Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Politieke educatie is de sleutel'

Samenleving

Bas den Hond

Khalid kamau: 'We zijn het aan Martin Luther King verplicht om te vechten voor een betere wereld.' © x
Interview

Een tentoonstelling in de Amsterdamse Nieuwe Kerk belicht de levens van de grote twintigste-eeuwse wereldverbeteraars Gandhi, King en Mandela. Maar wie zijn eigenlijk hun fakkeldragers? Vandaag: heeft Amerika een nieuwe Martin Luther King?

Zijn eerste politieke actie voerde khalid kamau op de lagere school. "Ik was twaalf. Het was een actie om ook Afrikaanse landen te hebben op de 'Olympische Spelen' die onze school organiseerde. Die waren er niet, terwijl de school nota bene 95 procent Afro-Amerikaans was."

Lees verder na de advertentie

Die school stond in South Fulton, een buitenwijk van Atlanta in de staat Georgia. Sinds 1 mei is dat een zelfstandige stad en kamau (hij schrijft zijn naam met kleine letters, volgens hem een traditie van het Yoruba-volk) is daar nu lid van de allereerste city Council, een college dat het midden houdt tussen een gemeenteraad en een college van wethouders. Daarmee is hij, schrijft hij trots op zijn website (khalidcares.com) 'het eerste #BlackLivesMatter kaderlid dat in een openbare functie is verkozen'.

Ik radicaliseerde door het geweld dat ik zag toegepast op zwarte en bruine lichamen

Black Lives Matter ontstond als hashtag op Twitter in 2013, nadat in Florida een zelfbenoemde buurtbewaker werd vrijgesproken voor de dood van de zwarte jongen Trayvon Martin. Die werd het jaar daarvoor neergeschoten omdat hij er 'verdacht uitzag'. Kamau sloot zich een jaar later bij de beweging aan, zoals veel mensen, toen in Ferguson, een voorstad van St. Louis in Missouri, de Afro-Amerikaanse Michael Brown werd doodgeschoten door een politieman. In eerste instantie deed het verhaal de ronde dat hij daarbij zijn handen omhoog had.

"Ik was helemaal klaar om naar St. Louis te gaan voor de actiemaand 'Ferguson October'. Maar ik had een Volvo bouwjaar 1997 met 320.000 kilometer erop - ik was bang dat ik het niet zou halen. Dus uiteindelijk ging ik niet."

Op dat moment was kamau net een beetje afscheid aan het nemen van het actievoeren dat hij had gedaan op al zijn scholen en de universiteiten waar hij studeerde. Hij protesteerde voor zwarten, vrouwen en homorechten. "Ik ben zanger en probeerde de overstap te maken van actievoeren naar muziek. Je bent nog niet echt oud als dertiger, maar ik voelde wel dat ik ouder werd, en ik wilde werken aan mijn financiële positie, mijn muziekdroom volgen. Maar toen kwamen al die moorden, de een na de ander, en al die video's, en kreeg ik weer energie. Of misschien moet ik zeggen dat ik radicaliseerde door het geweld dat ik zag toegepast op zwarte en bruine lichamen."

Kamau begon met wat hij zijn hele actievoerende leven al het liefste doet: politieke educatie. "Een jaar lang kwamen onze Black Lives Matter-afdelingen elke week bij elkaar om dingen te bestuderen als het borgtochtsysteem, de criminalisering van zwarte jongeren, de gentrificatie van buurten, betaalbare woningen. Allemaal grote kwesties in Atlanta. We gingen de deuren langs, praatten met mensen, gaven cursussen om ze uit te leggen hoe de overheid in elkaar zit, hoe we soms wetten kunnen veranderen."

Buschauffeur

Hij had na de universiteit gewerkt op de financiële afdelingen van een aantal non-profit instellingen, zoals Harlem United in New York en het Black Aids Institute. Maar nadat in 2008 de economische crisis over Amerika was heengeraasd, had hij eenvoudiger banen moeten aannemen, op het laatst als buschauffeur voor gehandicapten-ritten van het openbaar vervoersbedrijf van Atlanta. En dat bracht hem indirect in de politiek.

"Ons busbedrijf, Marta, is een quasi-overheidsinstelling. We hadden een vakbond en die had voor ons prima arbeidsvoorwaarden geregeld. Daar wilde Marta aan morrelen en toen dat niet lukte, werd besloten het hele gehandicaptenvervoer extern in te kopen. Daardoor verloren 382 chauffeurs en monteurs hun zorgverzekering en veel van ons ook ons pensioen. De nieuw aangenomen mensen kregen negen of tien dollar per uur in plaats van 13 of 14 dollar."

"Net rond die tijd voerde Bernie Sanders campagne om president te worden. Hij had het over ongelijkheid van inkomens en over bedrijven die niet meer in de hand te houden waren, zo hebberig waren ze. Dat vond weerklank bij mij, dus ik klampte erbij aan."

"Ik begon als vrijwilliger. In mijn eigen gemeenschap ging ik de deuren langs. Daardoor werd ik afgevaardigde voor Bernie Sanders op de Democratische conventie in Philadelphia. En daarna werd ik een betaalde veldwerker voor de Democraten in Georgia."

Al dat werken, voor Hillary Clinton en een aantal lokale kandidaten, werd in november 2016 niet met succes bekroond. "Die verkiezingsavond zagen we dat we hadden verloren, maar in South Fulton, dat al dertien jaar aan het proberen was een zelfstandige stad te worden, had de zelfstandigheid het eindelijk in een referendum gehaald. Toen keek ik naar de kaart van de stad en de districten waarin de raadsleden zouden worden verkozen. Nou, ik ben gelovig, en ik zei: God heeft dit district voor mij ontworpen. Het huis waarin ik opgroeide stond er in, de lagere en middelbare school ook, ik was er letterlijk geboren en getogen. Dat werd ook mijn leus: 'Van hier, voor hier!'"

Dat de politiek iets voor kamau zou kunnen zijn, was een idee dat al was gaan groeien toen hij voor Bernie Sanders begon te ijveren. "Ik dacht altijd dat een politicus iemand was die onderhandelde in achterkamertjes, gemaakt aardig is tegen mensen die hij eigenlijk niet mag en voortdurend aan de telefoon hangt om geld bij elkaar te bedelen. Maar tijdens de conventie realiseerde ik me dat ik als politicus ook de rol zou kunnen spelen van iemand die gewoon uitlegt hoe dat voor veel mensen behoorlijk ondoorzichtige proces werkt."

En zo voerde hij zijn campagne: "Ik combineerde alles wat ik de jaren daarvoor had geleerd: de technieken voor politieke voorlichting van Black Lives Matter en het nauwkeurig bepalen van doelgroepen, zoals de Democratische Partij dat deed. Dus ik wist precies op welke deuren mijn vrijwilligers en ik moesten kloppen. Als er werd opengedaan, vroegen we niet om iemands stem, maar legden we uit dat die mensen nu deel uitmaakten van een nieuwe stad. En we beantwoordden hun vragen: 'Gaan nu mijn belastingen omhoog, wat betekent dit voor de scholen?' Voor die politieke educatie werden we beloond doordat ze mij verkozen.

Het is belangrijk de mantel op te nemen en te vechten voor een betere wereld

Prioriteiten

"Nu ik raadslid ben, doe ik hetzelfde. Uitleggen hoe de overheid werkt en vragen: Wat wil je dat de overheid voor jou doet? Zodat ik jou kan laten zien hoe je dat voor elkaar krijgt."

Een raadslid moet over alle onderwerpen meepraten, maar kamau heeft zijn prioriteiten. Hij probeert de komst van bedrijven te stimuleren die productiewerk doen voor de in Georgia sterk opkomende filmindustrie. En hij ijvert voor de decriminalisering van marihuana. Het bezit daarvan is in Georgia illegaal zonder recept van de dokter, maar de gemeente kan de politie opdracht geven niet meer actief te zoeken naar mensen die er maar een beetje - minder dan 28 gram - van bij zich hebben.

"Op dit ogenblik betreft het in Atlanta bij 97 procent van de aanhoudingen voor kleine hoeveelheden marihuana een Afro-Amerikaan, terwijl we maar een kwart van de bevolking uitmaken. En dat maakt dat heel veel van ons vanwege een strafblad geen banen kunnen krijgen, geen goede huisvesting. Sommige drugsveroordelingen maken dat je geen studielening kunt krijgen. Dus je loopt enorm veel kansen mis."

Atlanta is de stad waar Martin Luther King vandaan kwam en dat beseft kamau maar al te goed. "Hij is een van mijn helden. En zijn medestrijder John Lewis helemaal."

De keuze van die twee voor geweldloosheid in de strijd voor burgerrechten is ook die van Black Lives Matter, maar daar ging heel wat discussie aan vooraf. "Een van de eerste dingen die we deden toen we onze afdeling oprichtten, was een leesgroep vormen die de autobiografie van John Lewis las, 'Walking with the Wind'. Die beschrijft zijn ontwikkeling van student naar activist voor het Student Non-violent Coordinating Committee tot verkozen volksvertegenwoordiger. Toen ik dat boek las, was ik al een eind op weg langs hetzelfde pad. Dus ja, ik volg die twee leiders absoluut na."

"En weet je, Martin Luther King sprak even indringend over inkomensongelijkheid en desinvesteren in het militair-industrieel complex als over burgerrechten. Dat was het moment dat hij vermoord werd. Hij werd niet vermoord terwijl hij de gescheiden plaatsen in de bussen bevocht, of de eetcafés, maar toen hij voorstelde met het geld dat we spendeerden aan de krijgsmacht te zorgen dat iedereen in Amerika iets te eten zou hebben."

"Dat waren kennelijk gevaarlijke dingen om over te praten, maar het is nog even hard nodig als toen. Voor de miljoenen die profiteren van wat hij voor elkaar kreeg, is het belangrijk niet alleen te profiteren maar die mantel op te nemen en te vechten voor een betere wereld."

Tentoonstelling

De tentoonstelling We have a dream - Gandhi, King, Mandela is tot 4 februari dagelijks van 10 tot 17 uur in de Nieuwe Kerk in Amsterdam te bezoeken. Ticket: 16 euro. Op maandagavond 15 februari om 20u is er de Theatrale Monoloog, over de belangrijke momenten uit het leven van Martin Luther King en de roerige jaren van de Amerikaanse Civil Rights Movement. Tickets voor de theateravond, inclusief een bezoek aan de tentoonstelling: 17,50 euro.

Trouw sprak eind vorig jaar met drie wereldverbeteraars van nu:

Philomena Essed: 'Mijn drijfveren zijn niet persoonlijk'
Andrew Makkinga: 'Wie voor Zwarte Piet is, heeft Mandela niet begrepen'
Actrice Hanna Verboom is nu sociaal ondernemer: 'Iets doen voor een ander is helend'

© Frank Castelein

Deel dit artikel

Ik radicaliseerde door het geweld dat ik zag toegepast op zwarte en bruine lichamen

Het is belangrijk de mantel op te nemen en te vechten voor een betere wereld