Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Azië bleef Max Desfor (1913-2018) trekken, ook na zijn historische oorlogsfoto's

Samenleving

Jetteke van Wijk

Max Desfor in 2012 tijdens zijn 99ste verjaardag. © AP Photo/Jon Elswick
naschrift

Als fotograaf was Max Desfor van veel markten thuis, maar hij had een voorliefde voor oorlogen en Azië. De AP-fotograaf maakte veel iconische beelden die hun weg vonden naar de geschiedenisboeken.

Eerst zag hij een vrouw. Ze balanceerde over wat een richel leek die geplooid was over de rivier de Taedong, nabij Pyongyang, haar gebundelde bezittingen op het hoofd. Toen zag hij nog duizenden andere Koreanen achter haar, allen klauterend, kruipend, klimmend over de verwrongen resten van een door de Amerikanen gebombardeerde brug, vluchtend naar het zuiden met plukjes van hun dierbaarste eigendommen op hun lijf.

Lees verder na de advertentie

Het was bitter koud, maar AP-fotograaf Max Desfor bedacht zich geen moment. Hij sprong uit de jeep en liet zijn camera het verhaal vertellen. Zijn vinger bevroor, afdrukken lukte nauwelijks en hij kreeg niet eens een rolletje vol. Toch had hij het iconische beeld van de Korea-oorlog gevangen dat een jaar later, in 1951, met de prestigieuze Pulitzerprijs zou worden bekroond.

Hoewel zijn brugfoto de Pulitzer-jury het meest bekoorde, achtte hijzelf een ander beeld uit diezelfde oorlog prangender en meer betekenisvol.

Desfor was als fotograaf van alle markten thuis, maar hij had een voorliefde voor oorlogen en Azië. Die begon in december 1941, toen hij tijdens het vastleggen van een sportevenement in Washington opeens de oproep hoorde dat alle militairen zich per ommegaande moesten melden op hun bases. Associated Press vertelde hem dat Pearl Harbor was aangevallen en zond hem naar het ministerie van buitenlandse zaken.

De huid vol schelden

Daar legde Desfor vast hoe Cordell Hull, de minister, twee Japanse vredesonderhandelaars de huid vol schold. Op de Japanse ambassade trof hij vervolgens diplomaten aan die documenten verbrandden terwijl een van de bedienden met een bezem probeerde de fotografen te verjagen. "Als het andere groepje werd opgejaagd, namen wij foto's. En als wij werden opgejaagd, namen de anderen foto's", herinnerde hij zich later.

Omdat hij kostwinner was en een jong zoontje had, mocht hij niet als militair deelnemen aan de strijd. Desfor besloot hierop een steentje bij te dragen als oorlogsfotograaf en richtte zich op het Aziatische deel van de strijd. Hij vereeuwigde de bemanning van de Enola Gay nadat de B-29 in augustus 1945 een atoombom had afgeworpen op Hiroshima en was erbij toen de eerste groep Amerikaanse mariniers na de hierop volgende Japanse overgave in de Baai van Tokio aan wal kwam. De officiële ondertekening van de overgave aan boord van de USS Missouri vond via Desfors lens de weg naar de geschiedenisboeken.

Hij bleef hierop hangen in de regio om ook de nasleep van de oorlog te schilderen in zwartwit: de onafhankelijkheidsstrijd in Nederlands-Indië, een iconische ontmoeting tussen de Indiase vrijheidsstrijders Mahatma Gandhi en Jawaharlal Nehru, Gandhi's begrafenis nadat hij was vermoord door een fanatieke hindoe. Maar hij richtte zijn camera ook op profanere zaken, zoals een verblijf van de pas getrouwde Britse prinses Elizabeth en prins Philip op Malta in 1949 en de Amerikaanse regisseur en acteur Orson Welles op de set van 'Othello' in Venetië, in datzelfde jaar.

Autodidact

Desfor leerde zichzelf fotograferen nadat een oudere broer, een fotobewerker bij AP, hem liet helpen in de doka. Hij verdiende bij als babyfotograaf en werd langzaamaan door het persbureau ingezet om brandjes en andere kleinsteedse gebeurtenissen met beeld te illustreren. Uiteindelijk werd hij aangenomen als fotograaf in Baltimore en Washington.

Na de Korea-oorlog werd hij de mondiale chef van de AP-fotodienst. Azië bleef echter trekken en in 1968 werd hij overgeplaatst naar Tokio om van daaruit de regio te bestrijken.

Hoewel zijn brugfoto de Pulitzer-jury het meest bekoorde, achtte hijzelf een ander beeld uit diezelfde oorlog prangender en meer betekenisvol. Die opname toont twee handen die uit de sneeuw omhoogsteken, gebonden en bevroren. Ernaast is een zwart gat, weggesmolten door de laatste ademtochten van de ingegraven man; een van tientallen gevangengenomen en in het veld achtergelaten burgers. Hij gaf de foto later de titel 'Futility' mee, omdat juist deze burgerslachtoffers voor hem belichaamde wat hij zijn carrière lang via de camera had geobserveerd: de totale nutteloosheid van het fenomeen oorlog.

Noarn Mitchell Desfor werd geboren op 8 november 1913 in New York. Hij overleed op 19 februari 2018 in Silver Spring, Maryland.

Lees hier meer afleveringen van Naschrift

Deel dit artikel

Hoewel zijn brugfoto de Pulitzer-jury het meest bekoorde, achtte hijzelf een ander beeld uit diezelfde oorlog prangender en meer betekenisvol.