null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Nog meer mensen lezen Trouw

Gisteren had ik het over de zin ‘Meer mensen lezen Trouw dan welke andere krant dan ook’. Ik merkte daarbij op dat je voor die zin het woord ‘meer’ in een zogeheten ‘groot bereik’ moet kunnen lezen. Of dat kan is wat mij betreft een open vraag, want ik blijf er wel iets geks aan vinden. Toch komen dergelijke voorbeelden voor in de handboeken over formele semantiek.

Het gaat dan om zinnen als ‘Meer jongeren kijken naar You­Tube dan ouderen kranten lezen’. Ook die zin wordt beter als je hem omzet naar een constructie met plaatsonderwerp ‘er’. Dan krijg je ‘Er kijken meer jongeren naar YouTube dan er ouderen kranten lezen’. Hoe kan dat?

In de constructie met plaatsonderwerp komen het onderwerp (‘jongeren’) en het voorwerp (‘naar YouTube’) op hetzelfde niveau te staan. Anders gezegd: het onderwerp, dat in gewone zinnen minder ver ingebed zit, wordt juist dieper ingebed. Zo wordt het gemakkelijker om ‘meer’ te betrekken op het aantal voorbeelden van de constructie met onderwerp en voorwerp: er zijn meer gevallen van jongeren en YouTube dan er gevallen zijn van ouderen en kranten.

In de oorspronkelijke zin, ‘Meer mensen lezen Trouw dan welke andere krant dan ook’ (hij wordt beter als je hem een paar keer hardop uitspreekt), speelt misschien ook mee dat het woord ‘mensen’ een licht woord is: het woord heeft niet heel veel betekenis. Minder dan ‘jongeren’ en zeker minder dan bijvoorbeeld ‘voetballer’. Als je ervan maakt ‘Meer voetballers lezen Trouw dan welke andere krant dan ook’, wordt hij toch weer slechter.

Velen van u zullen dit misschien bij eerste lezing luchtfietserij vinden, te vergelijken met de Middeleeuwse discussie hoeveel engelen er kunnen dansen op de punt van een naald. Maar de formele semantiek is een taalkundige uithoek waar je taalgevoel tot het uiterste opgerekt wordt.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden