Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Afkicken in Thailand: zinvol of zonde van het geld?

Samenleving

Sjaak van de Groep

© Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH
Reportage

Diverse Nederlandse afkickklinieken hebben vestigingen in het buitenland, onder meer in Thailand. Hoe zinvol is het voor cliënten om daar naartoe te gaan als bij terugkomst 'het echte leven' weer op ze wacht?

Ze trilt en schudt als een vliegtuig in hevige luchtzakken. De Canadese, begin dertig, bleek gezicht, vochtige ogen, rilt van ontwenningsverschijnselen. Ze ligt op een slaapbank in de ontvangstruimte van Hope Rehab Center Thailand, Si Racha. Ze kickt af van fentanyl, de zware pijnstiller die popartiest Prince fataal werd. "Ik heb het koud", schreeuwt ze, terwijl ze de huiskat tegen zich aandrukt. De Nederlandse bedrijfsmanager Henk Nagel (36) geeft de jonge vrouw, die gisteren arriveerde, het bloeddrukverlagende clonidine. "Ze krijgt ook methadon, maar ze moet door de pijn van detoxificatie heen. Als ze geen pijn heeft, geven wij te veel", zegt hij.

Lees verder na de advertentie

Uit de voortuin, waar kleine palmboompjes een houten yogaplatform sieren, klinkt een ander geluid: doffe stoten van bokshandschoenen. Een 30-jarige Nederlander met getatoeëerde armen en borst, ontbloot bovenlijf, slaat vol overgave op de stootkussens van thaiboksleraar Yut. 'Jab', roept Yut, een voormalig thaibokser die de gasten helpt conditie op te bouwen. 'Knee. Allright, break.'

Weg uit de drugsomgeving

De dertiger, die liever anoniem blijft, vertoeft hier al zes weken. Hij heeft een emotionele groepssessie achter de rug eerder die ochtend. En wat is dan fijner om alle stress eruit te trappen? De combinatie van thaiboksen, yoga, mediteren, Thaise massages en helemaal weg zijn uit zijn drugsomgeving, waren de redenen voor hem om naar deze verslavingskliniek af te reizen, om zo hopelijk van zijn coke- en wietverslaving af te komen, zegt hij, terwijl het zweet van hem afgutst. Hij had ook een kliniek in Portugal op het oog. "Te klinisch en onpersoonlijk."

Manager Henk Nagel was zelf ook ooit verslaafd en kickte na 25 weken in Schotland af

Persoonlijk is het hier wel, zegt Nagel, als de crisissituatie met de Canadese is bedwongen. Hope trekt ook om die reden gebruikers van over heel de wereld, van India, Rusland tot België. Gebruikers kalmeren van drank en drugs, weet Nagel uit ervaring. Bij Hope leren ze andere technieken zoals mediteren om rust te vinden. Nagel gebruikte cocaïne, pillen, wiet en alcohol van zijn veertiende tot zijn dertigste en versleet vijf verslavingsklinieken. Hij kickte pas af na een verblijf van 25 weken in het Schotse Castle Craig. De wandelingen in de natuur en dat hij eindelijk begon te luisteren naar zijn therapeuten hielpen hem van de verdovende middelen af te komen. Terug in Nederland ontvluchtte hij woonplaats Spakenburg waar hij met speels gemak aan drugs kon komen. Hij rehabiliteerde verder in Beilen op de boerderij van zijn broer.

Tekst loopt verder onder de foto

© rv

Een verre reis zat er nooit in vanwege zijn gebruik. Nu hield hij geld over. Hij reisde naar Thailand waar hij werd gewezen op een vacature in een afkickkliniek. Nagel ontmoette de Brit Simon Mott (54) die jarenlang verslaafd was aan heroïne. Mott startte Hope Rehab Center Thailand in 2013 en nam Nagel mee als assistent. De Spakenburger zag met eigen ogen hoe de kale heuvelachtige vlakte in het industriestadje Si Racha veranderde in een door groen omgeven kuuroord.

Nagel haalde cliënten op van het vliegveld, regelde de inkopen en maakte alles gereed voor therapeutische sessies. Hij volgde cursussen voor verslavingstherapeut en klom op tot bedrijfsmanager. "We begonnen met drie cliënten en zitten nu met 25 bijna heel het jaar vol", zegt hij.

Als ze hier zijn geweest, zal gebruiken nooit meer hetzelfde zijn. Ze weten wat ze fout doen.

Henk Nagel, Hope Rehab Center

Afkicken in een gebied om en nabij de Gouden Driehoek, met verleidingen van drugs, alcohol en prostituees, brengt de nodige gevaren met zich mee. Binnen een uur ben je in Pattaya, 'het sodom en gomorra van Thailand'. "We laten cliënten niet zomaar vertrekken, maar als ze willen gaan: onze poort staat open. Als ze hier zijn geweest, zal gebruiken nooit meer hetzelfde zijn. Ze weten wat ze fout doen." Sommige cliënten keren voor een tweede of derde keer terug naar Hope, omdat ze weer gaan gebruiken bij thuiskomst.

Eigen omgeving

Dr. Vincent Hendriks, bijzonder hoogleraar Verslaving en psychiatrische comorbiditeit bij jeugdigen van het Leids Universitair Medisch Centrum, is om die reden geen voorstander van afkicken in het buitenland. Hendriks doet sinds de jaren tachtig onderzoek naar verslaving en behandeling van verslaving. Hij vindt het belangrijk dat een cliënt behandeld wordt in zijn eigen omgeving, binnen de context waarin de verslaving zich voordoet. "Hij of zij kan op die manier leren omgaan met de verslaving en de factoren die de verslaving in stand houden. Die leermogelijkheden zijn minder aanwezig in een buitenlands behandelprogramma, omdat die context flink afwijkt van de situatie waarin de persoon in Nederland verslaafd is."

Cliënten verblijven in het buitenland twee tot drie maanden in een kliniek. "In Nederland willen we een opname zoveel mogelijk vermijden, en reserveren voor mensen met een ernstige verslaving en bijkomende problemen op andere gebieden."

In 2015 zochten 65.000 Nederlanders hulp in de ver­sla­vings­zorg. Hoeveel er zich in het buitenland lieten behandelen, is niet bekend.

Volgens het Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem zochten 65.000 Nederlanders in 2015 hulp in de verslavingszorg. Het percentage daarvan dat voor hulp naar het buitenland ging, is onbekend, zegt Thomas Bakker van Zorgverzekeraars Nederland. Uit de administratie van zorgverzekeraars is het niet af te leiden. Een groot aantal Nederlandse klinieken heeft een vestiging in het buitenland, maar declareert de opname als binnenlandse zorg. De Bussumse kliniek Spoor6 bijvoorbeeld heeft een vestiging in Zuid-Afrika, het Amsterdamse Geduld Interventies werkt samen met een kliniek in Engeland.

Kosten

"Een behandeling in het buitenland bij niet gecontracteerde zorgaanbieders wordt pas vergoed door de zorgverzekeraar als er een connectie is met een Nederlandse instelling", zegt Paul Jansen van afkickkliniekwijzer.nl. Zorgverzekeraars zijn wettelijk verplicht om zo rond de driekwart van de behandeling te vergoeden. Een maand in Hope Rehab Center kost 6900 dollar. Hope heeft geen connectie met een Nederlandse instelling. Cliënten moeten de verslavingszorg dus zelf betalen.

Theo de Vries (41) van Serenity Rehab Thailand heeft wel een connectie met Nederland. Hij startte drie jaar geleden zijn verslavingskliniek op toeristeneiland Ko Samui. Hij bedacht hoe cliënten de behandeling voor 75 procent vergoed kunnen krijgen: "Ik werk samen met een Nederlandse psycholoog die fungeert als doorstuuragent. Zij schrijft een behandelplan en de cliënt moet dat rapport plus de verwijsbrief naar zijn zorgverzekeraar sturen."

Van contact met zorg­ver­ze­ke­raar tot ophalen van het vliegveld duurt twee weken. Daar ligt onze kracht.

Theo de Vries, Serenity Rehab

Een behandeling bij Serenity kost 4950 dollar per maand. "Van contact met zorgverzekeraar tot ophalen van het vliegveld duurt twee weken. Daar ligt onze kracht", zegt De Vries. "De wachttijden in Nederland kunnen oplopen tot een paar maanden. De gebruiker blijft gebruiken, de zin om te stoppen verdwijnt."

Hij weet er alles van. De geboren en getogen Winschoter gebruikte vanaf zijn twaalfde allerlei soorten drugs en alcohol. Toen hij op zijn 36ste de Zuid-Afrikaanse verslavingskliniek Seascape House verliet, zijn vijfde afkickkliniek, kocht hij van zijn laatste geld een enkeltje Bangkok. Hij kickte af in het buitenland om een frisse start te maken. "Ver weg van mijn gebruikersvrienden en weg van mijn familie die zich steeds zorgen maakte om mij. Ze waren ook blij dat ze even van mij verlost waren", lacht hij. "Als je in het buitenland een zwak moment hebt en de kliniek wilt verlaten, kun je niet zomaar naar huis. Er moeten dingen worden geregeld. In die tussentijd kan hij of zij tot bezinning komen."

Tekst loopt verder onder de foto

© rv

Tussen de rijstvelden

Op Ko Samui ontmoette De Vries zijn huidige vrouw. Hij probeerde zonder succes sieraden naar Nederland te importeren. En toen bedacht hij: waarom zou ik geen afkickkliniek beginnen? Hij leende geld van zijn vader en vond een Canadese zakenpartner. In Zuid-Thailand, volgens hem het 'Disneyland voor volwassenen' met seks, drugs en rock 'n-roll, zag hij veel patiënten terugvallen. Daarom verhuisde hij zijn kliniek 1500 kilometer noordwaarts naar Chiang Rai. Een afstand vergelijkbaar met Barcelona-Amsterdam. Hij woont en werkt daar midden in een natuurreservaat tussen de rijstvelden en tempels.

Thailand is ook een spiritueel land. Cliënten voelen zich aangetrokken tot het Boeddhisme.

Theo de Vries, Serenity Rehab

Serenity heeft plek voor achttien cliënten. Het afgelopen jaar nam het aantal aanvragen uit Nederland met 30 procent toe, stelt hij. De verslavingskliniek heeft op dit moment een korte wachtlijst. De Vries overweegt om in de nabije toekomst een tweede kliniek elders in Thailand te openen. "Cliënten komen voor het goede klimaat, vriendelijke mensen, lekker eten. Thailand is ook een spiritueel land. Cliënten voelen zich aangetrokken tot het Boeddhisme."

Tekst loopt verder onder de foto

© rv

Spiritualiteit

Serenity werkt onder meer volgens de twaalfstappen benadering. "Daar is op zich niets mis mee", zegt hoogleraar Hendriks. "Maar deelnemers moeten geloven in een hogere macht die groter is dan henzelf. Er ligt veel nadruk op het ervaren van spiritualiteit en dat is niet voor iedereen aantrekkelijk. En het twaalfstappenprogramma is vaak de enige soort behandeling die het buitenland wordt aangeboden."

Een enkele keer kan verslavingszorg in het buitenland een voordeel bieden, nuanceert Hendriks zijn reserves. "Het kan behulpzaam zijn om juist wél een tijd los te zijn van de eigen omgeving als die zo ontwrichtend is dat het de betrokkene ondanks de ambulante behandeling niet lukt om het gebruik te staken. In dat geval kan een zo kort mogelijke opname in een kliniek behulpzaam zijn en voor sommigen een opname in een buitenlands behandelprogramma."

Jaarlijks reizen gemiddeld 65 cliënten van Menzis af naar het buitenland om behandeld te worden aan hun verslaving, zegt Jessica Winkelhorst van deze zorgverzekeraar. Menzis heeft geen instellingen in het buitenland gecontracteerd, zegt ze. Dat is niet omdat een dergelijke behandeling per se duurder is. Het vliegticket en overige reiskosten moet de cliënt zelf betalen. "De kwaliteit van het personeel en daardoor de kwaliteit van de behandeling is vaak onduidelijk en niet te controleren. De vreemde taal is ook een probleem. Begrijpen cliënten de therapeuten en bijvoorbeeld de medische termen die worden uitgelegd? En de nazorg, die heel belangrijk is, is makkelijker te regelen vanuit Nederland."

Menzis noemt de niet-gecontracteerde zorg een toenemend probleem, omdat verzekeraars minder goed kunnen sturen op kwaliteit en kosten, maar wel een groot deel van de behandeling moeten vergoeden.

Volgens Theo de Vries biedt Serenity hetzelfde als gecontracteerde verslavingsklinieken: "Een psycholoog, psychiater, zusters, gediplomeerde verslavingstherapeuten. Als nazorg nodig, is bieden we die, daarvoor staan we in nauw contact met safe houses in Nederland. Zorgverzekeraars wijzen ons 'na grondig onderzoek' af, terwijl ze zelden of nooit contact zoeken. Ze kiezen liever voor de gevestigde orde."

Deel dit artikel

Manager Henk Nagel was zelf ook ooit verslaafd en kickte na 25 weken in Schotland af

Als ze hier zijn geweest, zal gebruiken nooit meer hetzelfde zijn. Ze weten wat ze fout doen.

Henk Nagel, Hope Rehab Center

In 2015 zochten 65.000 Nederlanders hulp in de ver­sla­vings­zorg. Hoeveel er zich in het buitenland lieten behandelen, is niet bekend.

Van contact met zorg­ver­ze­ke­raar tot ophalen van het vliegveld duurt twee weken. Daar ligt onze kracht.

Theo de Vries, Serenity Rehab

Thailand is ook een spiritueel land. Cliënten voelen zich aangetrokken tot het Boeddhisme.

Theo de Vries, Serenity Rehab