Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Auschwitz vertelt de Nederlandse politie ook over het heden

Home

Ekke Overbeek

De Nederlandse politiedelegatie voor de kranslegging in Auschwitz. © ekke overbeek

Vanuit het vernietigingskamp keken politiemannen en -vrouwen naar de huidige 'verharde' maatschappij. Tegenvaller op de reis van het Joods politienetwerk langs verschillende concentratiekampen was dat agenten 'met een migratie-achtergrond' thuis bleven.

"Er heeft zich hier veel leed afgespeeld." Een understatement in de gaskamer van Auschwitz. Maar wat kun je anders als gids? "Hier gingen tot negenhonderd mensen in. Door die gaten boven je hoofd werden dus die bussen met cyklon-B gegooid. Na twintig minuten was iedereen echt dood." Tweeënzestig Nederlandse politiemensen luisteren doodstil toe.

Lees verder na de advertentie

De reis langs verschillende concentratiekampen is georganiseerd door het Joods politienetwerk. "Het is een grote stap om hier te komen." Max Engelander van de Amsterdamse politie is voor het eerst op de plek waar tientallen leden van zijn familie werden vermoord. Hij zoekt naar woorden om de 'emotionele achtbaan' te beschrijven. "Goed dat ik het gezien heb. En goed om te beseffen dat het opnieuw kan gebeuren."

Toekomst van Nederland

Want de reis gaat nadrukkelijk niet alleen over de geschiedenis, maar ook over de toekomst van Nederland, waar Joden bang zijn met een keppeltje te lopen en homostellen niet meer hand in hand over straat durven. Engelander: "Wij zijn kinderen van ouders die de Holocaust overleefd hebben. Wij weten wat de gevaren zijn."

'Processen die vroeger gebeurd zijn, gebeuren nu ook. Dat vind ik eng'

Politieagent Annemieke Brons

Annemieke Brons werkte zestien jaar in de Haagse Schilderswijk 'in alle functies die je maar kunt bedenken'. "Daar heb ik heel veel te maken gehad met uitsluiting en polarisatie", vertelt ze. "Processen die vroeger gebeurd zijn, gebeuren nu ook. Dat vind ik eng." Uitsluiting, polarisatie en verharding, zijn de woorden die steeds terugkomen in de gesprekken.

Afwezig

Veel deelnemers hebben een Joodse achtergrond, of zijn actief in 'Roze in blauw', de LHBT-organisatie binnen de politie. Agenten 'met een migratie-achtergrond' schitteren door afwezigheid. "De groepen waar op dit moment hard tegenaan wordt getrapt door sommigen zijn hier niet vertegenwoordigd", zegt Gerhard Van Dam van de recherche in Utrecht. "Daar had ik wel op gerekend en gehoopt."

Het is een pijnlijk punt voor de organisatoren. "We hebben mensen van de Marokkaanse en Turkse netwerken binnen de politie expliciet gevraagd mee te gaan", benadrukt Michel Theeboom van het Joods politienetwerk. "We blijven proberen om ze mee te krijgen." Naar de redenen kan hij alleen gissen. "Misschien toch onbekendheid. Wij hebben deze geschiedenis van kleins af aan meegekregen, zeker mensen die familie hebben verloren zoals ik."

Uitzondering

Meral Kaymaz is een uitzondering. Dat komt door haar Koerdische komaf. "Koerden hebben helaas ook een rijke geschiedenis aan genocides." Toch benadrukt ze juist het universele aspect. "Als samenlevingen onder druk staan, zoeken mensen een zondebok. Dan zie je dat groepen aangevallen worden."

Niet alleen de aanblik van Auschwitz heeft indruk gemaakt. Ook het boek over de rol van de Nederlandse politie bij de Jodenvervolging tijdens de oorlog, dat ze allemaal hebben meegekregen. Die rol was in veel gevallen niet fraai. Kaymaz is nog niet verder gekomen dan pagina tien. "Dan heb je je max al bereikt qua emotie." Haar conclusie is helder: "Heb ik principes en sta ik ergens voor, of geef ik me over aan de heersende macht? Dat is een wezenlijke vraag, ook wanneer er geen oorlog is."

Goos Tegelaar kende het boek al. "Het was voor mij een schok toen ik het las", geeft hij toe, maar hij toont ook wat begrip voor het dilemma van de oorlogsagent. "Je moet als politie doen wat het bevoegde gezag je opdraagt. Tijdens de oorlog was het bevoegde gezag veranderd en dus moesten mensen een keuze maken. Je kon stoppen met politie zijn, maar mensen hadden ook een gezin."

Ook het boek over de rol van de politie bij de Jo­den­ver­vol­ging maakt indruk

Zou de politie ooit weer kunnen handelen volgens het principe 'bevel is bevel'?

"Nee. Agenten hebben veel meer een eigen mening", zegt Tegelaar beslist. "Die springen niet meer in de houding om te doen wat de baas zegt. Dat weet ik wel zeker."

Deel dit artikel

'Processen die vroeger gebeurd zijn, gebeuren nu ook. Dat vind ik eng'

Politieagent Annemieke Brons

Ook het boek over de rol van de politie bij de Jo­den­ver­vol­ging maakt indruk