Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Vluchtelingen zijn ons als opdracht gegeven'

Home

Wisanne van 't Zelfde

© reyer boxem

Jarenlang zette Geesje Werkman zich namens de kerk in voor de rechten van vluchtelingen. Dankzij haar vasthoudendheid is er nu bed, bad en brood. Nu 'moet' ze met pensioen. 'Als we niets doen, laten we God zelf in de steek.'

Geesje Werkman (65) pakt een grote tas van Albert Heijn. "Pak eerst die chocoladetaart maar, die moet onderop", zegt ze tegen John van Tilborg, directeur van vluchtelingenorganisatie Inlia in Groningen. De ene na de andere taart, afgedekt met aluminiumfolie, verdwijnt in de tas. Vandaag gaat Werkman theedrinken met de asielzoekers die op de bed-bad-brood-boot in Groningen verblijven. Als afscheid, want tot haar spijt is dit haar laatste werkweek. "Ik ga niet met pensioen, de Nederlandse staat stuurt mij met pensioen."

Lees verder na de advertentie

Zeventien jaar lang zette Geesje Werkman zich namens Kerk in Actie, een hulporganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland, in voor asielzoekers. Uitgeprocedeerde vluchtelingen hadden haar speciale aandacht. "Die mensen vallen tussen wal en schip. Vaak belanden ze op straat en weten ze niet waar ze kunnen douchen of waar ze een schone onderbroek vandaan moeten halen. Dat tast hun waardigheid aan. En als wij dat laten gebeuren, komt onze eigen waardigheid ook in het gedrang."

Werkman zet de taarten achter in de auto van Van Tilborg. Na een korte rit parkeert hij de auto bij een grote witte boot van twee verdiepingen, die aangemeerd ligt aan de kade. Enkele migranten zwaaien naar Werkman. Ze zwaait uitbundig terug. "Hoe gaat het met jullie? Lekker weertje, hè?" "Weet je nog, Geesje, dat iemand onze boot een keer niet kon vinden?", lacht Van Tilborg. "Hij zei: ik zie alleen een grote witte boot, maar die kan toch niet van jullie zijn?"

Matteüs 25

Inlia huurt de boot sinds januari van dit jaar. Eerst woonden asielzoekers in de stad Groningen verspreid over 27 locaties, met de aankoop van de boot kon dat teruggebracht worden naar tien. De boot biedt plaats aan 112 migranten. Sommige van hen wachten af of zij in Nederland mogen blijven, anderen zijn uitgeprocedeerd en moeten mogelijk terugkeren naar het land van herkomst.

"Deze mensen zijn ons als opdracht gegeven", zegt Werkman. "In Matteüs 25 zegt Jezus dat we Hem helpen als we omkijken naar onze nederigste medemensen. Als we niets doen voor migranten, laten we God zelf in de steek." Volgens Werkman is de Nederlandse samenleving niet direct gericht op hulp bieden aan mensen in nood. "Ik liep een keer langs een bedelaar op een brug. Wat doe je dan? Je doet wat iedereen doet, je loopt hem voorbij. Later dacht ik: straks zit God daar zelf. Ik ben teruggegaan en heb hem wat gegeven."

Waarom lopen Nederlanders zo gemakkelijk voorbij aan ellende? Volgens Werkman denken mensen te gemakkelijk dat de staat het wel oplost. In Nederland hoeft in principe niemand honger te lijden, dus mensen verwachten ook dat niemand honger heeft. Ook angst speelt een grote rol, zegt Werkman. "We leven in een individualistische samenleving. Als je veel hebt, heb je veel te verliezen. Mensen zien beelden van aanslagen op tv en zijn bang dat vluchtelingen daar iets mee te maken hebben. De meeste Nederlanders kennen geen enkele vluchteling persoonlijk. Onbekend maakt onbemind."

De media dragen daaraan bij, aldus Werkman. "Media willen kijkcijfers. En hoe bereiken ze die? Door oproer te tonen. Want daar kijken mensen graag naar. Als vluchtelingen betrokken zijn bij een opstootje, zitten de media erbovenop. Maar over de Nederlanders die vluchtelingen helpen en zo leuke contacten opbouwen, hoor je niemand." Al jaren verdrinken mensen in de Middellandse Zee, vertelt Werkman. "Dat is pas nieuws als het er 800 zijn. Dat is toch idioot? Het gaat hier wel over afzonderlijke levens die zijn verwoest. Mensen vonden het neerstorten van de MH17 erger dan de duizenden vluchtelingen die verdrinken."

Proces tegen de staat

Zelf kwam Werkman veelvuldig in het nieuws toen ze in 2013 samen met advocaat Pim Fischer namens de Protestantse Kerk een proces tegen de Nederlandse staat aanspande. Sinds 2001 was de overheid niet langer verplicht om uitgeprocedeerde asielzoekers op te vangen, waardoor zij op straat belandden. "Dat is toch geen oplossing", zegt Werkman hoofdschuddend. "Die mensen gaan echt niet weg. Ze belanden in de prostitutie of in het drugscircuit, wat de samenleving meer problemen oplevert." Werkman ontmoette uitgeprocedeerde asielzoekers, die in kampen in Amsterdam verbleven. "Ik schrok van de lege blik in hun ogen."

De Raad van Europa gaf Werkman en Fischer gelijk. "Dat was heel wat. Als je rechters uit moet leggen waarom vluchtelingen eten nodig hebben." Nederlandse ministers reageerden afwijzend op de uitspraak, waardoor bijna een kabinetscrisis uitbrak. Werkman was daar niet van onder de indruk. "Ach, als ze een kabinetscrisis willen, bedenken ze wel een aanleiding." Nu hebben gemeenten de taak om opvang te regelen voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Het Rijk heeft dat uit handen gegeven. "Gemeenten doen hun best. Vluchtelingen worden niet meer de straat opgestuurd. Maar daardoor komt het Rijk er wel heel gemakkelijk vanaf."

Ziet Werkman de uitkomst van het proces als het belangrijkste wapenfeit uit haar carrière? Ze lacht: "Nee, zeker niet. Ik vergelijk het maar met het bouwen van een huis. Dat doe je niet alleen. Er bouwen veel mensen mee en iedere bijdrage is belangrijk." Werkman vindt dan ook niet dat iedereen de taak heeft vluchtelingen te helpen. "Ieder mens hoort tot de schepping. Je moet worden wie je bent, hoe je bedoeld bent. Het is belangrijk om je talenten te ontdekken en die op een goede manier in te zetten, waar dan ook."

Werkman loopt naar de gemeenschappelijke ruimte van de boot. In een hoekje zitten twee mannen gebogen over een dambord. Hun hoofden raken elkaar bijna. Een vrouw in een paarse omslagdoek staart uit het raam en kijkt naar de voorbij vliegende meeuwen. Als ze Werkman ziet, begint ze te lachen. Een zilveren voortand wordt zichtbaar. "Kom je straks taart eten?", vraagt Werkman terwijl ze de vrouw stevig omhelst. "Ik heb taart gebakken, want ik ben deze week voor het laatst. Nederland vindt mij te oud om te werken."

De vrouw begint te lachen. "Hoe gaat het met je kinderen?", vraagt Werkman. Op slag verdwijnt de lach van haar gezicht. "Ze zijn naar Ethiopië gestuurd", vertelt de vrouw. De bezorgdheid klinkt door in haar stem. Zelf zegt ze uit Somalië te komen. "Ik ben bang. Kinderen gaan daar dood. Tak, tak, tak, begrijp je dat?" Met haar vingers maakt ze schietende bewegingen. Werkman knikt begrijpend en pakt haar hand vast. "Hoe oud zijn je kinderen?" De vrouw moet er even over nadenken. "Ik weet het niet, ze zijn jong."

Dit illustreert precies het probleem waar Somalische vluchtelingen, onder wie deze vrouw, tegenaan lopen, zegt Werkman. Niet alle Somaliërs hebben een paspoort, omdat velen van hen geen geboorteakte hebben. Bij hun geboorte zijn zij niet aangegeven. Zonder papieren hebben zij meer moeite om een land binnen te komen. In het verleden werden Somaliërs beschuldigd van fraude. Zij schuurden hun vingertoppen af, zodat zij geen vingerafdruk in het land van aankomst konden geven en door konden reizen naar Nederland. Ook vroegen sommigen te veel kinderbijslag aan. "Somaliërs hebben nu bij het aanvragen van asiel een paar streepjes achter", zegt Werkman. "Harke Heida, die van 2011 tot 2016 directeur migratiebeleid bij het ministerie van veiligheid en justitie was, vertelde mij dat de goeden maar onder de kwaden moeten lijden."

Stilliggende boot

Werkman klimt de ijzeren trap op die naar het dek leidt. "Goedemiddag", zegt ze tegen een asielzoeker die in een hoekje hoestend een sigaret rookt. Op het dek aangekomen, kijkt ze over de reling naar een passerende boot. "Eigenlijk is deze boot wel symbolisch", zegt ze. "Mensen zitten hier vast op een stilliggende boot. Wij proberen hen weer in beweging te krijgen, zodat ze een goede toekomst opbouwen, hier of in hun eigen land."

Wat ze na haar pensionering gaat doen, weet ze nog niet. "Ik kan dan opeens van alles. Ik kan lid worden van een politieke partij en eindelijk weer een hond nemen. Al honderd keer heb ik sites met puppies bekeken, maar ik mag van mezelf pas een hond als ik op vakantie ben geweest." Na een laatste blik over het water, verdwijnt ze naar beneden. "Nu ga ik eerst theedrinken met al die geweldige mensen die hier wonen. Als ik dit schip verlaat, ga ik vast nog mooie jaren tegemoet. En hopelijk geldt dat voor iedereen op deze boot."


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel