Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Berisping voor arts die demente patiënt euthanasie verleende

Samenleving

Marco Visser

© ANP

De specialist ouderengeneeskunde die bij een patiënt met dementie euthanasie verleende, had dat niet mogen doen. 

Dat is het oordeel dat de tuchtrechter in Den Haag vandaag uitsprak in de meest spraakmakende euthanasiezaak van de laatste jaren. De straf is mild. De arts krijgt een berisping waar ook een beroepsverbod tot de mogelijkheden behoorde.

Lees verder na de advertentie
Een wilsverklaring moet volgens het tuchtcollege ‘kraakhelder’ zijn. Dat was niet het geval.

De arts had in 2016 een voormalig kleuterleidster met dementie een dodelijk infuus gegeven, zonder dat de vrouw dat zelf wist. Daarnaast ging het bij de uitvoering mis. Tijdens haar euthanasie werd de vrouw ‘wakker’.

Nu was dat laatste voor de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) niet eens de belangrijkste reden om de arts voor de tuchtrechter te dagen. De zaak draaide om de wil van de patiënt. Wanneer de arts de vrouw met dementie vroeg of ze euthanasie wilde, antwoordde zij: “Nee, ik wil nog niet dood. Zo erg is het nog niet.”

Regie houden

Volgens de arts sprak daar niet de vrouw, maar de dementie, zo zei ze vorige maand tijdens de zitting van de tuchtrechter. De vrouw zelf wilde volgens de arts de regie houden en ten koste van alles voorkomen dat ze zou eindigen als haar moeder, die ook jarenlang aan dementie had geleden.

Vandaar de wilsverklaring waarin duidelijk stond dat de vrouw wilde sterven zodra ze in een verpleeghuis voor ouderen met dementie zou worden opgenomen. Waar ze zo bang voor was, gebeurde.

Dubbelzinnig

Naast de passage over het verpleeghuis stond in de wilsverklaring ook dat de vrouw euthanasie wilde ‘wanneer ik daar zelf de tijd rijp voor acht’ en ‘op mijn verzoek’. Dat is een dubbelzinnige wilsverklaring die nooit de basis kan zijn voor euthanasie, stelt de tuchtrechter. Een wilsverklaring moet namelijk ‘kraakhelder’ zijn. Is dat niet het geval, dan nog is het mogelijk euthanasie te verlenen, maar alleen als de patiënt ‘eenduidig, consequent en vasthoudend’ aangeeft dat hij dood wil. Dat was hier niet het geval. Integendeel: in het verpleeghuis zei de patiënte meerdere malen dat ze dood wilde. Maar als de arts over euthanasie begon, wilde ze niet. “Omdat ze door haar ziekte de vraag niet kon bevatten”, zei de arts.

Praten was niet mogelijk, haar gedrag observeren wel. Dat is wat de arts deed. Ze zag een ongelukkige vrouw. Alleen ’s morgens leek het soms mee te vallen. Wat moest de arts doen? Haar nog jaren laten lijden onder haar ziekte? Of ingrijpen, zoals de vrouw zelf had aangegeven in haar niet-duidelijke wilsverklaring.

De arts wilde haar patiënt niet in de steek laten. Ze roerde een verdovend middel door de koffie van de vrouw om daarna een dodelijk infuus aan te leggen. Zonder dat de patiënte daarvan wist en dat is tegen de regels. "Het recht om over het eigen leven te beschikken raakt een dementie-patiënt in beginsel niet kwijt”, aldus de tuchtrechter.

Ontwaken

Bij de uitvoering van de levensbeëindiging ging ook nog eens van alles mis. De verdoving was niet sterk genoeg. De vrouw ontwaakte, waarna de arts via een injectie meer verdovende middelen toediende. Toen de naald door haar huid prikte, vloekte de vrouw.

Al snel viel ze weg en begon de arts in het bijzijn van de familie met de sterfprocedure. Toen ongeveer een kwart van de dodelijke dosis was toegediend, kwam de vrouw plots overeind en keek verbaasd om zich heen. Een onvoorziene reactie die soms kan optreden. Volgens de arts duwde de familie de vrouw zachtjes terug in haar bed waarna ze overleed.

Hoewel de arts volgens het tuchtcollege te ver is gegaan, valt de straf mild uit. Dat  komt omdat de rechter waardering had voor de manier waarop de arts het onderzoek onderging. Ze was open over wat er was gebeurd en had zich bovendien voorafgaand aan de levensbeëindiging grondig laten informeren door collega-artsen en de familie van de patiënt.

Daarmee is de arts nog niet klaar met deze zaak. Ook het Openbaar Ministerie heeft een onderzoek ingesteld om te zien of zij de arts strafrechtelijk kan vervolgen. Wanneer dat onderzoek is afgerond, is nog niet bekend. 

Lees ook:

Mevrouw zei niet dat ze dood wilde, toch kreeg ze euthanasie

De arts zei tegen de Toetsingscommissie: "Ook als mevrouw had geroepen 'maar ik wil helemaal niet dood' was ik toch doorgegaan met de toediening want mevrouw was niet wilsbekwaam." Bert Keizer was aanwezig bij de zitting van het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.

Deel dit artikel

Een wilsverklaring moet volgens het tuchtcollege ‘kraakhelder’ zijn. Dat was niet het geval.