Column Stevo Akkerman

Zelfgekozen levenseinde: Politici beslissen over dingen die te ongrijpbaar zijn om in een wettekst te passen

We hadden zaterdag een lange en mooie strandwandeling gemaakt en nu zaten we aan het bier, weliswaar niet in de strandtent die we in gedachten hadden gehad – die was dicht – maar vijf kilometer verderop, in de levensmoeë vrolijkheid van Scheveningen. Opeens zei ik zomaar, terwijl ik een stukje kaas in de mosterd doopte, dat ik me misschien toch wel iets kon voorstellen bij het idee van een voltooid leven. Nee, het kwam niet door Scheveningen-in-november. Het kwam door de familie-appjes die binnenliepen. Eigenlijk had ik helemaal niet iets willen zeggen over voltooid leven, ik was alleen beduusd over wat de ouderdom kon betekenen, want de appjes betroffen het broze bestaan in een verzorgingstehuis.

Maar ja, we kwamen natuurlijk toch terecht in een gesprek over het einde. Moeten mensen zelf kunnen bepalen wanneer het genoeg is geweest? En zo ja, komen ze dan in aanmerking voor euthanasie? Of ging het hier niet om medisch handelen en moest er gewoon een pil beschikbaar komen die iedereen zelf in huis kon halen? Zou daar een leeftijdsgrens aan moeten worden gesteld? We werden het niet echt eens, maar dat gaf niet, wij waren slechts wandelaars, we vormden met z’n tweeën noch een fractie noch een coalitie.

Voortschrijdend inzicht

Voor politici ligt dat anders: die moeten over dergelijke dingen beslissen, ook als ze eigenlijk te groot en ongrijpbaar zijn om in wetteksten te persen. D66-­Kamerlid Pia Dijkstra zal volgend jaar met een voorstel komen en dan zal er over gestemd moeten worden: euthanasie voor mensen die niet uitzichtloos ziek zijn, maar wel dood willen. Mits ze 75 jaar zijn of ouder.

Een meerderheid van de bevolking steunt dat idee, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek gisteren. Sterker nog: de helft van deze voorstanders vindt een leeftijdsgrens helemaal niet nodig. Ik zeg niet dat er sprake is van een onvermijdelijk hellend vlak, maar er heeft zich in korte tijd wel een spectaculaire verschuiving voorgedaan. Bert Keizer had het in deze krant eens over ‘de schier onstuitbare opeenvolging van steeds weer nieuwe kandidaten’: eerst terminaal zieken, toen chronisch zieken, toen psychiatrische patiënten, toen beginnende dementerenden, toen gevorderde dementerenden die hun wil niet meer kenbaar kunnen maken, toen mensen met een stapeling van ouderdomsklachten, nu mensen die hun leven voltooid achten.

Sommigen zullen in deze reeks een geval van voortschrijdend inzicht herkennen, maar ik ben bang dat er iets anders achter schuilgaat. In praktische zin: te weinig begrip voor de positie van de arts, die medicus is, wat iets anders is dan de bezorger van de dood op bestelling. Te weinig begrip ook voor de risico’s van een dodelijke pil. In levensbeschouwelijke zin: te veel vertrouwen in de autonomie van het individu en in de maakbaarheid van het leven. “Burgers zijn enthousiast waar zelfredzaamheid raakt aan menselijke waardigheid”, las ik in een pleidooi voor ‘zelfeuthanasie’ in de Volkskrant. Zoveel opgetogenheid, daar deins ik voor terug.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden