Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als knappe koppen vertrekken wordt het land slimmer

Samenleving

Willem Schoonen

Studenten in collegezaal van de Erasmus Universiteit © ANP XTRA

Als hoogopgeleiden migreren wordt niet alleen het land van aankomst slimmer, maar ook hun thuisland.

Een uittocht van hoogopgeleiden naar betere oorden wordt veelal gezien als een verliespost. Braindrain, wordt het genoemd; het weglekken van knappe koppen. Overheden zien het met lede ogen aan; ze hebben de opleiding van die knappe koppen bekostigd, maar plukken er niet de vruchten van.

Lees verder na de advertentie
Politici moeten veel positiever aankijken tegen die braindrain

Onderzoeker Marianna Papakonstantinou

Klopt niet, betoogt Marianna Papakonstantinou in het proefschrift dat ze komende donderdag verdedigt aan de Rijksuniversiteit Groningen. Natuurlijk is er in eerste instantie een verlies aan menselijk kapitaal, maar dat wordt in het thuisland op langere termijn vaak ruimschoots goedgemaakt, laat de Griekse econome zien. Braindrain kan uiteindelijk winst opleveren.

Stimulerend

Belangrijkste oorzaak voor deze opmerkelijke bevinding is de stimulerende werking die een braindrain heeft. Als je ziet dat hoogopgeleide landgenoten naar het buitenland vertrekken omdat ze daar betere banen kunnen krijgen, word je gestimuleerd een zo hoog mogelijke opleiding af te maken. Vertrekkende wetenschappers laten zien dat studeren loont.

Er zijn ook meer voor de hand liggende effecten van een braindrain. Zoals het geld dat migranten naar huis sturen. Vooral in minder ontwikkelde landen kan dat ervoor zorgen dat hun familieleden een betere opleiding kunnen volgen. Een ander positief effect van een uittocht van hogeropgeleiden is dat geëmigreerde wetenschappers vaak wel contact blijven houden met collega's in hun land van herkomst, via allerlei netwerken. De wetenschap in het thuisland heeft daar baat bij. En sommige wetenschappers emigreren niet voorgoed; zij keren na enige tijd terug.

Maar het belangrijkste effect is toch die stimulans om verder te studeren, waardoor het algehele opleidingsniveau in het thuisland stijgt. Want niet al die afgestudeerden gaan vervolgens ook werkelijk emigreren; velen gaan in eigen land aan de slag. 

Sterke groei

Papakonstantinou heeft dat effect aangetoond door te kijken naar de ontwikkeling van verschillende takken van bedrijvigheid in 68 landen, verspreid over de hele wereld. En het effect is over de hele linie hetzelfde: in landen die veel emigranten zien vertrekken, zie je een sterkere groei van kennisintensieve industrieën dan in landen met weinig emigratie.

De onderzoekster kon bewijzen dat dit komt voor de migratie van hoger opgeleiden. Het zou natuurlijk ook kunnen dat veel laaggeschoolden een land verlaten waardoor je de hoger opgeleiden en de kennisintensieve industrieën overhoudt, maar dat bleek niet het geval. Het vertrek van wetenschappers zorgde voor het beschikbaar komen van nog meer hoger opgeleiden. 

Dat effect is het grootst in landen met een relatief laag gemiddeld opleidingsniveau, want daar is snel winst te boeken. Maar ook in landen met een hoog opleidingsniveau, zoals Nederland, zie je positieve effecten.

Positiever

Politici moeten veel positiever aankijken tegen die braindrain, concludeert Papakonstantinou in haar proefschrift. En het idee, dat her en der opgeld doet, om bij hoogopgeleide emigranten een belasting te innen ten gunste van hun thuisland, moeten ze helemaal uit hun hoofd zetten. Zo'n belasting zou emigratie afremmen, en daar wordt ook het thuisland niet beter van.

Papakonstantinou is zelf een wetenschapper die emigreerde. De Griekse econome kwam zeven jaar geleden naar Groningen voor een masterstudie, ging aansluitend dit promotieonderzoek doen, en werkt nog tot het eind van dit academisch jaar als docent en onderzoeker. Ze hoopt ook daarna in Groningen te kunnen blijven. Plannen om terug te gaan naar Griekenland heeft ze (nog) niet. 

Zou het positieve effect van een braindrain zelfs voor Griekenland opgaan? Het land is het afgelopen decennium hard geraakt door een diepe economische crisis. Veel jonge, hoogopgeleide Grieken gingen naar het buitenland, vooral naar Duitsland. Een positief effect daarvan op het thuisland is er niet, zegt Papakonstantinou, daarvoor is het na die crisis nog te kort dag. Maar het kan zich op de langere termijn ook in Griekenland voordoen.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Politici moeten veel positiever aankijken tegen die braindrain

Onderzoeker Marianna Papakonstantinou