Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Een gevluchte vrouw wil er ook verzorgd uitzien'

Samenleving

Ilona Eveleens

Catherine Obonyo vlecht extensies in de haren van een vluchtelinge. © RV

In hoeverre profiteert de lokale bevolking van de vluchtelingeneconomie? Deel 2 van een drieluik over Oeganda, dat ruim een miljoen vluchtelingen opvangt en na Turkije en Pakistan het meest gastvrije land ter wereld is.

Geduldig vlecht Catherine Obonyo haarextensies door de korte krullen van haar klant, die op de grond zit. De kapsalon, niet meer dan een vierkant opgetrokken uit zeil en palen, staat vlakbij de ingang van het vluchtelingenkamp in Palabek Ogili, in het noorden van Oeganda.

Lees verder na de advertentie

"Ik werkte in een kapperszaak en wilde al langer voor mezelf beginnen. Dit nieuwe kamp voor Zuid-Soedanese vluchtelingen bood me de kans. De zaak loopt prima want ook gevluchte vrouwen willen er verzorgd uitzien." De Zuid-Soedanese klant knikt instemmend.

De gevluchte Oegandese handelaren hopen dat de vluchtelingen een alternatieve bron van inkomsten zijn

Naast de kapsalon staat de wasserij van Zuria Mwavu. Zij heeft al dagen geen klant gehad. Ze deed hetzelfde werk in de Zuid-Soedanese hoofdstad Juba, waar welgestelde bewoners haar de was lieten doen. "Daarmee verdiende ik goed. Van dat geld heb ik vier jaar middelbare school van mijn dochters in Oeganda kunnen betalen." De vluchtelingen hebben geen geld om de was te laten doen. Haar enige klanten zijn vrachtwagenchauffeurs die hulpgoederen vervoeren. Mwavu denkt erover terug te gaan naar haar woonplaats Jinja, in het oosten van Oeganda. Werken voor Zuid-Soedanezen loont niet langer.

Import

Oeganda heeft economisch wel gevaren bij een vreedzaam Zuid-Soedan, waar nauwelijks enige ontwikkeling bestond toen het in 2011 onafhankelijk werd. Niets werd geproduceerd, alles moest worden geïmporteerd. Buurland Oeganda was logistiek de beste aanvoerroute van vooral landbouwproducten. De markten in tal van steden waren volledig in handen van Oegandezen.

Toen het geweld in juli vorig jaar escaleerde, vertrokken buitenlanders uit Zuid-Soedan. Naar schatting 50.000 Oegandese handelaren keerden terug. De economie van Oeganda kreeg een gevoelige klap en de Wereldbank stelde de voorspelde groei bij van 5,9 naar 5,5 procent. In het kielzog van de handelaren kwamen Zuid-Soedanezen die ook vluchtten voor geweld en anarchie. Meer dan een miljoen zijn inmiddels gearriveerd en ondergebracht in vluchtelingenkampen in het noorden van Oeganda.

De gevluchte Oegandese handelaren hopen dat de vluchtelingen een alternatieve bron van inkomsten zijn. Maar dat blijkt vooralsnog slechts voor een minderheid het geval. "Ze krijgen voedsel en hebben veel minder behoefte aan landbouwproducten op kleine schaal. Het zijn de grote landbouwbedrijven die hun oogsten verkopen aan de Verenigde Naties die ze verdelen onder de vluchtelingen", zegt Rosa Auma, die granen en bonen verkoopt in de overdekte markt van Gulu, een stad in Noord-Oeganda. "Voor kleine handelaren zoals ik zijn de vluchtelingen geen bron van inkomsten."

Tot vorig jaar kocht ze de oogsten op van kleine boeren in de omgeving en bevoorraadde ze Oegandese marktlui in het buurland. "Van de winst heb ik een huis kunnen bouwen. Maar nu is mijn inkomen beperkt."

Handelaren van tweedehandskleding zien nog wel kansen. Zij hebben hun kramen op de markt van Gulu verlaten en zijn noordwaarts getrokken. De Zuid-Soedanezen zijn vaak met alleen de kleren aan hun lijf het geweld in hun land ontvlucht en hebben behoefte aan kleding.

De tekst loopt door onder de kaart

© Chantal van Wessel

Gastvrij

Oeganda is opmerkelijk gastvrij voor vluchtelingen. Ze kunnen een akker krijgen om voedsel op te verbouwen, een eigen handel beginnen of werk zoeken in de omgeving van hun kampen die ze ongehinderd kunnen verlaten. In de meeste landen met vluchtelingen is dat ongehoord.

David Kigozi van het Internationale initiatief voor de rechten van vluchtelingen is blij met die gastvrijheid, maar waarschuwt dat de huidige situatie weinig economisch voordeel oplevert: noch voor de Oegandezen, noch voor de vluchtelingen. "In het zuidwesten van het land leven al jaren Rwandese, Congolese en Burundese vluchtelingen. Die verbouwen gewassen op hun akkertjes. Maar omdat ze ver van een markt wonen, verkopen ze hun overschotten voor een te lage prijs aan gewiekste tussenpersonen, maar betalen ze een hoge prijs voor producten die uit de stad worden aangeleverd."

Zuid-Soedanese vluchtelingen hebben vooralsnog niets aan te bieden, behalve misschien een deel van hun voedselrantsoenen. Of de grijze dekens en blauwe matten die ze bij aankomst van de VN-vluchtelingenorganisatie krijgen. Een deel daarvan ligt nu in een marktkraam naast de moskee in het centrum van Gulu. "Vluchtelingen krijgen de basisbenodigdheden van hulporganisaties en ze hebben nauwelijks koopkracht. Het was voor Oeganda, een agrarisch land bij uitstek, veel lucratiever handel te drijven met een vredig Zuid-Soedan", gelooft Kingozi. "Zoiets als een vluchtelingeneconomie is slechts lucratief voor een enkeling."

Lees ook deel 1 uit deze serie:
In Oeganda weten ze wat het is om te vluchten, maar ook om vluchtelingen op te vangen

Deel dit artikel

De gevluchte Oegandese handelaren hopen dat de vluchtelingen een alternatieve bron van inkomsten zijn