Plein 2 Wilma Kieskamp

Ruzie over verbouwingen is op het Binnenhof van alle tijden

Twee palmbomen die voor zoveel politieke onrust zorgen dat de Tweede Kamer een streep zet door het ontwerp voor de verbouwing van het Binnenhof? Het is niet de eerste keer dat het bekende architectenbureau OMA ruzie krijgt met de Tweede Kamer. In 1978 gebeurde het ook al.

Nederlandse parlementariërs zijn de lastigste opdrachtgevers die er bestaan bij verbouwingen. Ze willen een modern gebouw, maar niet te modern. Het moet altijd sober zijn, en niet te veel kosten. Halverwege de rit is er geheid ruzie over het ontwerp. Gaat de botsing met de architecten deze keer over de beplanting van een binnentuin, in 1978 ging het over glazen bouwstenen.

Architecten die aan een grote verbouwing op het Binnenhof beginnen, zijn bij voorbaat gewaarschuwd. Als met vooruitziende blik sprak PvdA-Kamerlid H. Rienks al veertig jaar geleden, toen er ook verbouwd moest worden: “Het gaat ons niet in de eerste plaats om iets moois in Den Haag gebouwd te krijgen. Als het ook nog mooi kan worden, is dat meegenomen”. Er kwamen destijds liefst 110 ontwerpen binnen, allemaal onbruikbaar. Het 111e ontwerp was andere koek.

Bijna had in 1978 de jonge architect Rem Koolhaas, destijds nog relatief onbekend, de nieuwbouw van de Tweede Kamer mogen bouwen. Hij dacht aan een minimalistische nieuwbouw, van een hoge toren en een platte doos, die opvallend tussen de historische gebouwen zouden komen te staan, in plaats van ermee te versmelten. Sommige wanden bestonden uit glazen bouwstenen. De Tweede Kamer hapte naar adem van al die gekkigheid. Koolhaas mocht het niet uitvoeren.

OMA moest twee keer afdruipen

Achteraf had het Binnenhof de wereldwijde primeur kunnen hebben het eerste gebouwde ontwerp te zijn van Koolhaas en zijn collega, de vorig jaar overleden wereldberoemde vrouwelijke architect Zaha Hadid. Detail: hun architectenbureau heette OMA, hetzelfde bureau dat onlangs door de Tweede Kamer aan de dijk is gezet. Het is daarmee de tweede keer dat OMA moet afdruipen.

Beeld Louman & Friso

Toch waren die plannen nog niets vergeleken met wat andere architecten bijna mochten uitvoeren. Wat te denken van een bouwplan dat op tafel kwam nadat in de jaren zeventig het strakke ontwerp van Koolhaas was afgekeurd. Met een autotunnel onder de werkkamers van de Kamerleden. De Rotterdamse architect Arie Hagoort had daarbij het welzijn van de parlementariërs in gedachten, die op dat moment veel te krap behuisd waren. Hoogbouw kon niet, want daar hield de op tradities gestelde Tweede Kamer niet van. Dan maar de doorgaande weg langs het Binnenhof volbouwen.

Bemoeienis met bijna elk detail

Ook dat plan redde het niet, waarna de Tweede Kamer in 1980 alle ontwerpen in de prullenbak wierp, en besloot om niet een plan, maar een man te kiezen. Architect Pi de Bruijn kreeg de opdracht; hem vertrouwden ze, omdat hij hun wens begreep dat het Binnenhof niet te veel mocht veranderen. Dezelfde Pi de Bruijn is nu ook weer aangezocht, de geschiedenis herhaalt zich.

Zelfs Pi de Bruijn kreeg nog heel wat te verduren van de kritische parlementariërs. De VVD vond het maar niets dat de nieuwe vergaderzaal halfrond werd, in plaats van zoals eerder, de Britse opstelling van bankjes tegenover elkaar. Inmiddels is Nederland alweer jaren gewend aan de blauwe bankjes in de halve cirkel.

De hoogte van de perstoren was ook nog een steen des aanstoots – er was ook toen al bijna geen details waar de Tweede Kamer zich niet mee bemoeide. De PPR (een van de voorlopers van GroenLinks) sprak een ban uit op hoogbouw. Volgens PPR-Kamerlid Peter Lankhorst mocht de toren niet hoger worden dan de Ridderzaal, want die zaal had een ‘stadsbeeld-ondersteunende functie’. De toren kwam er toch. Wie zich afvraagt waar die staat? Hij is bijna dagelijks te zien in het ‘NOS Journaal’, als de ietwat strenge zuil met verlichte ramen, waarachter op de vijfde verdieping ook de redacteuren van deze krant soms hun artikel zitten te tikken.

Gedoe over verbouwingen van het Binnenhof

1.Glazen bouwstenen (Rem Koolhaas, 1978)
2.Te hoge perstoren (Pi de Bruijn, 1981)
3.Verkeerstunnel onder werkkamers (Arie Hagoort, 1980)

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Lees ook:
Terugkeer oude architect Binnenhof moet onvrede over renovatie sussen

Architect Pi de Bruijn, die al in 1992 de parlementaire nieuwbouw ontwierp, krijgt een belangrijke rol in de renovatie van het Binnenhof. Staatssecretaris Raymond Knops heeft de 76-jarige architect naar voren geschoven in de hoop Kamerleden tegemoet te komen in hun onvrede over de verbouwing. Maar de Tweede Kamer is nog niet gerustgesteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden