null Beeld

TaalTon den Boon

Over ‘man’ staat in de Dikke Van Dale veel meer dan over ‘vrouw'!

Afgelopen maandag was het Internationale Vrouwendag en stond in Trouw een brief van een lezeres die tot haar ‘ontsteltenis’ had geconstateerd dat het artikel ‘man’ in de 12de editie van de Dikke Van Dale (1992) veel groter is dan het lemma ‘vrouw’. Ik las die brief met interesse, want behalve schrijver van deze taalrubriek ben ik tevens hoofdredacteur van de Dikke Van Dale.

Ook in de jongste editie van dit woordenboek – de 15de druk uit 2015 – is er een fors verschil in omvang tussen de lemma’s man en vrouw. Dat is enerzijds verklaarbaar doordat man niet alleen ‘mannelijke persoon’ betekent, maar in uitdrukkingen als ‘de gaande en komende man’ en ‘iets aan de man brengen’ simpelweg mens (m/v/x) in het algemeen. Afgezien daarvan is de woordenschat die Van Dale beschrijft een afspiegeling van de samenleving. Daarin speelden mannen eeuwenlang een dominante rol. Vanuit die deels historische context is het verschil in omvang te verklaren tussen de lemma’s man en vrouw in Van Dale. Wie de lemma’s man en vrouw in het woordenboek wil veranderen, zal dan ook moeten beginnen met het veranderen van de werkelijkheid.

Voorts uitte de lezeres kritiek op de behandeling van het lemma vrouw in de specifieke betekenis ‘vrouwelijk persoon die geen maagd meer is’. Ze vond dat die betekenis ‘per direct geschrapt [moet] worden’. Dat gaan we maar niet doen, want die betekenis van vrouw is nog steeds gebruikelijk, onder meer in bouquetromans: ‘Ze was niet langer een meisje. De sjeik, háár sjeik, had haar tot vrouw gemaakt’. Overigens wordt man ook weleens aangetroffen in een vergelijkbare ‘initiatiebetekenis’. Denk maar aan de zwijmelhit ‘Het werd zomer’, waarin Rob de Nijs zingt over een 16-jarige knaap die door een 28-jarige vrouw wordt ingewijd in de liefde: ‘Als een jongen pakte ik je hand, / maar als een man zag ik de zon weer opgaan’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden