OpvoedvraagSlapen

Waarom weigert ons kleinkind haar middagdutje?

Beeld Fadi Nadrous

Wat doe je als je kleinkind weigert ‘s middags te slapen? Thuis en op de crèche slaapt ze wel gewoon, maar bij opa en oma weigert de peuter subiet.

Opa en oma passen één dag in de week op hun kleindochter van 2,5 jaar oud, schrijft oma. Dat ging altijd goed, maar sinds een week of zes weigert ze een middagdutje. Thuis en op de crèche slaapt ze wel.

Wellicht dat veranderingen in haar leventje een rol spelen, denkt oma: vader en moeder werken door de coronacrisis noodgedwongen thuis en er is net een broertje bijgekomen. Toch is het vervelend om aan het eind van de dag een vermoeid kind te moeten afleveren. Wat te doen?

Allereerst, heel gek is het niet, dat kinderen op deze leeftijd niet meer willen slapen, zegt slaapcoach Ewelina de Groot. “Zo tegen de drie jaar oud beginnen kinderen dat middagdutje een beetje los te laten. Dat gaat natuurlijk niet van de ene dag op de andere, dus in dit geval kan het zomaar zo zijn dat de peuter zich al langzaam aan het losmaken is.”

Misschien is het lijf niet moe genoeg?

Opvallend is dat thuis en op de crèche wel goed geslapen wordt, en bij opa en oma niet. De Groot: “Dat zou erop kunnen duiden dat ze in de ochtend niet genoeg fysiek is uitgedaagd. Als ze ’s morgens een paar uur in de speeltuin heeft gespeeld, dan is de kans groter dat ze gewoon in slaap valt. Maar was ze een hele ochtend aan het puzzelen, dan is het lijf misschien niet moe genoeg.”

Volgens opvoedcoach Tea Adema zou ook het tegenovergestelde het geval kunnen zijn. “Grootouders zijn dol op hun kleinkind. Het zou ook zomaar zo kunnen zijn dat opa en oma zoveel met haar bezig zijn dat ze misschien overprikkeld raakt.”

Dat ze thuis en op de crèche wel slaapt, vindt ook Adema opvallend. “Het zou verstandig zijn te onderzoeken wat precies anders is bij opa en oma. Voelt ze zich veilig genoeg? Is er een vaste plek waar ze slaapt?

Of is er sprake van een spiegeleffect en zijn opa en oma zelf wat onrustig en onzeker? Als dat zo is, merkt hun kleinkind dat ongetwijfeld en is dit haar reactie erop.”

Je kunt ze niet dwingen te slapen

De moeder van de peuter is van mening dat opa en oma de kleindochter te veel ruimte geven en dat het slapen moet worden afgedwongen. Maar zo werkt dat niet, zegt slaapcoach De Groot stellig. “Je kunt kinderen niet dwingen om te slapen, net zo min als je ze kunt dwingen om te eten. Je kunt wel de optimale omstandigheden creëren zodat ze wel haar rust pakt.”

Doe dat bijvoorbeeld door routine in te bouwen, adviseert De Groot. “Bepaalde rituelen die ervoor zorgen dat het voor de kleindochter heel helder is dat er nu geslapen moet worden. Dus, eerst lekker eten, en daarna lekker slapen. En wil de peuter niet, ook prima, maar dan moet ze wel rusten. Het liefst in de omgeving waar ze normaal ook zou slapen. Daar kan ze eventueel ook een luisterboek beluisteren, al dan niet in bed, of spelen. Belangrijk is dat het rustmoment als een feit wordt gepresenteerd en dat er geen discussie mogelijk is.”

Kinderslaapcoach Susanne Willekes heeft nog een aantal andere oplossingen. “Werk met een beloningssysteem, bijvoorbeeld een stickervel, als ze lief in haar bedje blijft liggen. Is het vel vol, dan gaat ze iets leuks doen met opa en oma. Een ander idee is om, als de peuter echt niet wil slapen, een blokje om te gaan in de kinderwagen of de auto. Wie weet valt ze dan alsnog, ongemerkt, in slaap.”

Kribbigheid kan ook een reactie zijn

Oma mist het dutje van de kleindochter zelf ook. “Het was een heerlijk rustpunt in de dag tijdens het oppassen”, schrijft ze. Bovendien is de kleindochter door het gemiste slaapje ook veel minder gezellig als ze door haar ouders wordt opgehaald. Dat ze humeurig is, vindt De Groot wel een teken dat de peuter niet genoeg slaap heeft gehad. Sus die emoties overigens niet weg als ouder, adviseert ze, maar geef het kind de ruimte. Adema zegt dat de kribbigheid ook een reactie kan zijn op het weerzien met papa en mama. “Dat is vaak een moment waarop er weer even opnieuw gehecht moet worden.”

Tot slot zouden opa en oma de ouders een handje kunnen helpen door ervoor te zorgen dat hun kind het avondeten al op heeft, suggereert Willekens. “Dat scheelt ouders al flink, al helemaal als er ook nog een baby is. Bij thuiskomst kan de peuter dan direct op bed en hopelijk in één ruk doorslapen naar de volgende ochtend, om de schade van het slaaptekort ook een beetje beperkt te houden. Want je wilt voorkomen dat een kind oververmoeid raakt, dan is de kans op gebroken nachten en vroege ochtenden nog groter, paradoxaal genoeg.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar onderwijs@trouw.nl

Lees ook:

Als je peuter alleen door mama in de auto gezet wil worden, geef je hem dan zijn zin?

Peuters hebben behoefte aan vaste gewoontes. Maar wat doe je als je zoontje zich alleen door mama in de auto laat zetten?

Is de opvoeding van onze kleindochter niet veel te vrij?

Een kleuter mag thuis bijna alles, als het maar gezellig blijft. Ouders staan hier volledig achter, maar opa en oma storen zich aan deze vrije opvoeding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden