Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Laat je nabestaanden niet achter met troep, ruim op voordat je doodgaat'

Samenleving

Sander Becker

© Getty Images

Eigenlijk zouden nabestaanden geen troep moeten erven, vindt de Zweedse Margareta Magnusson. Als je opruimt voor de dood, haal je bovendien waardevolle herinneringen op.

Over de doden niets dan goeds. Alhoewel: de meesten hadden hun huis wel wat beter mogen opruimen. Oude opblaasbadjes, roestige schaatsen, bloempotten in alle kleuren en maten… Als nabestaanden de woning uitmesten, moeten ze vaak door stapels rommel heen in overvolle kelderboxen, zolderruimtes en inbouwkasten. Alsof het persoonlijke verlies hun niet al zwaar genoeg valt.

Lees verder na de advertentie

Döstädning

De Zweden hebben daar iets op gevonden: döstädning. Dö betekent dood en städning is opruimen. Dit culturele fenomeen staat voor het edele gebruik om nutteloze dingen in de aanloop naar het einde weg te doen en waardevolle voorwerpen netjes te ordenen. Zo ontneem je de achterblijvers de last van de schoonmaak. Zelf krijg je als bonus een fijne terugblik op je leven, zodat je scherper ziet wat er echt toe heeft gedaan.

De 82-jarige Zweedse kunstenares Margareta Magnusson, een overtuigd opruimster, schreef er een boekje over. Aanleiding was het taboe dat buiten Zweden op het onderwerp lijkt te rusten. “Mijn dochter in de Verenigde Staten hoorde een Amerikaanse vriend klagen over de hoeveelheid rommel in zijn ouderlijk huis”, vertelt Magnusson aan de telefoon vanuit Stockholm. “Hij zag er vreselijk tegen op om alles ooit te moeten sorteren. Maar hij durfde zijn ouders ook niet te vragen of ze zelf alvast wat konden weggooien.”

Rijpmakerij

De dochter legde aan de vriend uit dat zij dit dilemma niet kent, dankzij haar moeder. “Ik ben jaren bezig geweest om thuis alles aan kant te krijgen”, verklaart Magnusson. “In het verleden heb ik iets te vaak het overvolle huis van anderen moeten leeghalen. Die ellende wilde ik mijn naasten besparen.” De Amerikaanse vriend reageerde blij verrast op het verhaal en vroeg of Magnusson er een boekje over kon schrijven. Zo geschiedde. Het werd een doorslaand succes; het werkje is dit jaar uitgebracht in al twintig talen, waaronder het Nederlands.

Als nabestaanden de woning uitmesten, moeten ze vaak door stapels rommel heen in overvolle kelderboxen, zolderruimtes en inbouwkasten. Alsof het persoonlijke verlies hun niet al zwaar genoeg valt.

Verwacht geen praktische handleiding vol puntsgewijze tips. De korte hoofdstukjes zijn eerder een soort mijmeringen waarin ontroerende herinneringen, adviezen en levenswijsheden door elkaar lopen. Het boekje is vooral bedoeld om mensen aan te moedigen en psychisch rijp te maken voor de grote schoonmaak.

Je 65ste is een mooie leeftijd om ermee te beginnen, vindt Magnusson. Maar eerder mag ook. “Het woont nu eenmaal lekkerder in een schoon en georganiseerd huis waarin je niet eindeloos naar je sleutels hoeft te zoeken”, zegt ze. “Daar heb je ook op jonge leeftijd profijt van.”

Om (niet) te beginnen

Haar belangrijkste tip: begin niet met foto’s of brieven, want die roepen te veel emoties op. Dan weet je zeker dat er niets meer van de schoonmaak terechtkomt. Neem liever eerst de kelder, de zolder of een grote kast. Daar liggen dingen die je allang was vergeten en waar je meestal geen enkele waarde aan hecht. Dat ruimt lekker op en geeft snel voldoening. Ook kleding valt vrij eenvoudig te schiften. Heb je iets al jaren niet gedragen en ben je dat eigenlijk ook niet meer van plan? Weg ermee!

Magnusson adviseert om overbodige spullen eerst aan vrienden of familieleden aan te bieden. Zijn die niet geïnteresseerd, accepteer dit dan en probeer vervolgens een veilinghuis en ten slotte de kringloop of de vuilstort. Alles wat je niet meer nodig hebt en wat je geen plezier meer verschaft, kan de deur uit, zo eenvoudig is het.

De aanpak van Magnusson doet denken aan die van de Japanse opruimgoeroe Marie Kondo, maar dan persoonlijker - en zonder de flauwekul. T-shirts origami-achtig opvouwen om ze rechtop in de kast te kunnen leggen, à la Kondo? “Dan kun je beter een paar T-shirts wegdoen”, zegt Magnusson nuchter.

Houd er wel rekening mee dat opruimen pijn kan doen. Ter illustratie noemt de Zweedse het optimistje, het beginnersbootje waar haar vijf kinderen in leerden zeilen. Ze had het bewaard voor de kleinkinderen, maar die vonden zeilen saai. “Daarom verkochten we de boot”, schrijft Magnusson. Het maakte haar verdrietig, want het bootje had prachtige verhalen te vertellen. “Verhalen over winnen en verliezen, over de zeeën, eilanden en fjorden waar het de opvarenden naartoe had gebracht.” Maar de waarde zat in de herinnering, niet in het hout. “We hebben ervan geleerd dat je niet te lang moet blijven hangen aan dingen die toch niemand wil.”

We hebben geleerd dat je niet te lang moet blijven hangen aan dingen die toch niemand wil.

Margareta Magnusson, schrijver

Magnusson was getrouwd met een internationale zakenman met wie ze onder meer in Singapore, Hongkong en de Verenigde Staten woonde. Ze verhuisde zeventien keer. Daarnaast moest zij drie keer een huis van een overleden familielid leeghalen, voor het laatst toen haar man overleed en ze naar een tweekamerappartement vertrok. Ze weet dus waar ze het over heeft als ze schrijft over afscheid, loslaten en kleiner gaan wonen.

De schrijfster heeft de opruimwoede niet van een vreemde. Haar eigen moeder had thuis, kort voor ze stierf, briefjes bevestigd aan allerlei kledingstukken en andere voorwerpen. Sommige dingen waren bestemd voor een goed doel, andere moesten terug naar de rechtmatige eigenaar of naar een museum. Magnusson ervoer deze hulp als een troost. “Het opruimen werd er enorm door verlicht. Ik ben mijn moeder er nog altijd dankbaar voor.”

© Colourbox

Het grote opruimen na de dood van haar man viel Magnusson het zwaarst; ze deed er een vol jaar over. Ze vond het eenzaam, ook doordat ze anderen er niet mee wilde opzadelen. Het was leuker geweest om het met z’n tweeën te doen, toen haar man nog leefde, zegt Magnusson. “Maar ook lastiger”, relativeert ze. “Mannen ruimen anders op dan vrouwen. Ze willen veel meer spullen houden, want je weet nooit waar dat schroefje of tangetje nog eens goed voor is. Mijn vijf kinderen hadden vast ook overal een andere mening over gehad. Dat schiet niet op. Daarom ben ik toch blij dat ik het in m’n eentje heb gedaan.”

Foto’s blijven het lastigst. Als je de mensen erop niet meer herkent, mogen ze weg, vindt Magnusson. Tenzij ze van museale waarde zijn. Bij twijfel is digitaliseren een handige optie. Wat ook erg geslaagd uitpakte, was Magnussons idee om haar kinderen thuis uit te nodigen en hun elk een envelop met oude foto’s van henzelf te geven. Al snel vlogen de warme herinneringen de keukentafel over. De kinderen raakten niet uitgepraat over al die weggezakte belevenissen. Zo kwam het verleden weer tot leven.

Wegooien of bewaren?

Speciaal voor het opruimen kocht Magnusson een papierversnipperaar. Het apparaat werd haar beste vriend. Foto’s, brieven, documenten: veel liet ze er voorgoed in verdwijnen. Ook brieven die een ander pijn zouden kunnen doen. “Waarom zou je die bewaren?”, vraagt ze retorisch. “Je wilt toch dat mensen je prettig herinneren?”

Voor de allerpersoonlijkste voorwerpen maakte Magnusson een ‘weggooidoos’: een schoenendoos waarin ze foto’s, brieven en souvenirs bewaart die voor haar zelf van grote waarde zijn, maar die niet bestemd zijn voor anderen. Ze schreef er met grote letters ‘weggooien’ op . Nabestaanden mogen er best in kijken, en dat zullen ze ook zeker doen. Maar Magnusson heeft al voor hen bepaald dat zij de inhoud zonder gewetenswroeging mogen vernietigen. Deze doos is misschien ook de plaats voor seksuele objecten, waarover de dame op leeftijd de volgende raad geeft: “Bewaar je favoriete dildo, maar gooi de andere vijftien weg!”

Nu Magnusson haar huis aan kant heeft, kan ze met een gerust hart sterven. “Maar dat ben ik nog lang niet van plan”, zegt ze strijdvaardig. “Als 82-jarige geniet ik nog elke dag van het leven, en daar wil ik nog even mee door.” In de resterende tijd zou ze natuurlijk een vervolg op haar boekje kunnen schrijven, maar die suggestie wijst ze resoluut van de hand. “Ik denk dat we nu wel opgeruimd genoeg zijn.”

© De Bezige Bij

Margareta Magnusson
‘Opruimen voor je doodgaat’
De Bezige Bij, € 14,99

Erfde u ongewilde spullen, of bent u al aan het opruimen? Schrijf ons, via tijdpost@trouw.nl, max. 120 woorden, graag met naam en woonplaats.

Deel dit artikel

Als nabestaanden de woning uitmesten, moeten ze vaak door stapels rommel heen in overvolle kelderboxen, zolderruimtes en inbouwkasten. Alsof het persoonlijke verlies hun niet al zwaar genoeg valt.

We hebben geleerd dat je niet te lang moet blijven hangen aan dingen die toch niemand wil.

Margareta Magnusson, schrijver