betrekking hebben op de canon. Het kan niet zo zijn dat we sommige studies terzijde leggen, omdat de uitkomsten ons niet aanstaan. Het is belangrijk om met open vizier te kijken wat er de laatste vijftien jaar is verschenen in het geschiedkundige veld.”

James Kennedy © -

Dat we de geschiedenis telkens herinterpreteren geeft aan dat een canon subjectief is. Zegt de canon niet net zoveel over hoe wij nu naar de wereld en het verleden kijken als over het verleden zelf?

“Als mensen over vijftig of honderd jaar naar de canon kijken van begin 21ste eeuw, zullen ze uiteraard veel van de geschiedkundige gebeurtenissen herkennen. Ze zullen ook beseffen dat het een product is van de eerste decennia van deze eeuw. We zijn weliswaar niet bij machte de geschiedenis helemaal naar onze hand te zetten, maar zijn wel kinderen van onze tijd. Daarbij moeten we de samenleving van nu ook bedienen. We schrijven niet voor het publiek van de 22ste eeuw.”

Wat leert de canon van 2006 ons over dertien jaar geleden?

“Daar ga ik me komend jaar op bezinnen. Is er iets in al die vensters veranderd? Is er iets dat we nu niet meer zo zouden zeggen? Bedenk tegelijkertijd dat de canon uit 2006 niet alleen een tijdsbeeld is; het is ook het product van de mensen die hem toen maakten. Had een andere groep dertien jaar geleden de canon samengesteld, dan was de uitkomst anders geweest.”

Nu is het uw beurt en kunt u de uitkomst bepalen.

“Nou, in beperkte mate. Allereerst gaat het om een herijking. Ik hoef de canon niet opnieuw uit te vinden. De nieuwe commissie heeft een beperktere opdracht dan de eerste. En ten tweede, ik doe het niet alleen, maar in samenspraak met anderen.”

Lees ook:

Wat wisten de 12.521.337 ingescheepte slaven zelf?

Met de komst van een nationaal slavernijmuseum maakt expert Piet Emmer de tussenbalans op. Wat is er eigenlijk bekend over de trans-Atlantische slavenhandel - en wat wisten de Afrikanen zelf?

De historische canon van Nederland is een vicieuze cirkel

Nog geen vijftien jaar nadat hij werd ingevoerd, staat de canon van de Nederlandse geschiedenis ter discussie. Daarmee begint hij zo langzaamaan zijn eigen geschiedenis te krijgen, even turbulent als wispelturig

Deel dit artikel

Het is belangrijk om met open vizier te kijken wat er de laatste vijftien jaar is verschenen in het ge­schied­kun­di­ge veld