Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Mein Kampf’ was na de oorlog gewoon verkrijgbaar, al was de belangstelling geringer dan voorheen

Samenleving

Harriët Salm

© ANP
DÉJÀ VU

"Nu ook in de Nederlandsche taal", jubelde een advertentie in de NSB-krant Volk en Vaderland al in september 1939. ‘Mijn kamp’, de Nederlandse vertaling van Adolf Hitlers ‘Mein Kampf’ zou in november verschijnen en moest ƒ 4,50 kosten.

 “Verzekert U van toezending door het reeds nu te bestellen.” Was getekend: De Driehoek, een nationaalsocialistische boekhandel met filialen in het centrum van de drie grootste steden.

Lees verder na de advertentie

Uitgeverij De Amsterdamsche Keurkamer hield het bij Hitlers woorden. Inleidingen met volop kanttekeningen zoals in de deze week bij Prometheus verschenen vertaling ontbraken. George Kettmann, de uitgever van 1939, was dan ook overtuigd NSB-lid. Vertaler Steven Barends behoorde tot het concurrerende Zwart Front. Eigenlijk heette hij Samuel, maar omdat dat te joods klonk, had hij zijn voornaam veranderd in Steven. Barends vertaalde het werk van Hitler in vijf maanden tijd. Zijn Nederlandse versie zorgde niet voor wat extra lichtheid. Hij bleef dicht bij het pompeuze Duits van het origineel.

Dat het boek op menig verlanglijstje voor Sinterklaas voorkwam, is zeker

NSB-krant Volk en Vaderland

Op 8 december treurde Volk en Vaderland over de beperkte eerste oplage: “Dat het boek op menig verlanglijstje voor Sinterklaas voorkwam, is zeker; dubbel jammer is het dan ook, dat de moeilijkheden in de papierlevering verhinderden, den eenmaal vastgestelden eersten druk alsnog met eenige duizenden exemplaren te verhogen. Daardoor deed zich bij de uitgevers het niet alledaagsche feit voor, dat deze uitgave op denzelfden dag, dat ze verscheen, alweer totaal was uitverkocht.”

'Geniaal werk'

Dat er een tweede oplage van zevenduizend stuks kwam vond het nationaal-socialistische dagblad verheugend nieuws. Nu kwam Hitlers “geniale werk voor Duitschlands herwording binnen het bereik van elk onzer volksgenoten”. De misleiding over de ideeën van de Führer door politici van andere partijen zou het volgens Volk en Vaderland voortaan een stuk moeilijker hebben. Nederlanders konden nu zelf lezen wat Hitler echt had geschreven.

Het Duits van het origineel had velen dat tot nu toe inderdaad belet. De meeste Nederlanders waren die taal onvoldoende machtig. De dik achthonderd pagina’s van de vertaling waren voor hen nog een hele opgave.

Na de Duitse inval toonden veel meer mensen belangstelling voor het na­ti­o­naal-so­ci­a­lis­me: er gingen er honderdduizend over de toonbank

De titel ‘Mijn kamp’ in plaats van het ‘Mijn strijd’ van de uitgave die dezer dagen verschijnt, deed aan als een germanisme. Op latere drukken tijdens de bezetting zou trouwens gewoon ‘Mein Kampf. Nederlandse vertaling’ staan.

Meikevers

In die jaren beleefde het boek hier ook zijn grootste populariteit. Tot mei 1940 bleef het bij tienduizend verkochte exemplaren. Reguliere media hadden ook weinig ­aandacht besteed aan de vertaling. Na de Duitse inval toonden veel meer mensen belangstelling voor het nationaal-socialisme: er gingen er honderdduizend over de toonbank. Binnen de NSB noemden ze die nieuwe aanwas smalend ‘meikevers’, zoals binnen de NSDAP de nieuw toegestroomde leden van het voorjaar van 1933 werden aangeduid als ‘maartviooltjes’.

Steven Barends verdiende later onder meer zijn geld met het vertalen van bijsluiters voor farmaceutisch bedrijf Bayer

‘Mein Kampf’ was na de oorlog nog gewoon verkrijgbaar, al was de belangstelling geringer dan voorheen. Het verbod op handel in en herdruk van het boek kwam er pas in 1974.

Steven Barends ontkwam aan berechting in Nederland door zijn heenkomen in Duitsland te zoeken. Hij verdiende er onder meer zijn geld met het vertalen van bijsluiters voor het farmaceutische bedrijf Bayer. Tot in deze eeuw zei hij niets te begrijpen van het verbod op ‘Mein Kampf’. Geschriften van Stalin en Mao Zedong waren immers ook vrij verkrijgbaar.

Uitgever George Kettmann ­belandde na omzwervingen door Duitsland en België toch in het Nederlandse beklaagdenbankje. In 1951 werd hij in hoger beroep veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf met aftrek van voorarrest. Vrijwel meteen begon hij weer met schrijven, vertalen en uitgeven, zonder zich al te nadrukkelijk politiek te manifesteren. Alleen in zijn gedichten draaide het net als voorheen om strijd, mythes en kunstenaars met een opdracht. 

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril. Lees hier eerdere afleveringen van zijn Déja Vu.

Lees ook:

Hitlers politieke pamflet 'Mein Kampf' in vier kerncitaten met toelichting

Wie de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust wil begrijpen, móét Adolf Hitlers ‘Mein Kampf’ lezen, vindt historicus Willem Melching (64). Hij schreef de wetenschappelijke inleidingen bij de nu verschenen Nederlandse vertaling van dit lang verboden politieke manifest: ‘Mijn Strijd’.

Deel dit artikel

Dat het boek op menig verlanglijstje voor Sinterklaas voorkwam, is zeker

NSB-krant Volk en Vaderland

Na de Duitse inval toonden veel meer mensen belangstelling voor het na­ti­o­naal-so­ci­a­lis­me: er gingen er honderdduizend over de toonbank

Steven Barends verdiende later onder meer zijn geld met het vertalen van bijsluiters voor farmaceutisch bedrijf Bayer