Taal Peter-Arno Coppen

Zullen is het nieuwe mogen

Voor veel mensen is ‘zullen’ in het Nederlands een hulpwerkwoord van de toekomende tijd, maar taalkundigen zijn daar minder ­zeker van. Het best is dit te illustreren aan de hand van de tekst van het liedje ‘Lang zal ze leven’, dat overigens meestal in weerwil van alle genderstereotypen – maar in overeenstemming met

de statistiek – met het enkelvoudige voornaamwoord ‘ze’ wordt gezongen. Maar het gaat me hier om de ­betekenis van ‘zullen’.

De modale betekeniswereld

Je kunt niet goed volhouden dat het lied een neutrale mededeling over het toekomstige leven van de toegezongene uitdrukt. Hooguit zou je kunnen stellen dat er de verwachting in wordt uitgesproken dat dit leven lang zal zijn, maar daarmee zijn we al in de modale betekeniswereld terechtgekomen. Verwachting is een modale betekenis, die uitdrukt hoe de zanger de wereld inschat.

Waarschijnlijker echter is dat het lied daarbovenop een wenselijkheids­betekenis heeft: in de ­opinie van de zanger is een lang leven van de ­toegezongene wenselijk. Zij moge lang leven, en in plaats van ‘mogen’ wordt dan ‘zullen’ gebruikt.

Niet verplicht bij toekomstbetekenis

Maar is het dan niet voorstelbaar dat ‘zullen’ alleen toekomst uitdrukt? In ieder geval kun je constateren dat ‘zullen’ nooit verplicht is bij toekomstbetekenis. Je kunt net zo gemakkelijk zeggen ‘Morgen regent het’ als ‘Morgen zal het regenen’. In ­talen met bijvoorbeeld een werkwoordsuitgang die toekomst aangeeft kan dat niet.

Bij nader inzien is er ook een klein verschil tussen ‘Morgen regent het’ en ‘Morgen zal het regenen’. Het eerste is een neutrale mededeling, het tweede klinkt meteen persoonlijker, als iets waar de spreker vast van overtuigd is.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden