Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vanaf de elfde etage zie je de krimp

Samenleving

Hans Marijnissen

De omgeving van de Eisenhowerstraat, waar nu nog vijf flats staan van twaalf verdiepingen hoog. © Koen Verheijden

Op een reis door Nederland peilt Trouw in aanloop naar de verkiezingen de stemming. In de sloopflat van Sittard is de PvdA definitief verdwenen.

Vanaf de elfde verdieping kijkt John Koelman neer op de wereld. In het zuiden zijn op zes kilometer afstand de glooiingen van België zichtbaar, op nog geen twee kilometer oostelijk ligt Duitsland. Dichterbij, aan de voet van zijn flat, ziet Koelman dat Sittard vooral een heel groene stad is. In de zomer tenminste.

Tot zover het overzicht van het min of meer stabiele landschap. Maar de afgekeurde metselaar (64) ziet meer. "Kijk, die woningen daar beneden waren vroeger de huisjes die de Spoorkolonie vormden", vertelt hij. "Ze hebben alleen de gevels laten staan en er de afgelopen jaren compleet nieuwe woningen tegenaan geplakt. De huren gingen daarna omhoog van 300 euro naar 600 euro per maand. Je moet het maar kunnen betalen."

Als hij zijn blik 60 graden draait komen de splinternieuwe 'zorgwoningen' in beeld, voor oudere en hulpbehoevende bewoners van Sittard. In die huizen met brede deurposten en zonder drempels, kunnen de huurders als ze dat willen een beroep doen op het naastgelegen zorgcentrum. Zo kunnen ze lang thuis blijven wonen, mét ondersteuning.

Koelman kan vanaf zijn balkon in de wijk Limbrichterveld bij wijze van spreken ín de tijd kijken, en ziet het Sittard van de toekomst. Net zoals de bewoners van de zorgwoningen daar beneden op hun beurt opkijken naar het verleden. Hún uitzicht wordt gedomineerd door de vijf enorme flats aan de Eisenhowerstraat. Die hebben geen naam, maar een nummer. Twaalf verdiepingen hoog, 120 appartementen elk. Koelman woont in Flat 3.

De molochs zijn vijftig jaar oud en werden op verschillende locaties in de westelijke Mijnstreek neergezet om in korte tijd de enorme woningnood te lenigen. Dus stapelen maar, was het motto. Hele muren van appartementen kwamen er te staan. Heerlen kent ze ook, en Geleen. De gezinnen van de Amerikaanse militairen van het Navo-commando Afcent woonden er naar alle tevredenheid, naast oud-mijnwerkers en Limburgers met lagere middeninkomens. Ze waren euforisch over hun woongenot. Koelman had er in die beginjaren ook een appartement, maar toen nog met zijn eerste vrouw, in Flat 2. "Het was nieuw, het was ruim, het was licht", zegt hij over die tijd.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Lees verder na de advertentie
Als hij zijn blik 60 graden draait komen de splinternieuwe 'zorgwoningen' in beeld

Bewoner John Koelman van Flat 3, een van de flats (rechts) aan de Eisenhowerstraat in Sittard, die op nomatie van sloop staat. © Koen Verheijden

Opknappen of sloop?

Maar tegenwoordig is het er vochtig, het elektriciteitsnet knalt er uit als er meerdere keukenapparaten tegelijkertijd hun werk doen, en de kozijnen bladderen af. De verdiepingen worden verbonden door een inmiddels vijftigjarige lift die kuren heeft. Gemiddeld één keer per week blijft hij hangen. De grote vraag voor eigenaar ZOwonen is of de flat van Koelman nog een keer moet worden opgeknapt, of beter kan worden gesloopt.

Bij die beslissing speelt een grote rol dat Sittard in een 'krimpgebied' ligt. De neiging is daarbij aan een leeg agrarisch gebied te denken dat met een snelle wifi-verbinding wel weer op te kalefateren is, zoals het PvdA-plan 'Pimp de Krimp' voorstelt. Maar zo simpel is het niet. De westelijke Mijnstreek hééft goede wifi, en is weliswaar groen, maar vooral ook stedelijk. De bestuurders op de gemeentehuizen spreken zelfs van 'hóógstedelijk'. Maastricht, Heerlen en Sittard-Geleen en het tussenliggende gebied tellen samen zo'n 600.000 inwoners, vergelijkbaar met de stad Rotterdam.

Daarmee vormen deze 25 vierkante Limburgse kilometer een van de dichtstbevolkte plekken van Nederland. Nog wel. Want in Rotterdam groeit het aantal inwoners, in de Limburgse regio krimpt de bevolking tot 2030 met 0,9 procent. Die krimp gaat gepaard met een forse vergrijzing (de bevolking wordt ouder) én een aanzienlijke ontgroening (jongeren trekken weg) die dit effect versterken. De toename van het aantal eenpersoons huishoudens zal de krimp enigszins camoufleren, maar vaststaat dat deze streek straks ruim 50.000 inwoners minder zal hebben, én dat de grijze blijvers andere woningen wensen dan nu worden aangeboden.

Een volkshuisvester als ZOwonen die zich richt op de laagste inkomensgroepen, moet dus een omslag in denken maken. Niet méér, maar minder woningen en die moeten er anders uitzien dan in het verleden. De wonincorporatie investeert dus fors in gelijkvloerse patiowoningen, terwijl portiekflats zonder lift en de grote jongens als aan de Sittardse Eisenhowerstraat ter discussie staan. Koelman wóónt in dit debat.

Tekst loopt door onder afbeelding.

De westelijke Mijnstreek hééft goede wifi, en is weliswaar groen, maar vooral ook stedelijk

© Koen Verheijden

Twee van de vijf flatgebouwen zijn inmiddels verkocht aan een vastgoedbedrijf dat de appartementen na een flinke renovatie stuk voor stuk op de particuliere markt bracht. ZOwonen zelf heeft twee flats gerenoveerd, met een geringe huurverhoging én een verlaging van de energiekosten door besparende maatregelen. Daar wonen inmiddels weer 'sociale huurders' in. Maar nu die flat van Koelman. Omdat er jarenlang weinig aan het onderhoud is gedaan, zijn de renovatiekosten extra hoog. En is er straks nog wel vraag naar zulke woningen? Volgende maand valt de beslissing: het wordt vermoedelijk sloop.

Koelman zegt wel begrip te hebben voor een eventuele afbraak, als er tenminste louter naar de financiën wordt gekeken. "Ik woon waarschijnlijk niet in een woning van de toekomst. Toch is er vraag naar dit soort appartementen. Er is hier tot het onderzoek naar de sloop bekend werd, ook nooit leegstand geweest." Zelf kwam hij na twee huwelijken via Flat 2 en een boerderijtje in het buitengebied uiteindelijk in 2008 in Flat 3 terecht. "Ik hou van het uitzicht, maar ook van de huur. Ik betaal hier een huur van 503 euro en 98 euro servicekosten inclusief water." Er is volgens Koelman een grote groep burgers die wel groter en beter wil wonen, maar niet méér kan betalen en daardoor tevreden is met dit type flat. Met de sloop van Flat 3 verdwijnen in één keer 120 goedkope huurwoningen.

Die groep bewoners die het niet zo breed heeft, is de afgelopen jaren wel snel veranderd, zegt hij. "De plek die elke autochtoon hier achterlaat, wordt ingenomen door een allochtoon. Eerst waren dat de arbeidsmigranten uit Turkije en Marokko, tegenwoordig de statushouders die hun gezinnen mogen laten overkomen." Koelmans buren zijn Turks. Na een jaar schrokken ze zich een hoedje van de gasrekening. Ze moesten 1800 euro bijbetalen.

"Dat krijg je als je stookt met de ramen open. Maar die mensen wisten niet beter." Zijn buurman aan de andere kant pleegde onlangs zelfmoord. Hij kwam uit Somalië en ging gebukt onder een oorlogstrauma. "De huismeester kwam elke maand om tien vuilniszakken weg te halen, maar van de buurman had ik absoluut geen last. Wel van zijn vliegen."

Tekst loopt door onder afbeelding.

© Koen Verheijden

Kwetsbare groepen

Toch zit Koelman daar goed in die flat met een bijna sloopbestemming, zegt hijzelf. "Het enige wat jammer is, is dat allochtonen zo op zichzelf zijn, maar verder geen kwaad woord." Sterker nog, Koelman neemt het juist voor hen op, zeker in dit krimpgebied. Dat Limburg opnieuw moet worden ingericht is zonder meer waar, maar dit mag volgens hem niet ten koste gaan van de meest kwetsbare groepen.

De bel beneden gaat, en Lou Florax (63) klinkt door de intercom, de voorzitter van de huurdersbelangenvereniging. Gelukkig doet de lift het, en hij schuift even aan. Of hij een stukje vlaai wil. Natuurlijk wil Florax een stukje vlaai. Hij luistert een tijdje mee, en springt dan in: "We krijgen vaak te horen dat er in Limburg helemaal geen hoge huren bestaan, in vergelijking met 'boven in Holland'. Maar de uitkeringen zijn hier dan wel hetzelfde, de lonen zijn lager. En voor mensen die te weinig hebben, kan een geringe huur ook te veel zijn."

De huur van een gerenoveerde flat mag dan een fractie hoger zijn, als Flat 3 wordt gesloopt moeten de bewoners naar een ander type woning, en dan zal de huur volgens hem niet een beetje, maar een stuk hoger zijn, alle overgangsregelingen ten spijt. "Tien jaar geleden moesten sociale huurders gemiddeld 22 tot 25 procent van hun inkomen aan woonlasten besteden. Nu is dat al 39 procent . Met een verhuizing van deze sloopflat met bevroren huren naar een andere woning met een nieuw vastgestelde huur, loopt dat percentage alleen maar op." Leve een geherstructureerd Sittard, zeggen Florax en Koelman, maar waar zijn straks de kwetsbare groepen gebleven?

De politiek zou zich hiervoor sterk moeten maken, zeggn de mannen. Maar welke partij doet dat? Als eerste moet volgens hen de zogenaamde verhuurderheffing worden afgeschaft die geldt voor verhuurders van meer dan tien sociale huurwoningen. Die moeten 0,536 procent afdragen over de WOZ-waarde van hun woningvoorraad. In 2017 moet dat 1,7 miljard euro opleveren waarmee het kabinet de staatsschuld vermindert.

Maar de verhuurderheffing ontmoedigt verhuurders juist om nieuwe sociale huurwoningen te bouwen of om bestaande woningen te renoveren: de heffing stijgt dan. "Laat dat geld bij de corporaties", zegt Koelman. "En verplicht hen dat geld te gebruiken voor de verbetering van de woningvoorraad, zónder huurstijging." Of, vult Florax aan: "Hoog er desnoods de huurtoeslag mee op."

Er was een tijd dat Koelman en Florax échte PvdA-mensen waren. "Maar die partij heeft de arbeiders de rug toegekeerd", zegt Koelman. "En de huurders ook", echoot Florax. Koelman wijkt op 15 maart uit naar de linker flank. Het zal vermoedelijk SP worden. Florax twijfelt nog tussen SP en PVV, die volgens hem op sociaal gebied niet veel verschillen.

En wat de maand weer dáárna, als het sloopbesluit gevallen is? Koelman: "Ik hoop dat ik uiteindelijk in een van de andere flats terecht kan, aan dezelfde Eisenhowerstraat. Over drie jaar krijg ik aanvullend pensioen. Dan kan ik die extra woonlasten net ophoesten."

Volgende week: Studenten uit Nijmegen mogen voor het eerst stemmen, maar op wie? (slot).



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Als hij zijn blik 60 graden draait komen de splinternieuwe 'zorgwoningen' in beeld

De westelijke Mijnstreek hééft goede wifi, en is weliswaar groen, maar vooral ook stedelijk