De Cambodjaan Hun Sen zit is met ruim 37,5 jaar de langst zittende premier op dit moment. Hij zit ongeveer drie keer zo lang in het ambt als Mark Rutte. Beeld AFP
De Cambodjaan Hun Sen zit is met ruim 37,5 jaar de langst zittende premier op dit moment. Hij zit ongeveer drie keer zo lang in het ambt als Mark Rutte.Beeld AFP

Déjà vu

Rutte is een beginner in vergelijking met de premier van Cambodja, en zeker met de vorige van Bahrein

Paul van der Steen

Baas boven baas. Mark Rutte mag dan deze week de langst zittende premier van Nederland zijn geworden, internationaal haalt hij met zijn ruim 4300 dagen in het ambt de recordlijstjes nog lang niet.

Samdech Hun Sen (Cambodja) is met ruim 37,5 jaar de langst zittende minister-president op dit moment. Hij diende onder de Rode Khmer, maar nam afstand van die beweging toen in 1975 de massaslachtingen begonnen. Hij vluchtte naar buurland Vietnam. Toen troepen van dat land Cambodja binnenvielen om Pol Pot en de zijnen te verdrijven keerde Hun Sen terug. Kort daarna begon zijn politieke carrière.

Hun Sens premierschap, dat begin 1985 begon, liet aanvankelijk ruimte voor oppositie. Maar met name de laatste jaren is de democratie goeddeels uitgekleed om te voorkomen dat tegenkrachten te sterk waren. Bij de laatste verkiezingen (internationaal door vrijwel alle landen beschouwd als een aanfluiting) haalde de partij van Hun Sen alle zetels. Zijn autocratische regime weet zich gesteund door zijn zonen en vertrouwelingen op machtige posities.

Hun Sen drie keer zo lang, Al Khalifa vier keer

Hun Sen zit ongeveer drie keer zolang als Rutte, maar dat moet vier keer zolang worden wil hij het wereldrecord langstzittende premier aller tijden verbreken. Khalifa bin Salman al Khalifa was 49 jaar lang de premier van Bahrein.

Hij werd in 1935 geboren als tweede zoon van de aankomend heerser van de Golfstaat. Na zijn studie kreeg hij vrijwel onmiddellijk allerhande bestuursfuncties. In 1971, het jaar waarin Bahrein onafhankelijk werd van Groot-Brittannië benoemde zijn oudste broer, die inmiddels emir was, hem tot minister-president.

De Bahreinse premier Khalifa bin Salman al Khalifa (l) in 2004 met de Franse president Jacques Chirac. Toen hij in 2020 overleed was hij 49 jaar minister-president van Bahrein. Een wereldrecord. Beeld ANP / AFP
De Bahreinse premier Khalifa bin Salman al Khalifa (l) in 2004 met de Franse president Jacques Chirac. Toen hij in 2020 overleed was hij 49 jaar minister-president van Bahrein. Een wereldrecord.Beeld ANP / AFP

Net als ander Golfstaten ontwikkelde het land zich snel, daartoe in staat gesteld door enorme olie-inkomsten. Experimenten met meer zeggenschap voor het parlement duurden slechts even. De premier, die algauw bekendstond als zeer behoudend, gold als een van de grootste tegenstanders.

De Amerikaanse Vijfde Vloot had een basis in Bahrein

Van het Westen hoefde de regering van Bahrein weinig kritiek te verwachten. Dat wilde verzekerd blijven van olieaanvoer. Zeker na de Islamitische Revolutie in Iran in 1979 en het uitbreken van de Irak-Iranoorlog niet veel later was stabiliteit in het net als Iran overwegend sjiitische Bahrein veel waard, meer dan morele principes. De Britse marine was bovendien nog steeds welkom in het land en de Amerikaanse Vijfde Vloot had een basis in het land.

In 2011 probeerde de emir van Bahrein zijn volk rustig te houden tijdens de Arabische Lente door de voedselsubsidies te verhogen en elk gezin tweeduizend euro te schenken. Toch kwam het tot protesten. Demonstranten oordeelden relatief mild over de emir, maar uitten wel felle kritiek op de aartsconservatieve, destijds al veertig jaar zittende premier.

Die toonde zich niet onder de indruk. In een interview met het Duitse tijdschrift Der Spiegel zei hij de benaming ‘Lente’ misplaatst te vinden. “Lente is verbonden met bloemen, blije mensen en liefde en niet met dood, chaos en vernietiging.”

Een week van nationale rouw

Met een minimum aan hervormingen en flink wat repressie wist Bahrein uiteindelijk alle opstandigheid de kop in te drukken. Vanaf 2013 kreeg premier Al Khalifa wel de kroonprins, kleinzoon van zijn broer en voorstander van enige modernisering van het regime, als vicepremier naast zich.

In de jaren daarna kreeg Khallifa bin Salman al Khalifa steeds meer gezondheidsproblemen. In de loop van 2020 ging hij voor behandeling naar een kliniek in Duitsland. Uiteindelijk kwam hij terecht in een ziekenhuis in Rochester in de Amerikaanse staat Minnesota. Daar overleed de recordpremier op 11 november van dat jaar op 84-jarige leeftijd.

Bahrein sloot alle overheidsgebouwen voor drie dagen en kondigde een week van nationale rouw af. Het ambt van minister-president bleef – bijna vanzelfsprekend – in de familie. De kroonprins mocht zich in plaats van vicepremier voortaan premier noemen.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril. Eerdere afleveringen van de rubriek Déjà Vu leest u hier.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden