TaalrubriekRuttedoctrine

Wordt onze taal verrijkt met het woord ruttedoctrine?

null Beeld
Beeld

Als staatsman tel je pas echt mee als er een doctrine naar je is genoemd. Brezjnev, Carrington, Truman – het waren mannen van naam en al dan niet bedenkelijke faam wier namen voortleven in de woorden brezjnev-, carrington- en trumandoctrine. Alleen daarom al is het voor premier Rutte te hopen dat een naar hem genoemde doctrine nu eens écht een begrip wordt.

In 2015 leek dat al te gebeuren. Toen werd ‘Rutte-doctrine’ onder meer gebruikt voor het door de premier gehuldigde standpunt dat kabinetten compact moeten zijn. Al snel raakte die woordvorm in de vergetelheid, om daar in 2019 uit gehaald te worden ter aanduiding van het adagium ‘niet aftreden, maar optreden’.

Ook in die betekenis werd Rutte-doctrine niet courant, maar sinds eind 2020 raakte dezelfde taalvorm opnieuw in gebruik, nu ter aanduiding van het uitgangspunt dat mail- en sms-verkeer met persoonlijke beleidsopvattingen, uitgewisseld tussen ambtenaren onderling of tussen ambtenaren en bewindslieden, vertrouwelijk is en derhalve niet met het parlement hoeft te worden gedeeld.

Eponiemen

Mocht dit woord een begrip worden, dan kunnen we het eindelijk in de correcte spelling ruttedoctrine toevoegen aan het rijtje eponiemen uit de Nederlandse politiek, waartoe ook balkenendenorm, melkertbaan en zalmnorm behoren. Doctrine, waarmee breznjev- en dus ook ruttedoctrine is samengesteld, komt sinds het begin van de 16de eeuw in onze taal voor.

Het Nederlands heeft doctrine overgenomen uit het Frans, waarin dit woord terug is te voeren op het Latijnse woord doctrīna (onderwijs, leer), dat gevormd is bij het werkwoord docēre (onderwijzen). Aanvankelijk werd doctrine vaak gebruikt ter aanduiding van de officiële kerkleer. Omdat die nauwelijks te bekritiseren was, had doctrine vroeger nogal eens een negatieve bijklank (‘starre leer’).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden