Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Blijvend boos op 'graaiers' in de zorg

Home

Lidwien Dobber

© ANP

Als een politicus op campagne roept dat zorgverzekeraars terug hun hok in moeten, hoeft hij zich zelden nader te verklaren. De afkeer van deze organisaties is zo wijdverbreid, dat instemmend geknik zijn deel is. Waarom hebben we zo'n hekel aan zorgverzekeraars?

Een hekel aan zorgverzekeraars? Erik Schut wil dat toch wat nuanceren. Over hun eigen verzekeraar zijn mensen doorgaans best tevreden, zegt de hoogleraar gezondheidseconomie en -beleid aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Lees verder na de advertentie

"Het is meer een algemeen ongemak: wordt er wel goed voor mij gezorgd? Een ongemak dat je kunt voeden. Die grote partij die zorg voor u inkoopt, doet die dat vanuit de juiste motieven? Zorgverzekeraars worden al gauw op een hoop gegooid met andere financiële instellingen: banken, bonussen, managers die te veel verdienen, het is makkelijk ze in die hoek te framen."

Spin in het web

Zo wil de SP de zorgverzekeraars hun rol als spin in het web ontnemen. Niet zij, maar zorgverleners, patiënten en de overheid moeten samen besluiten welke zorg er nodig is en hoeveel geld daaraan mag worden gespendeerd.

Zorgverzekeraars zijn daarvoor ongeschikt, want die zijn uit op winst en verspillen geld, staat in het SP-plan voor een Nationaal Zorgfonds, dat ook door 50Plus en de Partij voor de Dieren is omarmd. De opstellers wijzen erop dat de reserves van de zorgverzekeraars in tien jaar tijd alleen maar zijn toegenomen, terwijl verzekerden in diezelfde periode meer premie en eigen risico zijn gaan betalen. En ze tonen een staatje met 'de inkomens van de grootverdieners bij de zorgverzekeraars'.

Een beetje populistisch vindt historicus Karel-Peter Companje, gespecialiseerd in zorgfinanciering. Bovenaan staat Willem van Duin, bestuursvoorzitter van Achmea, die ruim 1,4 miljoen verdient. Maar dat salaris wordt niet een-op-een betaald uit de ziektekostenpremies die Achmea-klanten inleggen, aldus Companje, want het concern verkoopt ook auto-, inboedel- en levensverzekeringen.

"Je kunt bij Achmea niet beginnen over de Balkenendenorm. Dat bedrijf is wezenlijk anders dan de publieke omroep of een woningcorporatie." Bij verzekeraars die zich beperken tot zorg liggen de topsalarissen rond de 2,5 à 3,5 ton per jaar. "Ja, dat is fors", erkent Companje.

De minister bepaalt de hoogte van het eigen risico, niet de zorg­ver­ze­ke­raar

Problematisch vindt hij de link die de aanhangers van het Nationaal Zorgfonds leggen tussen de goedgevulde kassen van zorgverzekeraars en het eigen risico en de almaar stijgende zorgpremie. Internationale regels verplichten zorgverzekeraars om geld achter de hand te houden. Ze lopen immers risico - zorg kan in een jaar fors duurder uitvallen dan voorzien toen de premie werd vastgesteld - en moeten schokken kunnen opvangen. "Die reserves zijn dus iets anders dan winst."

Harteloze afknijpers

En hoewel Companje het een 'sociale zegen' zou vinden als het eigen risico met 200 euro omlaagging, zodat chronisch zieken en ouden van dagen niet onevenredig veel betalen, kan de stijging ervan zorgverzekeraars niet worden aangerekend, aldus de historicus. Minister Schippers stelt de hoogte vast. Zoals zij ook bepaalt welke premie verzekeraars minimaal moeten vragen. Omdat de zorgkosten stijgen, verhoogt het ministerie dat minimum jaarlijks.

Nu kleeft aan zorgverzekeraars niet alleen het imago van graaiers , ze gelden ook als harteloze afknijpers, die ziekenhuizen, artsen en fysiotherapeuten dwingen tegen bodemprijzen hun diensten te verlenen, zonder enig oog voor de kwaliteit die deze vakmensen leveren. Wie daarover klaagt, heeft een punt, vindt hoogleraar Schut. "De kwaliteit van zorg is veel lastiger te meten dan wat zorg kost. Elke zorginkoper heeft daar last van. Toen de overheid in de jaren negentig nog de budgetten voor ziekenhuizen vaststelde, klonk precies dezelfde kritiek."

Mensen die ziek worden, willen ongelimiteerd gebruik kunnen maken van zorg, de kosten ervaren ze niet aan den lijve

Het is dan ook enigszins tegen wil en dank dat zorgverzekeraars zich in 2006, toen Nederland een nieuw zorgstelsel kreeg, de rol van inkoper lieten aanmeten, zegt Schut. "Wie op de kosten let, is nooit populair. Mensen die ziek worden, willen ongelimiteerd gebruik kunnen maken van zorg, en de kosten ervan ervaart niemand aan den lijve. We wíllen niet dat de individuele patiënt met die kosten wordt geconfronteerd; zie de discussie over het eigen risico. Die is ingevoerd om mensen kostenbewuster te maken, maar staat nu weer ter discussie."

Is diezelfde patiënt consument en twijfelt hij tussen een dure broek en een net zo leuk exemplaar dat vijf tientjes minder kost, dan beslist hij met zijn portemonnee, zegt Schut.

Maar de patiënt wordt boos als de verzekeraar de nieuwe, dure behandeling niet vergoedt, die zijn arts net heeft aangeprezen. "En die arts is ook boos. Die ziet het als inmenging in zijn praktijk. 'Ik weet wat het beste is voor de patiënt, waarom moet ik verantwoording afleggen?'."

© Meulendijks Nanne

Kritische vragen

Toch is de zorgverzekeraar de geëigende partij om vragen te stellen en beslissingen te nemen, vindt Schut. "Die vertegenwoordigt een heleboel verzekerden, heeft informatie over hoe het zorgaanbod is georganiseerd en kan dus sturen op doelmatigheid. We hebben echt inkopers nodig die kritische vragen stellen, anders lopen de kosten uit de klauwen."

We hebben echt inkopers nodig die kritische vragen stellen, anders lopen de kosten uit de klauwen

Erik Schut

Wat zorgverzekeraars niet helpt, denkt Companje, is dat het van die gesloten bolwerken zijn. "Contact loopt via een callcenter, vol jongemannen en jongedames die vriendelijk antwoord geven, maar het ook niet altijd weten."

Logisch dat dat de heimwee naar de ziekenfondstijd voedt, vindt hij. "Vroeger reden er ziekenfondsbussen naar de dorpen; mensen konden binnenstappen en hun vragen stellen. Ziekenfondsen hadden een buitendienst. Zat een bejaarde in zijn maag met ingewikkelde inkomensberekeningen, dan kwam er een medewerker thuis langs."

Welnee, zegt Schut. Ook ziekenfondsen waren al jaren vooral juridische organisaties. "Voor de Tweede Wereldoorlog hadden we nog 1200 regionale fondsjes, met de dorpsdokter in het bestuur. De bode kwam thuis de premie ophalen.

"Sindsdien werden het grote organisaties, want voor verzekeren geldt de wet van de grote aantallen. Daar ging je niet buurten. Misschien staan zorgverzekeraars door die callcenters wel verder van de mensen af dan tien jaar geleden. Maar dat geldt voor ieder dienstverlenend bedrijf."

Zijn we beter af als zorgverzekeraars hun rol verliezen? Dat Nationaal Zorgfonds vindt Companje slecht onderbouwd. Maar van een consensusmodel waarin zorgaanbieders, verzekeraars en de overheid samen de balans bepalen tussen premiehoogte en vergoedingen is hij wel gecharmeerd. "Dat heeft in het verleden goed gewerkt."

"Zo'n Nationaal Zorgfonds zonder zorgverzekeraars bekt lekker en appelleert aan sentimenten", zegt Schut. "Verzekeraars kunnen veel dingen beter, maar ik geloof niet dat een nieuw zorgstelsel een reëel probleem oplost."

Zorgverzekeraar in de verkiezingsstrijd

SP, Partij voor de Dieren en 50Plus scharen zich achter het plan voor een Nationaal Zorgfonds, waarin voor zorgverzekeraars geen taak is weggelegd. Zo ver gaan andere partijen niet, maar de PvdA wil wel een einde aan de concurrentie tussen zorgverzekeraars, GroenLinks wil ze omvormen tot stichtingen of verenigingen, de ChristenUnie pleit voor coöperaties die verzekerden zeggenschap geven over de zorginkoop. Al deze partijen, en het CDA, willen paal en perk stellen aan het aantal polissen. Winst maken vinden ze, net als D66, uit den boze. Andere grote partijen tornen niet aan de rol van de zorgverzekeraars, of spreken zich daar niet over uit.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De minister bepaalt de hoogte van het eigen risico, niet de zorg­ver­ze­ke­raar

Mensen die ziek worden, willen ongelimiteerd gebruik kunnen maken van zorg, de kosten ervaren ze niet aan den lijve

We hebben echt inkopers nodig die kritische vragen stellen, anders lopen de kosten uit de klauwen

Erik Schut