ColumnStevo Akkerman

Lange Frans spreekt direct van censuur, wat duidt op grote begripsverwarring

We hadden ooit, zo wil de overlevering, iets dat het publieke debat heette. Een gedachtenwisseling, die plaatsvond in het midden van de stad, op het plein van de vrijheid van meningsuiting. Maar dat plein is veranderd in een razend kruispunt, het verkeer komt van alle kanten, de stoplichten haperen, en het debat is één groot verkeersongeluk geworden.

Ik leen deze vergelijking van collega Seije Slager, hij gebruikte die begin september in een Tijdgeest-essay. En hij voegde er aan toe dat de stoplichten met opzet haperen: ze zijn in handen van een privébedrijf dat ook een videokanaal exploiteert met beelden van verkeersruzies – hoe meer botsingen hoe beter.

Maar we zijn nu twee maanden verder, het botsen is totaal uit de hand gelopen, mensen beginnen kwaad te worden op de stoplichteigenaar. De grote machten van de sociale media, want daar gaat dit natuurlijk over, weten dat ze iets moeten doen, hun business-model kraakt. En dus verdween - om ons tot Nederland te beperken - het hele account van rapper Lange Frans van YouTube, nadat hetzelfde al was gebeurd met het account van zijn krijgszuster Janet Ossebaard. Ze zullen hun theorieën over hooggeplaatste pedofielen die het bloed van kinderen drinken (‘Van Hillary Clinton tot de Oranjes aan toe’) elders moeten zien te slijten. Tot dusver was Lange Frans van harte welkom bij het Forum van Democratie, wellicht liggen daar nog mogelijkheden.

 Corona is een complot

De rapper zelf sprak direct van censuur, wat duidt op grote begripsverwarring. Geen enkele private organisatie – in dit geval Google, YouTube, Facebook, Twitter – is verplicht de bijdrage van wie dan ook te verspreiden. Ze noemen zich wel platforms, maar daarmee zijn nog geen open podia. Dit misverstand illustreert perfect hoezeer de sociale media worden ervaren als publieke instellingen, en die rol hebben ze zich ook toegeëigend, dat is het probleem. Ze zijn de eigenaren van onze data, de winnaars van de informatie-economie, en ze hebben – steeds op zoek naar het grootste bereik – op hun voorpagina’s alles gezet wat maar verkoopt. Komt dat zien, de premier is een satanist, corona een complot van de farmaceutische industrie, en kijk hier, alles wat u niet mag weten over 9/11.

Nu de politiek zich zowel in de VS als Europa begint te realiseren dat er sprake is van kollossale vervuiling van de openbare ruimte, willen de sociale media het wel wat rustiger aandoen qua rotzooi, maar het zou naïef zijn om te menen dat dat wijst op verantwoordelijkheidsbesef. YouTube meldt dat het gaat om een ‘lastig proces’, ook omdat ‘de opvattingen over waar de grenzen moeten liggen voortdurend veranderen’.

De gezondheid van het publieke debat

Dat is precies het punt: de samenleving kan zoiets wezenlijks als de grenzen van meningsuiting niet laten bepalen door monopolistische ondernemingen die geen boodschap hebben aan de gezondheid van het publieke debat. Op dat drukke kruispunt moet een niet-commerciële partij de veiligheid bewaken – de democratisch gelegitimeerde overheid. Niet om de vrijheid te beperken, maar om te zorgen dat die bloeit en niet wordt overwoekerd.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden