Poëzie Janita Monna

Theaterstukjes met een man en een vrouw

Het maakt uit hoe een boek eruitziet. De foto op het omslag, de belettering – de buitenkant bepaalt mede of je iets wilt lezen, of niet. De bundel van Rosa Schogt liet ik een tijdje omgekeerd op m’n bureau liggen. Er stond een in plastic gehulde naakte vrouw op de voorkant, ik kreeg het nogal benauwd van die foto.

Dat de bundel toch bleef trekken, kwam door de titel: ‘Dansen te ontspringen’. Een wonderlijke zin, was er een woord weggevallen? De taal won het van het beeld en ik sloeg de bundel open. Die begon vrij alledaags. “We fietsen door de stad / en kijken naar de punten van herkenning / al jaren te verdelen in twee groepen: / Hier hebben we gewoond / Hier hebben we geneukt”.

Even overwoog ik schouderophalend dit debuut, want dat is het, weer terzijde te schuiven. Had ik zin in gedichten over relaties, over seks?

Ik las door, zou kunnen dat het gedicht ‘En plotseling zijn we weer acht’ daar iets mee te maken had. Een zwangerschapsklasje, toegesproken door de ‘juf’ alsof het kinderen waren uit groep 5: “De juf vraagt voordat ze een antwoord geeft / steeds wat wij dachten dat het antwoord was”. Je voelt de betutteling, zonder dat Schogt die er met zoveel woorden inlegt.

Theaterstukjes uit het leven

Gevoel voor theater, dat is wat deze gedichten hun schwung geeft. Niet zo vreemd, want Schogt blijkt van huis uit actrice en theaterwetenschapper te zijn.

Veel gedichten in ‘Dansen te ontspringen’ zijn te lezen als kleine theaterstukjes, vaak met een vrouw en een man in de hoofdrol. We treffen ze samen, maar ook alleen, in verschillende fasen van hun leven. Dus zijn er gedichten over een eerste kennismaking. Over een eerste nacht samen. Over het besluit om bij iemand te blijven, een besluit dat maakt dat er niet meer met andere mannen gezoend of anderszins zal worden, ook niet met die ‘woest aantrekkelijke rooie viking’.

Maar Schogt schrijf ook over de prille zwangerschap, de beruchte relatiecrisis waarin er altijd een is die ruimte nodig heeft en tijd. Of over hoe van een man af te komen.

Stoere vrouwenpoëzie? Jawel, maar niet alleen, er is ook een kwetsbare kant. Al hoef ik een gedicht over een piemel met de naam Ed niet per se te lezen.

Is er een nieuwe dichter opgestaan?

Gevoel voor ritme en klank heeft ze zeker, voor spanning ook. Bedenk het: een wiegeliedje voor een klein meisje gezongen door de scharrel van een vader. Is dat niet het ultieme verraad? Schogt giet het in een vers aanvankelijk zo zoet dat je er meteen aan vast kleeft. Je zou je eruit los willen trekken, maar het houdt je in de greep.

Tot aan het venijnige slot: “Lief meisje meizelijntje poppetje / Je moeder die is ergens naar een cursus (…) Je vader wil me enkel deze nacht”.

Rosa Schogt
Dansen te ontspringen
Arbeiderspers;
62 blz. € 18,50

En plotseling zijn we weer acht
De juf legt rustig en met pauzes uit wat te gebeuren staat
Hoe spannend wij het vinden en hoe vreemd het vast al is
En op de sites staan alle klachten, alle lasten, al het medelijden
met hoe zwaar we het gaan krijgen, en hoe onbegrepen
we ons zullen voelen, hoe alleen, wat fijn dat we hier samen zijn
nietwaar? Je mag toch niet meer fietsen?
vraagt het ijverigste meisje van de klas
Ze leest de folder, onderstreept driekwart van elke zin
De juf vraagt voordat ze een antwoord geeft
steeds wat wij dachten dat het antwoord was
Wie weet er of je nog mag fietsen?
We steken onze vingers op, we overstrekken
onze rug. Ik weet het juf, kies mij!
O grote god van zwanger Nederland
Laat alles groeien, maak me zwaar
en rond en veel en vol, maar
geef mijn leeftijd terug.

Rosa Schogt

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze woonde lange tijd op Bonaire waar ze als correspondent werkte. Monna werkte als redacteur Poetry International festival en was initiatiefneemster voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze wekelijks over poëzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden