Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Europa trekt muren op en voedt zo de angst van zijn burgers'

Samenleving

Pieternel Gruppen

© Foto: Ruben Neugebauer / Sea-Watch
Interview

De Europese Unie gaat door een zware storm, zonder kompas. Zo omschrijft de Turkse politicoloog Ali Bilgic de manier waarop Brussel met migratie omgaat. "We bestuderen wél de gevolgen van Europees beleid voor migranten, maar analyseren niet het effect op Europese burgers zelf."

In zijn oratie als houder van de Prins Claus Leerstoel in Den Haag, reikt hij de EU wat ideeën aan om haar koers te bepalen. 

Lees verder na de advertentie

Ik verhuur niet aan buitenlanders, kreeg Ali Bilgic een paar jaar geleden te horen van een makelaar in Aberystwyth. De Turkse onderzoeker werkte destijds aan de universiteit in die Britse stad en was op zoek naar woonruimte. Buitenlanders ruïneren mijn appartementen en betalen geen huur, gaf de makelaar als argument. Het was onder andere deze ervaring die Bilgic op het spoor van zijn huidige onderzoek bracht, vertelt hij op het Institute of Social Studies in Den Haag.

De anekdote is volgens hem typerend voor de angst. Angst bij hemzelf als migrant uit Izmir. "Ook al had ik door mijn baan aan de universiteit een bevoorrechte positie, ik durfde dit incident niet te rapporteren. Als migrant ben je kwetsbaar en wil je zo min mogelijk risico's nemen." 

Maar het waren vooral de angst en onzekerheid van de makelaar die Bilgic opvielen. "We moeten onderzoeken waarom sommige groepen Europeanen zo bang zijn voor bepaalde groepen migranten. We moeten ze niet wegzetten als een klein clubje racisten maar hun angsten bestuderen." 

Spanningen houden zich, net als een brand, niet aan grenzen

Ali Bilgic

Het is een blinde vlek bij migratiewetenschappers zegt hij. "We bestuderen wél de gevolgen van de Europese politiek voor migranten maar analyseren niet wat het effect van dat beleid op Europese burgers zelf is."

Muren en hekken

Europa is volgens Bilgic vooral bezig om migratie te stoppen in plaats van het in goede banen te leiden. "Het zeer complexe thema van migratie pakt Brussel aan met heel simpele maatregelen." Muren en hekken zijn opgetrokken, de grensbewaking is opgevoerd. "Daarmee wordt vooral de angst gevoed. De cijfers spreken hierbij voor zich. Volgens peilingen van de Eurobarometer was in 2005 ongeveer 14 procent van de EU-burgers bezorgd over migratie en de buitengrenzen. Nu is dat zo'n 80 procent."

Bovendien, waarschuwt Bilgic, "moeten we ons afvragen of we onze angsten en problemen op deze manier niet exporteren naar Noord-Afrika. Onze politiek hier, creëert een snelkookpan daar. Racisme en xenofobie nemen in die regio snel toe. Terwijl migratie daar een heel normaal verschijnsel was. Dat zijn we aan het verstoren omdat we mensen dwingen om in Noord-Afrika te blijven." Die situatie kan als een boemerang bij Europa terugkomen, denkt Bilgic. "Spanningen houden zich, net als een brand, niet aan grenzen."

Vicieuze cirkel

Hoe het dan wel moet? Trek het publieke debat open, zegt Bilgic. De discussie over migratie is totaal verkrampt en er is geen ruimte meer voor alternatieve ideeën. Zelf gebruikt hij het liefst de term menselijke veiligheid om zijn geest te scherpen en op een andere manier naar het migratiebeleid te kijken. "Daarmee bedoel ik het recht om als individu vrij van angst en vernedering te zijn." Dat je niet alleen mag bestaan maar ook mag leven. "We moeten erkennen dat de veiligheid en zekerheid van de ene groep van invloed is op die van een andere groep", zegt Bilgic.

Om EU-burgers zich veilig te laten voelen, wordt de zekerheid van migranten opgeofferd. Zij kunnen door de dichte grenzen steeds lastiger op een legale en veilige manier naar Europa komen. Vervolgens proberen ze het op een illegale manier, wat de angst bij sommige groepen mensen in Europa weer voedt. Het is die vicieuze cirkel die volgens Bilgic doorbroken moet worden.

Iedereen veiligheid en zekerheid garanderen lijkt misschien een utopie. Maar het is juist de EU zelf die volgens de politicoloog het bewijs levert dat het kan. "Duitsland en Frankrijk vielen elkaar eeuwenlang binnen. Met de oprichting van iets nieuws, de Europese Gemeenschap, creëerden de Duitsers en Fransen een structuur waarbinnen ze zich allebei veilig en zeker voelen."

Beschermingszoekers

Om een veilig en zeker gevoel bij migranten en bij EU-burgers te stimuleren, moet als eerste de taal in het migratiedebat moeten veranderen, vindt hij.

Ik stel voor migranten be­scher­ming­zoe­kers te noemen. Bescherming op politiek, economisch of sociaal vlak

Ali Bilgic, politicoloog

"Het debat wordt nu volledig gedomineerd door negatieve taal. Termen als 'lasten verdelen', 'gelukszoekers', 'economische migranten' helpen de discussie over migratie in elk geval niet. Ik stel voor deze groep beschermingzoekers te noemen. Bescherming op politiek, economisch of sociaal vlak."

Politici hebben invloed op de toon van het debat, vervolt Bilgic. "Ze moeten zich niet alleen verzetten tegen migratie maar zich proberen aan te passen aan nieuwe migratiepatronen." Daar zijn visionaire politici voor nodig, geeft Bilgic toe. Hij wil geen namen noemen maar hij ziet ze opstaan, in Brussel, Den Haag en Londen.

"Daarom ben ik hoopvol. En daar ligt ook een taak voor ons. Wij als wetenschappers moeten hen ondersteunen met ons onderzoek en onze bevindingen beter communiceren. Zodat deze politici kunnen zeggen. Kijk mensen, het huidige beleid werkt niet."

Tekst loopt verder onder de foto.

© Jacques Voort000

Wie is Ali Bilgic?

De Turkse politicoloog Ali Bilgic is de houder van de Prins Claus Leerstoel bij het Institute of Social Studies (ISS) in Den Haag. Hij richt zich op het thema migratie en menselijke veiligheid. Bilgic promoveerde aan de Universiteit van Aberystwyth en doceert nu politiek en internationale betrekkingen aan de Loughborough universiteit in Groot-Brittannië.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Spanningen houden zich, net als een brand, niet aan grenzen

Ali Bilgic

Ik stel voor migranten be­scher­ming­zoe­kers te noemen. Bescherming op politiek, economisch of sociaal vlak

Ali Bilgic, politicoloog