Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

André van Duin: 'Eindelijk durf ik mijn masker te laten vallen'

Samenleving

Arjan Visser

© Mark Kohn
Tien geboden

In de interviewserie 'Tien Geboden' spreekt Arjan Visser met André van Duin (Rotterdam, 1947). Van Duin is komiek, zanger en presentator. Dit jaar presenteerde hij 'Heel Holland bakt' en acteert hij in 'The Sunshine Boys'. In 2017 speelt hij de hoofdrol in een dramaserie gebaseerd op het boek 'Pogingen iets van het leven te maken' van Hendrik Groen. Onlangs verscheen zijn cd 'Van Duin zingt Sonneveld'.

I Gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben

Lees verder na de advertentie

"Het heelal is machtig interessant - hoe al die bolletjes en andere dingetjes daar in het oneindige rondzweven en zo - maar ik geloof niet in een God, de hel of het hiernamaals. Als ik doodga is het klaar.

"Waartoe wij hier dan op aarde zijn? Geen idee. We helpen hem alleen maar aan gort, toch? Het lijkt er op dat het dus geen enkele nut heeft dat wij hier zijn. Ik probeer een beetje plezier rond te strooien. Daar doe ik niemand kwaad mee. En ik vind het zelf óók nog eens leuk om te doen. Ik heb altijd artiest willen worden, zag overal de vrolijkheid van in... zelfs het godsdienstlesje op mijn lagere school was een komisch nummer, bedenk ik me nu.

"Eén keer per week kwam er zo'n oud, nogal klein mannetje langs om ons iets over God en de Bijbel te vertellen. Ik zie nog voor me hoe hij steeds weer een ander hoedje opzette of, bijvoorbeeld, zijn jas over zijn hoofd trok en dan met een raar stemmetje begon te praten. Ik lag iedere keer weer dubbel van het lachen. Geweldige entertainer, die man... Geen idee wat hij ons duidelijk heeft willen maken."

Zelfs het gods­dienst­les­je op mijn lagere school was een komisch nummer, bedenk ik me nu

II Gij zult u geen gesneden beeld maken noch enige gestalte van wat boven in de hemel, noch van wat beneden op de aarde, noch van wat in de wateren onder de aarde is

"Verafgoding is een te groot woord, maar ik heb een paar fans die alles sparen waar André van Duin op staat. Ze doen hun best om niet één voorstelling te missen en ze hebben ieder televisieoptreden van me gezien. Het klinkt misschien gek uit de mond van iemand die in de spotlights wil staan, maar ik kan me nog steeds ongemakkelijk voelen als fans overdreven veel aandacht voor me hebben. Aan de andere kant is het ook leuk dat ze het zo fijn vinden om me te zien. En die fans hebben er natuurlijk niets mee te maken dat ik eigenlijk heel bescheiden en verlegen ben."

Ik kan me nog steeds ongemakkelijk voelen als fans overdreven veel aandacht voor me hebben

III Gij zult de naam van de Here, uw God, niet ijdel gebruiken

"Humor gaat altijd ten koste van iets of iemand, maar ik stel mezelf steeds weer de vraag: zou ik het leuk vinden als deze grap over mij werd gemaakt? Ik ben geen provocateur. Ik ben voor vrije meningsuiting maar ik zou niet weten waarom je een ander opzettelijk zou moeten beledigen.

"Ik heb ongetwijfeld weleens gelovigen op de hak genomen, maar dat was altijd op een milde  manier, bijvoorbeeld in een sketch waarin ik als Paus Piet de eerste voet op Nederlandse bodem zet... eigenlijk zijn al mijn typetjes behoorlijk onnozel. Underdogs, loosers, mensen die helemaal niets van het leven begrijpen en toch nog goed terecht komen."

IV Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt, zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is de sabbat van de Here uw God, dan zult gij geen werk doen

"O, de zondag! Daar heb ik als kind altijd zó'n hekel aan gehad. Zondagse kleren dragen - van die verschrikkelijke plusfours - en de hele dag niks te doen. Ik hou van reuring, van drukte om me heen. Daarom is het ook zo heerlijk om in het centrum van Amsterdam te wonen. Op de Veluwe gebeurt er niks. Ik kan wel ontspannen - voor de televisie hangen of een beetje babbelen met mensen in de kroeg - maar ik hou er niet van om heel lang rust te nemen. Pauzes tijdens theatervoorstellingen: onbegrijpelijk. Ja, het is goed voor de horeca, maar ik geloof niet dat er één acteur is die na drie kwartier spelen bij moet komen in de kleedkamer. Zonde van de tijd. Speel toch gewoon lekker door, dan kan je daarna weer iets anders gaan doen!"

Pauzes tijdens the­a­ter­voor­stel­lin­gen: onbegrijpelijk

V Eer uw vader en uw moeder

"Mijn ouders, Janus en Jet, waren gewone, lieve mensen. Mijn vader werkte als magazijnmedewerker bij de Rotterdamse Droogdokmaatschappij, mijn moeder was altijd thuis. Hij was een beetje een zenuwpees, kon weleens obstinaat zijn, zij was een nuchtere vrouw die zich niet gek liet maken. Hoewel ik meer het karakter van mijn moeder heb, kon ik met alle twee goed opschieten. Ik was enig kind en werd behoorlijk verwend. Mijn vader ging op zaterdagen overwerken om een brommer voor me te kunnen kopen. Aan de andere kant: ik kreeg vooral nuttige cadeau's. Ik herinner me dat ik tijdens het Sinterklaasfeest dat we met ooms, tantes, neven en nichten vierden, meestal een pyjama kreeg of zo... Mijn ouders lieten me in alle opzichten vrij. Dat hele gedoe met het artiest willen worden: ik kan me niet herinneren dat ze zich ook maar één keer hardop hebben afgevraagd of dat nou wel zo verstandig was. In het begin, toen ik als twaalf-, dertienjarige op bruiloften en partijtjes optrad, lieten ze me maar een beetje begaan, maar toen ik eenmaal bekend werd, kwamen ze vaak kijken.

"Ze zijn helaas niet erg oud geworden. Mijn vader overleed op zijn 67ste aan een maagbloeding en mijn moeder werd negen jaar later, op haar 73ste, door een taxi overreden. Verschrikkelijk, natuurlijk, maar... ik ben niet iemand die lang blijft hangen in tegenslag of ongeluk. Bovendien maakt iedereen hetzelfde mee. Je ouders overlijden, je geliefden gaan dood: zo is het leven.

"Als je maar genoeg andere dingen te doen krijgt, wordt het verdriet vanzelf weer minder. The show must go on. Of, om met Barry Stevens te spreken: 'Altijd doorgaan.' In het geval van mijn ouders, weet ik ook zeker dat ze het niet anders gewild hadden. Ze wisten hoeveel het voor mij betekende om artiest te zijn.

"Voor zover ik weet had niemand in mijn familie enige artistieke ambitie; ik heb dus ook geen idee van wie ik het heb. Mijn vader en moeder gingen nooit naar het theater. We luisterden wel veel naar de radio. Als ik programma's zoals 'De bonte dinsdagavondtrein' of 'Koek en ei' hoorde, dacht ik: zoiets ga ik later ook doen, maar ik wist pas echt wat ik wilde worden toen ik Frans Vrolijk had zien optreden in de Rivièrahal waar de Rotterdamse Droogdokmaatschappij haar jaarlijkse personeelsfeest hield. Ik vond het geweldig zoals hij, als een soort conferencier, alle optredens met grappen aan elkaar praatte.

"Ik leerde als kind al snel dat je met humor het wapen van pesters uit handen kon nemen. Voordat iemand 'Vuurtoren!' naar me riep had ik zelf al een grap over mijn rode haar gemaakt. Door grappig te doen, won ik aan populariteit. Het klinkt heel tegenstrijdig, maar ik kon op het podium mijn verlegenheid verbergen. Ik werd volkskomiek. Dat is mijn beroep.

"Maar net zoals de groenteboer sluit ik bij wijze van spreken om zes uur de winkel. Dat wil zeggen: als ik over straat loop, vraag ik niet om aandacht. Ik wil geen voorkeursbehandeling, ik leef een heel normaal leven. Het is vooral mijn omgeving die me er voortdurend op wijst dat ik André van Duin ben."

Ik leerde als kind al snel dat je met humor het wapen van pesters uit handen kon nemen

VI Gij zult niet doodslaan

"Als het gezond verstand niet meer werkt, als het een kwestie is van zien te overleven... ik ben beslist geen agressief type, maar ik weet zeker dat ik dan ook door het lint zou kunnen gaan.

"Als we het over die andere manier van doden, euthanasie, hebben, vind ik dat het mogelijk moet zijn om afspraken te maken met mensen die je verder helpen als je het niet meer ziet zitten. Ik begrijp de oudere mensen wel die zeggen: mijn leven is voltooid, ik heb het recht om er uit te stappen. Je mag zelf een huis kopen, besluiten kinderen te nemen of van baan te veranderen - waarom zou je dan niet over je eigen einde mogen beslissen? Wat hebben politici daar eigenlijk mee te maken? Je partner is dood, het eten smaakt niet meer, je wordt steeds dover en de krant kan je ook al niet meer lezen en toch willen ze dat je eindeloos je leven rekt. Rekken, rekken, rekken. Waarom? Waarvoor?"

Je mag zelf een huis kopen, besluiten kinderen te nemen of van baan te veranderen - waarom zou je dan niet over je eigen einde mogen beslissen?

VII Gij zult niet echtbreken

"Er zijn nog steeds mensen die uit hun pak vallen als ze horen dat ik homo ben. Dan heb je wel onder een steen geleefd, denk ik dan. Niet dat ik er mee te koop heb gelopen, maar ik ben het onderwerp ook nooit uit de weg gegaan. Homoseksualiteit is voor mij nooit een issue geweest. Voor mijn ouders ook niet. Ik denk dat ik er zo rond mijn zestiende achterkwam. Ik zat toen al een beetje in de artiestenbusiness waar homo's volledig geaccepteerd waren. Ik voelde me onmiddellijk thuis. Na mijn optreden bij 'Nieuwe Oogst' (talentenjacht van de Avro, door Van Duin gewonnen in 1964, av) stond de wereld op z'n kop; ik had helemaal geen tijd om me bezig te houden met uitgaan en vriendjes zoeken. Ik ben ook niet iemand van het vluchtige contact; ik heb - met Martin, mijn echtgenoot, meegeteld - vier vrienden gehad. Het langst, eenentwintig jaar, was ik met Wim. Toen Wim in 1995 stierf, was ik heel erg verdrietig maar na een aantal jaren gaat zo'n gevoel toch slijten. Het scheelt ook dat ik niet alleen ben gebleven. Je moet een nieuwe invulling geven aan je leven. Als je poes doodgaat, koop je op een dag ook een nieuwe en na een tijdje voel je zo veel genegenheid voor zo'n beest dat je de oude poes al bijna weer bent vergeten...

"Martin en ik zijn nu zo'n veertien jaar samen waarvan tien jaar getrouwd. Dat was een romantische, maar ook een zakelijke beslissing: we schelen zeventien jaar en ik wil dat alles goed geregeld is als er iets met mij gebeurt. Ik kan me niet voorstellen dat wij ooit nog uit elkaar zullen gaan.

"We zijn elkaar trouw. Misschien dat artiesten eerder in de verleiding worden gebracht om vreemd te gaan, maar dat geldt niet voor mij. Ik ben niet good looking, ik mis de glamour, de uitstraling, maar los daarvan heb ik ook helemaal niet de behoefte om iets met een ander te beginnen."

Ik had helemaal geen tijd om me bezig te houden met uitgaan en vriendjes zoeken. Ik ben ook niet iemand van het vluchtige contact

VIII Gij zult niet stelen

"In zekere zin ben ik beroemd geworden door goed te stelen. In 'Nieuwe Oogst' plakte ik fragmenten van andere artiesten aan elkaar en maakte daar mijn eigen 'bandparodie' van, iets wat dj's nog steeds doen als ze samples gebruiken.

"Voor sommigen ben ik met mijn radioprogramma, 'De Dikvoormekaarshow', een voorbeeld geweest. Edwin Evers heeft weleens gezegd dat hij door mij geïnspireerd was. Dat vind ik een grote eer. Want geïnspireerd raken in mijn vakgebied betekent dat je van alles wat er is het allerbeste kiest."

Edwin Evers heeft weleens gezegd dat hij door mij geïnspireerd was. Dat vind ik een grote eer

IX Gij zult geen valse getuigenissen spreken tegen uw naaste

"Ik heb lang gedacht dat ik typetjes moest spelen omdat ik zelf niet interessant genoeg was. Daar komt de laatste jaren pas een beetje verandering in. Door mijn rol in het toneelstuk 'The Sunshine Boys' kreeg ik al het idee serieus genomen te worden, maar de reacties op mijn optreden in 'Heel Holland bakt' waren pas echt een openbaring. Ik heb ontdekt dat ik niet langer met een mal hoedje op van een stoel hoef te vallen om leuk gevonden te worden; ook als mezelf - met af en toe een kwinkslag - val ik kennelijk in de smaak.

"Het heeft best lang geduurd voordat ik achter mijn masker tevoorschijn durfde te komen, maar nu het is gebeurd voel ik me... herboren klinkt overdreven, maar toch, het is wel fijn om te merken dat ik als oudere artiest nog in staat ben om een omslag te maken. Niet dat ik nu ineens heel zelfverzekerd ben trouwens. Ik ben nog steeds verbaasd als ik een compliment krijg. Huh, prachtig? Ik hoor het niet. Maar goed, ik maak het niet voor mezelf. Als de mensen voor wie het is bedoeld er blij mee zijn heb ik mijn doel bereikt."

Ik hoef niet langer met een mal hoedje van een stoel te vallen om leuk gevonden te worden

X Gij zult niet begeren uws naasten huis; gij zult niet begeren uws naasten vrouw, noch zijn dienstknecht, noch zijn dienstmaagd, noch zijn rund, noch zijn ezel, noch iets dat van uw naaste is

"Gisteren zag ik een Maserati rijden. Deed me niks. Ik wil geen grote auto's of overdreven luxe dingen en áls ik wel iets moois begeer, dan zou ik het gewoon kunnen kopen. Ik ben weleens jaloers op het talent van anderen. Ik had heel graag piano willen leren spelen. Daar zou ik in mijn loopbaan zoveel plezier van kunnen hebben gehad... maar ja, dat is nu te laat. Heel lang kan ik er ook niet om treuren want ik heb in mijn leven zo veel wél bereikt. Gelukkig in de liefde, altijd leuk gewoond, op het juiste moment de juiste mensen tegengekomen, geen zeperds gehad en nergens spijt van gekregen. Als ik terugkijk, denk ik: voor iemand die nooit de loterij heeft gewonnen, ben ik toch behoorlijk in de prijzen gevallen."

Deel dit artikel

Zelfs het gods­dienst­les­je op mijn lagere school was een komisch nummer, bedenk ik me nu

Ik kan me nog steeds ongemakkelijk voelen als fans overdreven veel aandacht voor me hebben

Pauzes tijdens the­a­ter­voor­stel­lin­gen: onbegrijpelijk

Ik leerde als kind al snel dat je met humor het wapen van pesters uit handen kon nemen

Je mag zelf een huis kopen, besluiten kinderen te nemen of van baan te veranderen - waarom zou je dan niet over je eigen einde mogen beslissen?

Ik had helemaal geen tijd om me bezig te houden met uitgaan en vriendjes zoeken. Ik ben ook niet iemand van het vluchtige contact

Edwin Evers heeft weleens gezegd dat hij door mij geïnspireerd was. Dat vind ik een grote eer

Ik hoef niet langer met een mal hoedje van een stoel te vallen om leuk gevonden te worden