Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Witte mensen zijn doodsbang hun macht kwijt te raken'

samenleving

Seada Nourhussen

Patrisse Cullors sprak afgelopen week in Amsterdam de Vrijheidslezing uit © Jan Boeve
Interview

Ze bedacht de hashtag uit protest tegen Amerikaans politiegeweld en racisme, er onstond een mondiale beweging. Patrisse Cullors was even in Nederland. 'Macht opgeven is misschien het krachtigste dat je kunt doen.'

Macht opgeven is misschien wel het krachtigste dat mensen kunnen doen

Black Lives Matter (BLM) groeide van een hashtag op Twitter uit tot de grootste zwarte protestbeweging in jaren. En toen werd Donald Trump president. Voelt dat als een falen of juist als een resultaat van jullie werk?

"Trump heeft kunnen groeien door ons succes, alhoewel het fascisme wereldwijd aan een opmars bezig is. We zien het in Frankrijk met Le Pen en hier in Nederland met Wilders. Wit populisme en wit nationalisme zijn nooit weggeweest, maar de huidige kracht ervan heeft zeker te maken met de emancipatiestrijd van zwarte mensen in landen over de hele wereld. Door sociale media is onze strijd en het succes ervan voor iedereen zichtbaar.

"Wanneer het gezicht van een land dreigt te veranderen, gaan de mensen met macht richting fascisme. Dat heeft de geschiedenis keer op keer bewezen. Witte mensen zijn doodsbang om hun macht kwijt te raken. We hebben het vaak over wit privilege, maar het gaat eigenlijk om witte macht. Wat van je privileges opgeven is niet moeilijk; ik laat die zwarte persoon wel voor in de rij. Maar die zwarte persoon een plek aan de tafel gunnen waar beslissingen worden genomen? Dat is lastig."

Mensen vragen om hun macht op te geven, is dat niet bijna vragen om een tegennatuurlijke daad?

"Mensen vragen om zich te richten op andermans belangen is een enorm verzoek, maar het is ook een enorm krachtig daad. Macht opgeven is misschien wel het krachtigste dat mensen kunnen doen.

"Wij vinden het nu nog onderdeel van de menselijke aard om macht en controle te willen hebben. Maar we kunnen de menselijk aard veranderen. Wij zijn met BLM niet alleen met een revolutie bezig, maar ook met evolutie. Onze strijd is mondiaal, het gaat ons om de toekomst van de wereld."

Lees verder na de advertentie
Als je het idee hebt dat je overal recht op hebt, voel je je ook sneller miskend als je een keer iets niet krijgt

Toch blijft bij veel witte mensen de vraag hangen; wat heb ik aan een beweging die draait om zwart-zijn? In Nederland speelt al een tijd een discussie naar aanleiding van het feit dat witte mensen zich buitengesloten voelen in de strijd tegen racisme.

"Onze strijd voor zwarte levens is de strijd voor alle levens. Dit gaat ook om de spirituele groei van witte mensen. Om in het reine komen met hun geschiedenis van eeuwen onderwerping van niet-witte mensen. Dit is de kans voor witte mensen om een nieuw concept van witheid te creëren zonder superioriteitsdrang. Stel je voor wat een bevrijding dat zou zijn."

Maar is al die macht dan echt een last voor witte mensen?

"Altijd iedereen die niet wit is vrezen, is een last. Je voelt dat niet alleen in je lichaam, je creëert een omgeving die een respons is op je angst. Een omgeving die daardoor nooit echt veilig zal voelen. En als je het idee hebt dat je overal recht op hebt, voel je je ook sneller miskend als je een keer iets niet krijgt. Dat is ook een last. Ik denk dat als witte mensen hun blik op zichzelf zouden veranderen, ze hun gedrag ook zullen veranderen."

Bedoelt u dan ook hun stemgedrag?

"Ja. De witte Amerikanen die op Trump hebben gestemd, vanwege zijn agenda van wit nationalisme, lijken niet door te hebben dat die keus ook voor henzelf niet goed zal uitpakken. Dat doen witte mensen vaak; uit vrees stemmen tegen hun eigen belangen in. Trump heeft een kabinet gevormd dat laat zien dat hij van de Verenigde Staten een nog grotere supermacht wil maken, die resoneert met zijn wereld, maar niet met die van de gemiddelde Amerikaan, zwart noch wit. De meesten van zijn bewindslieden en adviseurs zijn niet alleen extreemrechts, maar ook zakenmensen die deel uitmaken van de één procent van rijkste mensen. Mensen die er alleen maar op uit zijn om nog meer ongelijkheid te creëren."

© Jan Boeve
Trumps succes is een afspiegeling van wat er ook in Europa gebeurt

U noemt Trumps verkiezing een coup. Waarom?

"Het bewijs dat hij de verkiezingen heeft gestolen, zullen we pas over dertig of veertig jaar krijgen, vrees ik. Maar hij gedraagt zich nu als couppleger. Trumps kabinet is puur nepotisme. Er staan ons allemaal ongehoorde dingen te wachten. Ik sta op met de vraag hoe we met deze opmars van fascisme moeten omgaan en ik ga ermee naar bed. Ik vraag me af: wat is de wereldstrategie? Want Trump bestaat niet in een vacuüm. Zijn succes is een afspiegeling van wat er ook in Europa gebeurt. Wij hebben met onze beweging vanaf het begin in een wereldstrategie gedacht; lokaal handelen, globaal denken."

Veel mensen denken dat BLM vooral om demonstreren draait. Maar er is dus een bredere internationale strategie. Hoe ziet die eruit?

"Fase één is wat ik nu doe; de wereld afreizen en praten met zwarte mensen in allerlei verschillende samenlevingen. En ik praat niet alleen: ik rekruteer. Onze beweging heeft niet één, maar vele leiders en dat is nodig want elke context vereist weer een andere aanpak. Wij Amerikanen zijn geobsedeerd door onze eigen situatie. Maar in Nederland ziet de zwarte gemeenschap er anders uit; van Afrikaanse immigranten en vluchtelingen tot mensen uit het Caribisch gebied, die koloniale banden hebben met Nederland. Maar ze hebben wel allemaal met dezelfde witte dominantie te maken.

"Fase twee draait erom een podium te geven aan onze gezamenlijke en specifieke kwesties. BLM in het Verenigd Koninkrijk en Canada hebben dat succesvol gedaan met het onderwerp politiegeweld. Het idee dat dat alleen in de VS voorkomt, hebben zij doorbroken. Misschien is de politie in Europa niet zo gemilitariseerd als in de VS, maar ze breken hier wel nekken en ruggen.

"Fase drie is bestaande systemen van binnenuit veranderen. Dan kun je ervoor zorgen dat zwarte mensen politiek verkiesbaar worden, en ze omringen met mensen die ervoor zorgen dat ze niet vervreemd raken van hun zwarte achterban. Op bepaalde plekken werkt dat niet, omdat de zwarte gemeenschap te klein is. Maar als het in de landelijke politiek niet werkt, kun je kijken naar zwarte invloed op stadsniveau of in buurtraden.

"Het andere idee is om te herdefiniëren hoe je macht bouwt. Hoe creëer je middelen? Hoe bouw je allianties?"

Zwarte mensen kunnen hier niet makkelijk ontsnappen aan witheid en kunnen dus minder met elkaar opbouwen

Moeten die allianties ook met witte mensen worden gesloten?

"Weet je wat me hier opvalt? De focus op wit. Bijna elke journalist die ik hier gesproken heb, wil het met mij vooral hebben over witte mensen; wat zij kunnen doen, wat hun rol is in de strijd en hoe zij zich over onze beweging voelen. Wat witte mensen kunnen doen, is vrij simpel: het racisme dat ze zien in hun eigen kringen letterlijk interrumperen.

"Weigeren om naar dat kerstdiner te gaan, omdat ze weten dat hun familieleden er racistische praat zullen bezigen. En ze kunnen hun macht en geld doneren aan zwarte organisaties in plaats van een slaatje te slaan uit racisme onder het mom van bestrijding ervan. Maar er wonen hier toch ook zwarte mensen? We moeten het hebben over hoe we hen meer macht gaan geven en hoe zij meer macht gaan opeisen."

Hoe doe je dat, macht opeisen?

"Als je machtsstructuren wilt veranderen, dan moeten je de status quo verstoren en je verzetten. Constant. Ik hoor net dat er een uitgeprocedeerde asielzoeker ergens in Nederland na een aanhouding door agenten is overleden. Waarom staan we vanavond niet op straat om daartegen te demonstreren?"

Welke indruk heeft u gekregen van de zwarte gemeenschap hier, tijdens uw korte bezoek aan Nederland?

"In Nederland besef ik dat ik als zwarte Amerikaan gezegend ben dat ik in bepaalde delen van Los Angeles op plekken kan zijn waar ik nooit witte mensen tegenkom. Dat betekent dat ik aan mezelf en de issues van mijn gemeenschap toekom. En dat ik ruimte heb om daarover na te denken. Zwarte mensen kunnen hier niet makkelijk ontsnappen aan witheid en kunnen dus minder met elkaar opbouwen. Het heeft me erg aan het denken gezet. Misschien schrijf ik daar binnenkort een stuk over."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Macht opgeven is misschien wel het krachtigste dat mensen kunnen doen

Als je het idee hebt dat je overal recht op hebt, voel je je ook sneller miskend als je een keer iets niet krijgt

Trumps succes is een afspiegeling van wat er ook in Europa gebeurt

Zwarte mensen kunnen hier niet makkelijk ontsnappen aan witheid en kunnen dus minder met elkaar opbouwen