null Beeld
Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Voor zij die zich hieraan storen

Een lezersreactie deed mij ­beseffen dat deze rubriek ook een geheel ander soort taalzorg verleent dan wat daar ­gewoonlijk onder verstaan wordt. Een lezer sprak zijn verbazing uit over een taalverschijnsel (of eigenlijk zijn ongenoegen) en beëindigde zijn mail met de opmerking: ‘Wellicht biedt mijn mail u inspiratie voor een column. Zo niet, dan is het ook goed. Ik heb mijn hart even bij u kunnen luchten.’

Ik schroom nu een beetje om toch over dat verschijnsel te beginnen, want voor je het weet maak je zo’n taalongenoegen alleen maar groter. Maar ik doe het toch. De ­lezer wees op het gedicht Avondklok van Marieke Lucas Rijneveld op de voorpagina van Trouw van ­afgelopen zaterdag. Onder dat ­gedicht stond dat het bestemd was ‘voor zij die wat steun kunnen ­gebruiken’. De lezer merkt op: dat moet zijn ‘voor hen die wat steun kunnen gebruiken’.

De lezer heeft gelijk: na een voorzetsel volgt de voorwerpsvorm (‘ons’ in plaats van ‘wij’, en ook ‘hen’ in plaats van ‘zij’). Zo staat het ook bij de taaladviezen van de Taalunie. Daar wordt dan wel opgemerkt dat bij een constructie met betrekkelijke bijzin (‘die wat steun kunnen gebruiken’) vaak de onderwerpsvorm wordt gebruik. Maar, zo staat erbij, dat is geen standaardtaal.

Dat klinkt niet zo lekker

Waarom doen mensen dat? Waarom zou iemand in dit geval kiezen voor ‘zij’ in plaats van ‘hen’? Niemand zal zeggen ‘Dit gedicht is voor zij’. Die keuze wordt dus op­geroepen door die bijzin. Dat komt omdat ‘die’ in die bijzin het onderwerp is. Als je zegt ‘voor hen die’ wijst het onderwerp ‘die’ terug naar ‘hen’ dat de voorwerpsvorm heeft. Dat klinkt niet zo lekker.

Eigenlijk is het dus een onmogelijke constructie. De taalfout wordt dan ook al decennia gemaakt. In een advertentie uit 1950 van een bureau dat grammaticacursussen aanbiedt, staat: ‘Ook voor zij die reeds afgewezen zijn in boven­genoemde vakken’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden