Taal

Vreemd dat dit is!

Vreemd dat er nog mensen bestaan die ervan uitgaan dat elke zin een complete volzin moet zijn. Grote kans dat u er daar een van bent. Dat u al lezende inmiddels drie zinnen tevergeefs op zo’n complete volzin zit te wachten. Vreemd dat dit is! Om je groen en geel te ergeren.

In spreektaal zijn zogeheten elliptische zinnen (onvolledige zinnen) meer regel dan uitzondering. Zelfs in zogeheten verzorgde spreektaal vallen ze vaak nauwelijks op. In schrijftaal zijn ze wat ongebruikelijker, maar schrijftaal heb je tegenwoordig in allerlei smaken, waaronder de meer informele varianten die spreektaal benaderen.

Het is best de moeite waard om die ellipsen wat nader te bekijken. Zo had de eerste zin van dit stukje de structuur van een zin als ‘Vreemd dat dit het geval is’ en de vierde van ‘Vreemd dat het is!’ Deze vormen hebben twee verschillende betekenissen, en bij nadere beschouwing zitten ze ook heel verschillend in elkaar.

Vreemde regen

De zin ‘Vreemd dat dit het geval is’ betekent ‘Het is vreemd dat dit het geval is’. De bijzin (‘dat dit het geval is’) vormt in feite het onderwerp van het vreemd zijn: iets is het geval, en dat is vreemd. De andere zin ‘Vreemd dat het is!’ is een ander verhaal. Die zegt ook dat er iets vreemd is, maar wat er vreemd is wordt alleen uitgedrukt door ‘het’.

Zo kun je de zin ‘Vreemd dat het regende!’ op twee manieren lezen: als een zin die zegt dat het feit dat het regende je verbaast, maar ook als een zin die verbazing uitdrukt over de wijze waarop het regende (het regende bijvoorbeeld heel vlagerig).

Zo zie je dat je ellipsen best kunt ontleden. En leuk dat dit is!

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden