Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Vluchtelingen herdenken heeft alles met de Nationale Dodenherdenking te maken'

Home

Gerrit-Jan Kleinjan & Meindert van der Kaaij

De Dam tijdens de nationale dodenherdenking. © ANP
Interview

Met drieduizend witte papieren kruizen wil de Amsterdamse predikant en mensenrechtenactivist Rikko Voorberg tijdens de Nationale Dodenherdenking stilgestaan bij de vluchtelingen die stierven tijdens hun reis naar Europa. Zijn actie leidt tot veel onbegrip en woede. Voorberg zou voorbijgaan aan het eigenlijke doel van de dodenherdenking. Hij reageert op de commotie.

Had u de felle kritiek verwacht?

Lees verder na de advertentie

“Niet deze felheid en ergens verbaast het me nu nog steeds. Ik denk er veel over na. Heeft de titel van onze actie (‘We gaan ze herdenken. Herdenk op 4 mei ook de gestorven vluchtelingen’) dan tot zoveel verwarring geleid?”

We moeten alles wat riekt naar wegkijken te vuur en te zwaard bestrijden

Hoe bent u gekomen tot uw alternatieve herdenking?

“Ik ben al een tijd geraakt door het lot van de vluchtelingen. Ik heb het prikkeldraad aan de grenzen van Europa met eigen ogen gezien. Ik voel me ook verantwoordelijk voor de slachtoffers die we daar, bedoeld of onbedoeld, maken.”

Uw critici, onder wie het Centrum voor Informatie en Documentatie Israël (Cidi), stellen dat de dodenherdenking op deze manier veel te breed wordt.

“Volgens mij verbreed ik de herdenking niet. De herdenking van overleden mensen op weg naar Europa heeft in mijn ogen juist alles te maken met de Tweede Wereldoorlog.”

Kunt u dat uitleggen?

“Ons vluchtelingenverdrag is mede ontstaan als reactie op die oorlog. Belangrijk bij de dodenherdenking is ‘dit nooit weer’. De vragen die ik daarbij stel zijn: Hoe dan? Hoe geef ik die vrijheid door? Aan wie? En wat is daarbij onze eigen verantwoordelijkheid? Voor een herdenking is een actuele toepassing essentieel. Dit is die voor ons.”

Zijn Nederlandse oorlogsdoden wel te vergelijken met omgekomen vluchtelingen?

“Begrijp me niet verkeerd, het is niet zo dat ik nu zeg dat we ons schuldig maken aan de gruwelen zoals onder het nationaalsocialisme. Maar we moeten alles wat riekt naar wegkijken te vuur en te zwaard bestrijden, want dat is ook wat er in de Tweede Wereldoorlog gebeurde. Die fout mogen we niet weer maken. Woorden van de Amerikaanse pacifistische theoloog John Howard Yoder zijn voor mij erg belangrijk: ‘We moeten de tijd dat er geen oorlog is oefenen in vrede. Zodat, als er oorlog is, we de vrede kunnen stichten’.”

Uw initiatief heeft een averechts effect. Heeft u overwogen om uw herdenking uit te stellen?

“Natuurlijk wel. Tegelijk denk ik dat het niet juist is. Wij willen de herdenking op de Dam helemaal niet misbruiken. We staan daar niet te schreeuwen, wij zijn gewoon stil op een andere plek in Amsterdam. Laat ons toch, wij voelen gewetenswroeging. De gruwelen van toen moeten ons bewust maken van de verantwoordelijkheid waarmee we nu met onze vrijheid omgaan.”

De gruwelen van toen moeten ons bewust maken van de ver­ant­woor­de­lijk­heid waarmee we nu met onze vrijheid omgaan

'Ik zou hem het liefst negeren en doodzwijgen'

Jacques Grishaver, voorzitter Comité Auschwitz, reageert op het initiatief van Rikko Voorberg. 'Ik vind het ongepast wat die dominee doet en dan druk ik me nog netjes uit.'

“Wat ik dacht toen ik hoorde van het plan om uitgerekend op 4 mei op de Nieuwmarkt een herdenking voor vluchtelingen te houden? Ik was verbijsterd. Het jaar telt meer dan driehonderd dagen waarop je aandacht kan vragen voor de verschrikkelijke toestanden rond vluchtelingen. Ik vind het ongepast wat die dominee doet en dan druk ik me nog netjes uit.

Die twee minuten op 4 mei zijn heilig voor me

Die twee minuten op 4 mei zijn heilig voor me. De gedachte dat iemand probeert om mensen weg te kapen van bijeenkomsten op de Dam, bij de Hollandsche Schouwburg, bij de Apollohal, daar kan ik niet bij. Doe het op 2 mei of op 7 mei, zou ik zeggen.

Die twee zaken - slachtoffers Tweede Wereldoorlog en vluchtelingen - vind ik volstrekt onvergelijkbaar. De mensen die tussen 1940 en 1945 zijn gesneuveld, gefusilleerd of vergast, hadden geen enkele keus. Mensen die vluchten hebben dat wel. Begrijp me goed, het zijn mensonterende toestanden waarin zij zich bevinden. We moeten alles doen om die mensen te helpen, maar het is niet te vergelijken met de Holocaust.

Als onze samenleving nou geen aandacht voor vluchtelingen zou hebben, dan zou ik wellicht een heel klein beetje begrip voor deze bijeenkomst hebben. Maar dat is niet zo. Ook in uw krant lees ik bijna dagelijks stukken over deze kwestie, en zonder enige twijfel is dat terecht. Ik kan geen enkele keer naar het Journaal kijken zonder beelden te zien van mensen die op de vlucht zijn. Terecht. Maar mag het tijdens de Dodenherdenking alsjeblieft over een ander onderwerp gaan?

Ik krijg het gevoel dat hij van aandacht houdt en dat hij het eerder voor zichzelf doet dan voor de vluchtelingen

Ik begrijp de motivatie niet van de dominee die dit organiseert. Ik krijg het gevoel dat hij van aandacht houdt en dat hij het eerder voor zichzelf doet dan voor de vluchtelingen. Het lijkt me bovendien dat hij het risico loopt dat hij hiermee juist goodwill voor vluchtelingen verspeelt.

Natuurlijk weet hij dat hij met zijn timing van die bijeenkomst makkelijk scoort. Daar werken jullie, zeg maar de media, ook aan mee. Jullie geven hem een podium. Ik zou hem het liefst negeren en doodzwijgen, maar nu het een item is, kan ik dat niet. Weet je wat ik hoop? Dat er vanavond maar tien mensen naar het Nieuwmarkt komen.”

Lees ook: Vluchtelingenkampen mag je niet met concentratiekampen vergelijken

Columnist Stevo Akkerman had zo zijn twijfels, maar bedacht zich: Tijdens de twee minuten stilte zullen ook de dode vluchtelingen in mijn gedachten zijn


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

We moeten alles wat riekt naar wegkijken te vuur en te zwaard bestrijden

De gruwelen van toen moeten ons bewust maken van de ver­ant­woor­de­lijk­heid waarmee we nu met onze vrijheid omgaan

Die twee minuten op 4 mei zijn heilig voor me

Ik krijg het gevoel dat hij van aandacht houdt en dat hij het eerder voor zichzelf doet dan voor de vluchtelingen