Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Hier voel ik me vrij en veilig'

samenleving

Marc van Dijk Marc van Dijk

Nicolò Pantaleo: 'Ik ben verliefd op Nederland. Vooral op Amsterdam.' © Lars van den Brink
identiteit

Nederland moet Nederland blijven, zei premier Rutte. Maar hoe ziet dat Nederland eruit? In deze serie stelt Trouw die vraag aan nieuwe Nederlanders. Filosoof Pieter Pekelharing reageert.

Ik weet nog niet hoe jullie zover zijn gekomen, maar ik vind het resultaat prachtig. Ik ben verliefd op Nederland.

Nicolò Pantaleo: "Ik ben niet gevlucht. Ik ben geboren en opgegroeid in een beschaafd Europees land. En toch kon ik daar niet verder leven, ik voelde geen sociale vrijheid en geen toekomst. In Italië leeft iedereen in mijn ogen volgens vaststaande verwachtingspatronen. In mijn dorp ervoer ik het zo. In Rome, waar ik studeerde, vond ik het wel wat beter, maar nog steeds niet goed. Italië is in wezen een fascistisch land.

"Ik ben als student research gaan doen naar landen waar het anders is. Om op termijn mijn studie te vervolgen, maar ook om daar een leven op te bouwen. Ik stuitte op Nederland en nam een besluit. Daar heb ik nog geen seconde spijt van gehad. De openheid van geest die jullie hebben, de vrijheid die jullie elkaar gunnen om een leven te leiden zoals je wilt - ik weet nog niet hoe jullie zover zijn gekomen, maar ik vind het resultaat prachtig. Ik ben verliefd op Nederland. Vooral op Amsterdam.

Lees verder na de advertentie

Politie

Ik was gewend aan een systeem waarin je één garantie had, als je werd aangehouden: je woord zal niets waard zijn.

"Ik zie het verschil misschien wel het duidelijkst als ik kijk naar het politieoptreden. Een paar dagen nadat ik in Nederland aangekomen was, hield een agent mij staande omdat ik op het fietspad aan de verkeerde kant van de weg zat. Ik schrok. Omdat de Italiaanse politie bij mij een soort angst had gecreëerd. In Rome heb ik gezien hoe burgers een straatverkoper verklikten. Die ongevaarlijke verkoper, die geen verzet pleegde, werd zeer hardhandig opgepakt.

"Die agent op het fietspad was heel vriendelijk. Ik zei: 'Sorry, ik ben nieuw in Amsterdam'. Hij nam me serieus en liet me gewoon oversteken! Ik was gewend aan een systeem waarin je één garantie had, als je werd aangehouden: je woord zal niets waard zijn.

"De politie-inzet tegen terreur in Italië was voor mij de stimulans geweest om te vertrekken. Het laatste halfjaar had het groteske vormen aangenomen. Bij het grootste treinstation van Rome staan militairen met honden en automatische wapens. Hoe groeien kinderen op, die dit elke dag zien? Wat doet het met hun geest?

Vrij en veilig

"Toen ik een paar weken in Nederland was, vonden de aanslagen in Brussel plaats. Toen ik het nieuws hoorde, sprong ik op mijn fiets en racete naar het Centraal Station. Ik móest gewoon weten hoe ze hier zouden reageren. Alles oogde doodnormaal. Er stonden een paar politiebusjes. Geen machtsvertoon. In het station was al helemaal niets te zien. Later dacht ik: Nederland hoort bij de landen met het meest intensieve cameratoezicht van Europa. Ze kunnen het uiterlijk vertoon gewoon overslaan.

"Dat was een belangrijke dag. Want die dag realiseerde ik me iets, terwijl ik door het station liep, vlak na die aanslag. Ik voelde me een crimineel in Italië. Hier voel ik me vrij en veilig."

Nicolò Pantaleo

Leeftijd: 24 jaar
Geboren in Italië
Woont in Amsterdam
Is sinds maart 2016 in Nederland
Werkt als ober en keuken-assistent
Gaat binnenkort weer studeren



Nederlandse instituties, inclusief de politie, behandelen burgers over het algemeen goed

Ook in Nederland komt corruptie, discriminatie en seksisme bij de politie voor.

Of een land beschaafd is", zegt Pieter Pekelharing, "hangt niet alleen af van de vraag of mensen elkáár fatsoenlijk behandelen, maar ook van de vraag of mensen fatsoenlijk behandeld worden door de overheidsinstituties, zoals de Israëlische filosoof Avishai Margalit heeft geschreven. Nederlandse instituties, inclusief de politie, behandelen burgers over het algemeen goed.

"Zo'n vaststelling is altijd relatief. Ook in Nederland komt corruptie, discriminatie en seksisme bij de politie voor. En ongetwijfeld is het zo dat de Nederlandse politie door bijvoorbeeld Marokkaanse jongens in een achterstandswijk heel anders ervaren wordt dan door mij in mijn rustige wijk. Toch denk ik dat ook die Marokkaanse jongens beter af zijn met de Nederlandse politie dan met de Marokkaanse. In de VS is de politie schietgraag. In Brazilië is hij corrupt en ronduit gewelddadig.

Vertrouwen

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

"Wanneer een institutie zoals de politie inderdaad goed functioneert, dan is dat een enorme culturele verworvenheid. Rechtvaardige en fatsoenlijke behandeling door instituties is een publiek goed, dat aanzienlijk bijdraagt aan onze invulling van het goede leven. Dit merk ik aan mijn eigen machteloosheid op de uitzonderlijke momenten dat ik oog in oog sta met een gewelddadigheid; ik heb er geen gedragsrepertoire voor. Dat hebben wij collectief afgeleerd. We vertrouwen op de politie.

"Dit is het resultaat van een subtiel weefsel van maatschappelijke factoren. De kans dat instituties burgers fatsoenlijk behandelen is groter in landen met een democratische traditie en een rechtsstaat, met scheiding der machten en een onafhankelijke rechtsspraak. Bovendien moeten mensen in overheidsdiensten voldoende betaald krijgen - onderbetaling is een van de belangrijkste veroorzakers van corruptie.

"Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Zoals de positieve balans van meerdere factoren afhankelijk is, kan hij ook door een optelsom van factoren ineens verstoord worden. Op dit moment zijn bezuinigingen en onvrede over salariëring bedreigende factoren. Maar ook de dreiging van terrorisme en de maatschappelijke onrust en angst die hieruit voortkomen.

Monopolie op geweld

"Essentieel is dat de rechtsstaat haar monopolie op het geweld behoudt. Als geweld in privéhanden terecht komt, zoals in Italië, waar de misdaad structureel is doorgedrongen tot in de instituties, verliezen de burgers hun gevoel van veiligheid en hun vertrouwen in de politie.

"We hebben op dit vlak een lange weg afgelegd, zoals filosoof Jurriën Rood laat zien in zijn boek 'Wat is er mis met gezag?'. In de Tweede Wereldoorlog heeft met name de Amsterdamse politie een slechte rol gespeeld - mede door de gezagsgetrouwheid van agenten konden zoveel Joden hier worden weggevoerd. Na de oorlog bleef het harde, autoritaire optreden van de politie nog lang intact.

Subtieler

Een samenleving wordt niet alleen bijeengehouden door straf en beloning.

"Die houding is pas veranderd na de anti-autoritaire revolutie van de jaren zestig en zeventig. Ik ben oud genoeg om zowel de eerste als de laatste Maagdenhuisbezettingen te hebben meegemaakt, studentenprotesten in de jaren zestig en zeventig en in 2015. Bij die laatste bezetting vonden veel aanwezigen dat de politie hard optrad, maar ik kan uit ervaring zeggen dat dit reuze meeviel. In '78 werd er echt met brute kracht geslagen. Dat optreden, en ook de krakersrellen in de jaren daarna, hebben tot nieuwe inzichten geleid hoe je met geweld op straat moet omgaan. Protest wordt nu veel subtieler aangepakt, waardoor het minder snel escaleert.

"Een samenleving wordt niet alleen bijeengehouden door straf en beloning. Dat instituties burgers fatsoenlijk behandelen is minstens zo belangrijk. Het feit dat de politie in Nederland niet alleen straffend en controlerend optreedt, maar ook naar de burgers luistert, is een teken van het zelfvertrouwen waarmee het gezag in Nederland gedragen wordt. Het wordt gedragen door zowel agenten als burgers, die het gezag ook actief aan de politie en andere instituties moeten toekennen. Pas als dit niet meer zo werkt, merk je wat voor een groot goed het is."

Pieter Pekelharing

Leeftijd: 68 jaar
Geboren in Nederland
Woont in Amsterdam
Werkte als docent politieke filosofie aan de UvA, gepensioneerd

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Ik weet nog niet hoe jullie zover zijn gekomen, maar ik vind het resultaat prachtig. Ik ben verliefd op Nederland.

Ik was gewend aan een systeem waarin je één garantie had, als je werd aangehouden: je woord zal niets waard zijn.

Ook in Nederland komt corruptie, discriminatie en seksisme bij de politie voor.

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

Een samenleving wordt niet alleen bijeengehouden door straf en beloning.