Klein Verslag Wim Boevink

Waarom ik dit Klein Verslag eerst met de hand geschreven heb

Oktoberdag. Felle afwisseling van licht en donker. Ver weg op de Atlantische Oceaan, nog voorbij de Azoren, verliest Lorenzo aan kracht. Nog zweept hij golven op tot vijftien meter hoogte. Hij koerst richting Europa vanuit zijn warme kraambed, maar boven het koude Atlantische water krimpt hij langzaam ineen tot een stormdepressie. Hij zal ons wind en regen brengen.

Ik lees over Lorenzo in de Süddeutsche Zeitung. Aan het woord komt ook een onderzoeker verbonden aan het Königliches Meteorologisches Institut in den Niederlanden, dat verwacht dat tropische stormen in de toekomst Europa zullen bereiken. Zo uitgeschreven koninklijk wint het KNMI ineens aan statuur.

Toen ik vanochtend de stad inging droeg ik nog een regenjas, maar die wordt nu te dun; de wind blies al kilte door de straten, een kilte die maandenlang ver weg was.

Kort voor half tien stond ik licht huiverend op het Domplein, om te zien of het waar was wat iemand de avond ervoor had verteld. Maar daarover morgen meer.

Nog een ander doel

Ik had vandaag in de binnenstad nog een ander doel. In een goede kantoorboekhandel een fijn schrijfcahier kopen en een pen. Dat is ook gelukt.

Ik kan zeggen dat ik – en dat was mijn voornemen – dit Klein Verslag eerst met de hand heb geschreven. Daartoe aangezet werd ik door een katern in het weekblad Die Zeit van deze week, dat gewijd was aan het handschrift, dat wil zeggen aan het belang van het schrijven met de hand.

In welk richting dat belang gaat, viel op te maken uit de kop, onder de afbeelding van een geslepen potlood:

Die Anspitzung des Denkens.

Vrij vertaald: schrijven met de hand verscherpt het denken.

Klein Verslag Beeld Wim Boevink

Maar eerst moeten we bepalen in welke mate mensen nog met de hand schrijven. Lees je Die Zeit dan wordt het handschrift in zijn voortbestaan bedreigd door smartphone- en computergebruik. Maar schrijven met een stift of vulpen is niet alleen maar handwerk, het is ook een cultuurtechniek.

Met de hand schrijven leren we op de basisschool – ook in Duitsland. Zo leren we het alfabet. Maar daarna raakt het handschrift steeds meer uit zicht. We typen, sms’en, appen, posten, maar schrijven doen we niet meer. Hooguit krabbelen we nog boodschappenlijstjes bij elkaar.

De onleesbaarheid van de handschriften van leerlingen

Op middelbare scholen klagen leraren over de onleesbaarheid van de handschriften van leerlingen; er zijn er die hun eigen handschrift niet kunnen ontcijferen.

En toch. Mijn dochter die net aan een universitaire studie is begonnen, kreeg het advies om bij colleges met de hand aantekeningen te maken en de laptop thuis te laten. Onderzoeken wijzen uit dat zo een dieper begrip voor de stof ontstaat, want al in de beweging van de hand voltrekt zich een selectie in het denken.

Dat begint dus al bij het leren schrijven. Als de hersenen de beweging van de hand met de geleerde letters verbinden, worden grotere netwerken in de hersenen geactiveerd dan wanneer we alleen maar typen. En dan is er nog het soort schrift. Een vloeiend handschrift bevleugelt het denken meer dan niet verbonden letters.

Ik verlang weer naar dat weggeborgen schrijven.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden