Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

2018, het jaar waarin het Nederlandse voetbal opkrabbelde: ‘Er is zoveel meer dan de Hollandse School’

Samenleving

Jan-Cees Butter

AZ-talent Calvin Stengs (links), hier in de wedstrijd PSV-AZ, is afkomstig van de bloeiende jeugdopleiding van de voetbalclub uit Alkmaar © ANP Pro Shots
Drieluik

Het Nederlandse voetbal was in crisis, maar 2018 bood weer lichtpuntjes. Hoe leiden we ons voetbaltalent op? Deel 2 van een drieluik: de jeugdopleiding van AZ.

Toen oud-trainer Louis van Gaal vorig jaar op verzoek van AZ de jeugdopleiding doorlichtte, werd er reikhalzend uitgekeken naar zijn oordeel. Niets ontgaat immers het kritische oog van de voormalige bondscoach. “Van Gaal was lovend”, herinnert Paul Brandenburg zich, die sinds 2015 hoofd jeugdopleiding van AZ is. “Hij vond alleen dat we een beetje meer moesten discrimineren.”

Lees verder na de advertentie

Discrimineren? “Ja”, glimlacht Brandenburg in zijn werkkamer in Wijdewormer, waar het trainingscomplex van AZ ligt.

“De toptalenten moet je andere programma’s bieden, bedoelde Louis. Neem ons elftal Onder 17. Het is een utopie om te denken dat het hele elftal straks doorschuift naar het eerste. Dus drie keer per maand trainen de toptalenten – van Onder 16 tot en met Jong AZ – met elkaar onder leiding van de staf van het eerste.”

Vernieuwing? Kolder

AZ wordt geroemd om zijn doorstroom van de jeugd naar het eerste elftal. In 2015 en 2016 kregen de Alkmaarders de Rinus Michels Award, de prijs voor beste jeugdopleiding in het betaalde voetbal. Talenten als Teun Koopmeiners, Thomas Ouwejan, Guus Til, Calvin Stengs en Myron Boadu doorliepen met succes de jeugdopleiding van AZ en maakten de overstap naar de hoofdmacht.

Op het trainingsveld moet je nieuws­gie­rig­heid triggeren, in combinatie met inzichtelijke mentale weerbaarheid

“We worden vaak als vernieuwend gezien”, zegt Brandenburg vanachter een kop koffie. “Maar dat vind ik kolder. Wij doen namelijk niets nieuws, we houden alleen vast aan onze visie op talent, voetbal en leren. Dat zijn de drie belangrijkste pijlers bij ons.”

Het hoofd jeugdopleiding heeft net, zoals elke maandag, de weekplanning doorgenomen met de jeugdtrainers. “Onze jeugdtrainers krijgen de opdracht om elke dag verrassend te zijn”, vertelt Brandenburg. “Op het trainingsveld moet je nieuwsgierigheid triggeren, in combinatie met inzichtelijke mentale weerbaarheid.”

Een praktijkvoorbeeld? “Minimaal één keer per week doen wij een ‘scenariotraining’. Spelers zijn fysiek vermoeid na een training, maar net als ze denken dat ze klaar zijn, komen wij met een toetje: twee keer acht minuten een scenario trainen; je staat 1-0 voor en hebt twee man minder. Welk gedrag zie je dan op het veld? Dat is essentieel. Spelers worden op die manier uitgedaagd.”

Onze talenten trainen op kunstgras, zand, natuurgras en op de parkeerplaats

Brandenburg draait zijn stoel en wijst naar buiten, waar hij uitkijkt op het trainingscomplex . “Dat is ook de reden dat we hier verschillende ondergronden hebben liggen. Onze talenten trainen op kunstgras, zand, natuurgras en op de parkeerplaats. Ook hebben we ballen in verschillende maten. Op die manier prikkelen we ze.”

Een ander wezenlijk verschil: tactiek is tot en met Onder 16 een verboden woord in de jeugdopleiding van AZ. “We geven het spel terug aan het kind. Tactiek zegt eigenlijk: ik vertel je wat je moet doen op de korte termijn. Maar je moet je afvragen wat je er op de lange termijn aan hebt”, houdt Brandenburg voor. “We creëren spelbegrip in combinatie met eigen keuzes durven maken. We wijzen ze op hun eigen verantwoordelijkheid, waardoor we een persoonlijkheid creëren. Juist daarin wordt tegenwoordig een gemis ervaren.”

Controledrang

Of die zelfontplooiing lastig is in een tijd waarin ouders en trainers een enorme controledrang lijken te hebben? Brandenburg knikt. “Wij willen hier graag jongens die continu op zoek zijn naar oplossingen, ruimtes en mogelijkheden. Maar ja, kinderen worden zestien jaar lang in een bepaald stramien geduwd waar dat verre van is. Het onderwijssysteem kan hier nog een enorme slag in maken. Je kunt wel zeggen dat een kind een te hoog vetpercentage heeft, maar ik vind het belangrijker dat hij gaat begrijpen waarom dat niet goed is en wat hij eraan kan doen.”

AZ werkt ook samen met ­IntelliGym, een Israëlisch bedrijf dat computerspellen maakt om het brein te trainen. De doelstelling van de videogames is simpel: spelers wordt geleerd om sneller keuzes te maken en meer vooruit te denken. “Wij zijn ervan overtuigd dat dit werkt”, stelt Brandenburg. “Onderzoek wijst dat ook uit.”

Hoe hij reageert op conservatievelingen als Johan Derksen, die een sneer uitdeelde naar Brandenburg vanwege ‘prietpraat’? “Ik moet nu voorzichtig zijn”, lacht Brandenburg. Serieus: “Heel eerlijk: ik luister ernaar, ik lach erom, maar het zal mij er nooit van weerhouden om verder te gaan met mijn werk. Want wij ­geloven hierin. Met de Hollandse School is niets mis. Maar we kunnen zoveel meer.”

Brandenburg wijst nog eens naar de trainingsvelden achter hem, waar huidige profvoetballers als Til, Koopmeiners en Ouwejan jarenlang investeerden in zichzelf. “Zij zijn voorbeelden van spelers die elke dag het uiterste uit zichzelf willen halen”, meent Brandenburg. “Zij zijn continu op zoek naar ruimtes en mogelijkheden. Dat is ook wat wij willen. In die zin leveren wij structureel andere spelers af aan het eerste. Daar mogen we best trots op zijn.”

Lees ook: 

Het eerste deel in het drieluik over 2018: het jaar dat het voetbal opkrabbelde: op bezoek bij de KNVB in Zeist

Deel dit artikel

Op het trainingsveld moet je nieuws­gie­rig­heid triggeren, in combinatie met inzichtelijke mentale weerbaarheid

Onze talenten trainen op kunstgras, zand, natuurgras en op de parkeerplaats