null Beeld
Beeld

ColumnStevo Akkerman

Er gaat iets aan terreur vooraf, en daar is geen simpel me­dicijn tegen

Stevo Akkerman

Woonde ik in Nice, dan zou ik vrijdag naar de Notre-Dame willen gaan om lang stil te zijn. En ik zou willen dat er veel andere mensen zouden zijn om hetzelfde te doen. Het kan niet vanwege corona en ik woon natuurlijk niet in Nice, maar u begrijpt wat ik bedoel. Er moet een plaats zijn om het verdriet, de angst en de woede naartoe te brengen, liefst zo dicht mogelijk bij de plek des onheils, om die als het ­ware te zuiveren, zeker als het een kerk betreft.

Na de aanslag op Charlie Hebdo, januari 2015, wist ik dat ik naar de Dam moest gaan – ik demonstreer nooit, altijd bang opgeslokt te worden door welke groep dan ook, maar die keer ging ik toch de straat op. Niet uit waardering voor de Mohammed-cartoons, maar om steun te betuigen aan het recht van anderen om cartoons te maken die ik smakeloos vind. En uit woede om de dood van mensen die niets ­anders hanteerden dan de pen.

Was er in mijn woonplaats een aanslag gepleegd op een moskee, dan zou ik daarnaartoe willen, precies om dezelfde redenen als hierboven: alle terreur, elke moord in de naam van een religie of een ideologie, is een aanval op de hele samenleving, op het uitgangspunt dat wij onze meningsverschillen niet met het zwaard beslechten.

De verleiding bestaat om geweld te zien als iets dat wezensvreemd is aan onszelf

Woede is gerechtvaardigd na ­geweld, je zou zelfs kunnen zeggen: verplicht. Maar de verleiding bestaat om dat geweld vervolgens te zien als iets dat wezensvreemd is aan onszelf, iets dat behoort tot een andere menssoort. ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers leek dat gisteren te doen toen hij verklaarde: ‘Dit is ­hemeltergend. De zoveelste slag in de lange strijd tussen enerzijds de westerse beschaving en vrijheid, en anderzijds het islamisme.’

Ja, de ene partij is het islamisme, of liever: de terroristische jihad. Maar die woedt op vele plaatsen, en moslims zijn er niet minder het slachtoffer van dan niet-moslims. De westerse beschaving daartegenover plaatsen is vragen om moeilijkheden; niet alleen willen de jihadisten niets liever, het brengt ons ook niet verder in de verklaring en de bestrijding van het gevaar.

Het Westen heeft zijn eigen traditie van politiek en religieus geweld, recent nog met de Ira en de RAF, om maar niet meteen over de vele, vele oorlogen te beginnen, zowel op ­eigen grondgebied als elders. We ­maken het kwaad niet onschadelijk door het buiten onszelf te plaatsen, de capaciteit ervoor is universeel. De vraag is waar het door getriggerd wordt. Een instant-oplossing zal dat niet opleveren, maar misschien biedt het inzicht: wanneer veranderen overtuigingen in wapens, wat kunnen we doen om dat te voorkomen? Het antwoord op terreur moet hard zijn, maar er gaat iets aan terreur vooraf: de pervertering van religie, de radicalisering van onzekere jongeren. Daar is geen simpel me­dicijn tegen, maar je wilt het gif zo weinig mogelijk ruimte geven.

Als ik in Nice woonde, dan zou ik naar de Notre-Dame willen gaan en zeggen: ‘Heer, ontferm u over ons’. Ik geef toe dat ik niet goed weet wie de Heer is en wat ontferming betekent, maar onder ons zou ik iedereen willen scharen, inclusief de ­verloren zielen.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden