Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bijscholing? Werknemers lopen er niet warm voor

Samenleving

Dirk Waterval

Vacatures in de etalage van een uitzendbureau. © anp

De regering slaagt er niet in om werknemers enthousiast te krijgen om zich te blijven omscholen. Hoe kan het beter?

Cursussen, workshops en opleidingen: werknemers in Nederland lopen er maar niet warm voor. Dat stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een nieuw rapport met de titel ‘Grenzen aan een leven lang leren’. Daaruit blijkt dat één op tien werknemers zich liet bijscholen in 2017. Een cijfer dat, alle inspanningen van kabinetten ten spijt, al jaren stabiel is. 

Lees verder na de advertentie

Wat is de voornaamste reden voor dat achterblijvende enthousiasme? Werknemers en werkgevers hebben onvoldoende door hoe erg hun vakgebied verandert, bijvoorbeeld door digitalisering en automatisering. Zij voelen daardoor geen urgentie om hun kennis en vaardigheden uit te breiden. Terwijl werknemers wel degelijk vaker van baan zullen wisselen dan vorige generaties dat deden, merkt het SCP fijntjes op. 

Bewustzijn

Een kwart van de volwassenen in Nederland voelt de urgentie van een cursus of opleiding wél, schrijft het SCP. Zij worden echter belemmerd door de zorg voor hun gezin, gebrek aan steun van de werkgever of problemen met hun gezondheid.

Werknemers en werkgevers hebben onvoldoende door hoe erg hun vakgebied verandert

Verschillende kabinetten probeerden daar een oplossing voor te vinden. Zo wil de huidige regering een leerbudget creëren voor iedereen met een middelbare schooldiploma. Dat staat in het regeerakkoord. Verder heeft voormalig minister Lodewijk Asscher (PvdA) van sociale zaken een scholingsplicht opgenomen in zijn Wet Werk en Zekerheid uit 2015. Ten slotte is er subsidie voor 45-plussers, waarmee ze advies kunnen krijgen over hun loopbaanperspectief en bijbehorende omscholing.

Toch is Katja van Kranenburg, advocaat-partner bij CMS en gespecialiseerd in het onderwerp, niet tevreden over de inspanningen. Zo noemt ze de nieuwste arbeidsmarktwet van huidig minister Wouter Koolmees (D66) als voorbeeld van een gemiste kans. Tot haar ergernis focust die vooral op het bevorderen van vaste contracten en het terugdringen van flexwerk. “Over scholing staat helemaal niets in die hele Wet Arbeidsmarkt in Balans.”

Wat had daar dan over opgenomen moeten worden? “Bijvoorbeeld dat werkgevers verplicht in kaart moeten brengen hoe hun sector de komende tijd gaat veranderen, en wat dat betekent voor hun personeel. Als ze dan eenmaal grip krijgen op aankomende digitalisering en automatisering, kunnen ze daar die scholingsplicht aan koppelen.” Zo kan een deel van de werknemers voor wie ontslag dreigt volgens haar makkelijker aan de slag blijven, desnoods in een andere sector.

Het zou in elk geval een manier zijn om het onderwerp meer te laten leven bij werkgevers en -nemers. Op het gebied van bewustzijn is volgens Van Kranenburg nog wel het meest te winnen.

CoolCat

Ze geeft een voorbeeld van dat ontbrekende bewustzijn. “Mijn kantoor is curator van modeketen CoolCat, die recent failliet ging. Daardoor komen 1100 ontslagen mensen op de arbeidsmarkt. Ondertussen is er een groot personeelstekort in de zorg. Het ministerie van volksgezondheid bood daarom aan om de 1100 ontslagen werknemers zo nodig door (om-)scholing te begeleiden naar een nieuwe functie in de zorg.”

Zo zou een oud-CoolCat-medewerker uiteindelijk aan de bak kunnen als verpleger. In de retail-cao zijn veel middelen vastgelegd om die scholing mogelijk te maken. “De Coolcat-medewerkers vonden het mooi dat die middelen er bleken te zijn, maar hadden het liever wel eerder geweten.” Nu hoorden ze het toevallig omdat het ministerie erover begon. Zij hadden er anders wellicht geen gebruik van gemaakt.

Vergeleken met andere Europese landen doet Nederland het qua scholing overigens helemaal niet slecht. Alleen de Scandinavische landen scoren beter. Maar dat is volgens Van Kranenburg geen aanleiding om achterover te leunen. Bovendien gaat het in Nederland veelal om cursussen om de huidige functie beter uit te voeren, niet om echte verbreding die nodig is voor het overstappen op een andere baan. Dat doen werknemers toch vaak pas wanneer zo’n andere baan concreet om de hoek komt kijken.

Lees ook:

Overal vacatures, maar de 50-plusser komt moeilijk aan een baan

De werkloosheidscijfers zijn laag, terwijl er veel vacatures te vervullen zijn. Ondanks deze krappe arbeidsmarkt is het voor veel 50-plussers lastig om een baan te vinden.

Van bankmedewerker naar lesgeven op een tienerschool, dat is wel even wennen

De financiële sector blijft krimpen. Bank- en verzekeringsmedewerkers kunnen terecht in het onderwijs, waar tekorten zijn. Het is wel even wennen.

Deel dit artikel

Werknemers en werkgevers hebben onvoldoende door hoe erg hun vakgebied verandert