Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Gemeenten te wantrouwig bij financiële hulpverlening’

Samenleving

Amber Dujardin

© Fadi Nadrous

Veel mensen op bijstandsniveau kloppen voor financiële steun liever bij een particuliere organisatie aan dan bij de ‘wantrouwige’ gemeente. 

Gemeenten werpen te veel drempels op bij de hulp aan gezinnen met geldproblemen. Dat zegt Gaby van den Biggelaar, directeur van hulporganisatie Stichting Leergeld. Vooral alleenstaande vaders, ouders die net boven de bijstandsnorm leven en ouders met een hoog inkomen én hoge schulden zijn bij gemeenten vaak niet in beeld.

Lees verder na de advertentie

Stichting Leergeld ondersteunt gezinnen met weinig geld bij de aanschaf van zaken als schoolspullen, een fiets of een sportabonnement. De stichting draait vooral op vrijwilligers en op inkomsten uit giften en subsidie. Het aantal hulpvragen liep sinds 2011 snel op, van 35.000 naar ruim 103.000 kinderen vorig jaar.

© Fadi Nadrous

Gemeenten moeten hun armoedebeleid veel toegankelijker maken, zegt Van den Biggelaar. “Mensen moeten heel veel formulieren invullen. Vergeet niet dat heel veel mensen in dit land slecht kunnen lezen en schrijven, en soms geen computer hebben. Veel kwetsbare mensen zijn bang om iets verkeerd in te vullen waardoor hun uitkering kan vervallen. Wij merken dat ze de gemeente niet zien als instantie die komt helpen, maar komt controleren.”

Overschatting 

Volgens Leergeld gaat de financiële hulp van gemeentes vaak naar alleenstaande moeders. Gezinnen met een inkomen net boven de bijstandsnorm (zogeheten ‘werkende armen’) komen vaak helemaal niet in aanmerking voor hulp. Evenals gezinnen met een hoog inkomen, ook al hebben ze schulden. “Overschatting van de zelfredzaamheid van kwetsbare burgers leidt ertoe dat veel mensen worden uitgesloten”, zegt onderzoeker Bram Eidhof van het Utrechtse Instituut voor Publieke Waarden (IPW).

Volgens het IPW leidt de soms ‘onpersoonlijke’ en ‘oordelende’ aanpak van gemeenten of het UWV tot een beperkt bereik van de doelgroep. Het IPW interviewde in opdacht van Stichting Leergeld recent vijftien gezinnen over de aanpak van de stichting en over hoe die verschilt met de aanpak van gemeenten.

Van den Biggelaar noemt het voorbeeld van een 18-jarige jongen wiens gehoorapparaat onlangs kapot was gegaan

Dat verschil zit vooral in de persoonlijke aanpak, zegt directeur Gaby van den Biggelaar. “Na een hulpvraag gaan onze vrijwilligers altijd op huisbezoek. Zij bekijken de hele gezinssituatie, brengen het besteedbare inkomen in kaart en verwijzen zo nodig door of helpen met het invullen van formulieren.”

Uit de interviews blijkt dat ouders vinden dat ze meer vertrouwen, erkenning en respect krijgen van Stichting Leergeld dan van gemeentes. Het aantal geïnterviewde ouders in dit onderzoek is klein, erkent Eidhof. Maar de uitkomsten zijn volgens hem exemplarisch voor een landelijk probleem: een overheid die hulpbehoevende burgers wantrouwend tegemoet treedt. “Dat bleek al eerder uit rapporten van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en van de Nationale Ombudsman.”

Meters maken

De invoering van de participatiewet (in 2015, red.) vormde daarin een kantelpunt, zegt Van den Biggelaar. Procedures zijn sindsdien veel ingewikkelder, waardoor meer mensen tussen wal en schip vallen. Van den Biggelaar noemt het voorbeeld van een 18-jarige jongen wiens gehoorapparaat onlangs kapot was gegaan. “Hij liep stage bij een fabriek. Zonder dat apparaat kon hij niet functioneren. Maar zijn aanvraag voor bijzondere bijstand viel niet binnen de criteria, en bij de zorgverzekeraar kon hij ook niet terecht. Uiteindelijk heeft hij het via het Nationaal Fonds Kinderhulp gekregen.”

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) gaat niet in op inhoudelijke vragen, maar verwijst naar een reactie op hun website. Daarin staat dat gemeenten ‘meters maken’ als het gaat om de aanpak van armoede onder kinderen. In de begrotingen van 2018 gaat volgens VNG een groter deel van de extra middelen direct naar kinderen in armoede. […] ‘Het voorkomen en aanpakken van kinderarmoede heeft veel aandacht in de nieuwe collegeprogramma’s en staat hierdoor meer op de agenda. Gemeenten blijven op dit thema inzetten zolang er nog kinderen in armoede leven in Nederland.’

‘Ik moest volledig met de billen bloot: afschriften, loonstrookjes, inkomsten’ - Sandy (45), Wassenaar

Door een scheiding en ziekte belandde Sandy in een financiële glijvlucht. De gemeente stuurde haar jaren van het kastje naar de muur.

“Ik ben vier jaar geleden gescheiden. Vlak daarna kreeg ik voor de tweede keer borstkanker. Finan­cieel werd het een groot drama. Ik werkte met mijn ex bij een uitvaartonderneming, maar dat ging niet meer. En door mijn ziekte kon ik niet op een andere baan solliciteren.

Sandy in haar rijtjeshuis in Wassenaar. © Inge van Mill

“Ik heb drie kinderen van 18, 14 en 8 jaar. Met alleen een WIA-uitkering (een uitkering bij ziekte, red.) zit ik met een minimuminkomen. Ik moest verhuizen, want de vrije sector kon ik niet meer betalen. Dan kom je uit op een sociale huurwoning. Als ik alle rekeningen heb betaald, blijft er bijna niets over voor de kinderen.

“Terwijl mijn lijf vol zat met chemo’s klopte ik aan bij de gemeente voor een minimaregeling. Maar ik liep constant tegen muren aan. Mijn uitkering krijg ik van het UWV, dus ik ben eigenlijk geen klant van de gemeente. Dat maakte het allemaal heel stroef. Ik moest volledig met de billen bloot: afschriften, loonstrookjes, inkomsten. Je hele privéleven moet je neergooien. Je zit daar met het schaamrood op de kaken.

“Ik ben nog steeds bezig met een aanvraag uit 2017. Die heb ik niet gekregen omdat er post van de gemeente niet was bezorgd, waarin ze om bankafschriften vroegen. Dat heb ik allemaal klaarliggen, zei ik later, maar ik wist niet dat ik dat moest opsturen omdat hun verzoek niet was aangekomen. Dat kon de gemeente niets schelen. Het was einde discussie. Ik was er helemaal klaar mee, maar een vriendin vond dat ik naar de rechter moest gaan. Daar ligt die zaak nu.

“Het probleem met de gemeente is dat je telkens van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Heb je eindelijk de juiste persoon gevonden, dan gaat die met pensioen of weg. Heel vervelend. En ze zijn stug: dit zijn onze regels, en daar wijken we geen centimeter vanaf.

“Uiteindelijk klopte ik aan bij Stichting Leergeld. Daar ben ik zo gigantisch geholpen. Ik hoefde maar te bellen en ze staan voor je klaar. Mijn twee jongens hebben een fiets gekregen, de sport en het schoolgeld worden betaald. Van de zomer mochten we langskomen voor de schoolpas, zodat je voor vijftig euro schoolspullen kunt kopen. We kregen zelfs kaartjes voor Duinrell.

“Ik zeg niet dat gemeenten iedereen zomaar geld moeten geven. Maar ze moeten wel gaan nadenken over ménsen. Als ze zich wat soepeler en socialer kunnen opstellen, komen er minder gezinnen in de schulden en financiële ellende. Mensen denken: je woont in Wassenaar. Maar ik woon gewoon in een rijtjeshuis, en ik heb niet eens een eigen kamer.”

Lees ook: 

Ouderorganisaties: ‘Dure schoolreisjes zorgen voor tweedeling’

Scholen organiseren te veel dure en verre reisjes, vinden Leergeld Nederland en ouderorganisaties. Dat zorgt voor tweedeling. “Als er selecte gezelschappen ontstaan, doe je afbreuk aan het idee van samen naar school gaan.”

Deel dit artikel

Van den Biggelaar noemt het voorbeeld van een 18-jarige jongen wiens gehoorapparaat onlangs kapot was gegaan