Mooiste NederlandGorinchem

Een prima dagje uit met Gorcums groten

Gorinchem aan de Merwede

De Zuid-Hollandse vestingstad Gorinchem biedt een dagtrip in het teken van stoere kerels met een indrukwekkende levensloop. Ook prima voor een nat dagje uit.

Je had Gorinchem een gunstiger moment gegund. Het druipt vandaag van de regen. Maar zeuren lijkt niet gepast. De Zuid-Hollandse vestingstad – glansrijk gelegen aan de Merwede – heeft droge voeten gehouden. Dankzij een van de grootste projecten van Ruimte voor de Rivier, waardoor het hoogwater kon afvloeien naar voormalige polder Noordwaard in de nabij gelegen Biesbosch. Bovendien staat de trip deels in het teken van stoere kerels met een indrukwekkende levensloop.

Parallel lopend aan de smalle rivier de Linge, die het historisch centrum doorklieft, stiefel ik naar een klein museum. Gewijd aan Hendrick Hamel, een 17de-eeuwse Gorcumse zeeheld, die in Korea à la voetbaltrainer Guus Hiddink de heldenstatus geniet. In de replica van Hamels geboortehuis wordt uit de doeken gedaan waarom hij ook in eigen land wat bekender zou mogen zijn. De man is nou eens een positieve vertegenwoordiger van de graaiende VOC, klinkt het.

In 1653 leed de scheepsboekhouder schipbreuk voor de kust van het destijds zeer gesloten Korea, werd er dertien jaar onder humane omstandigheden vastgehouden, en schreef na zijn ontsnapping een uitvoerig scheepsjournaal over het Aziatische land. Dat werd in West-Europa een bestseller, waardoor de natie alhier op de kaart kwam te staan, en de Koreanen hem dus nog altijd hevig vereren.

De binnenstad van Gorinchem.

Een rondje binnenstad

Ook Hendrick Hamels familie liet het nodige na. Zijn vader en ooms bouwden de Gorcumse vesting. Naar het schijnt de best bewaarde van heel Nederland. In stralender tijden is de circa 5 kilometer lange wandeling over bastions met fijne vergezichten een aanrader. Maar nu verdient een rondje beschutte binnenstad de voorkeur. Vertrekpunt is de Grote Markt: een puik horecaplein omzoomd door monumentale panden. Samen met Agnes de Jong, communicatievrouw van de Stichting Gorinchem Citymarketing, doe ik een broodje bij espressobar Hugo die met reden is vernoemd. Naast het etablissement prijkt een poortje van een patriciërshuis, waaruit geleerde Hugo de Groot in het jaar 1621 vermomd als metselaar naar buiten kwam om naar Antwerpen te vluchten. Alvorens zijn legendarische ontspanning in een boekenkist uit Slot Loevestein te ondernemen.

Het middeleeuwse kasteel ligt weliswaar aan de overkant van de Merwede en valt onder de gemeente Zaltbommel, maar is een echte aanrader tijdens een dagje Gorinchem. Alleen al vanwege de overtocht, waarvoor we ons naar ‘Buiten de waterpoort’ begeven. Dit royale parkachtige complex met strandjes en flinke grasvelden is de troef van de stad. Het panorama op de brede, druk bevaren rivier is uitmuntend.

Pas vanaf mei is de pont van veerdienst Riveer weer in de vaart, daarom maken we dankbaar gebruik van diens watertaxi. Vanachter de bedruppelde kajuitramen monsteren we Gorinchems zuidelijke stadswal. En even vóór Slot Loevestein passeren we vestingstadje Woudrichem met zijn historische haven. Een plaatje dat je terug katapulteert naar vervlogen tijden.

Daar waar de provincies Zuid-Holland, Gelderland en Brabant elkaar kussen, en Maas en Waal samensmelten in de Merwede, prijkt het stoere Loevestein. Tezamen met Gorinchem en Woudrichem behorend tot de zogenoemde Vestingdriehoek. Onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie: de 85 kilometer lange verdedigingslinie, die in juni mogelijk de Unesco-erfgoedstatus krijgt. Dat zou een opsteker zijn voor het toerisme, bevestigt De Jong, die eerder de pr deed voor het kasteel. ‘Waar de meubels waren?’, kreeg ze vaak te horen van bezoekers van de sober ingerichte burcht. Deze werd na zijn verdedigingsfunctie te hebben verloren nimmer gepimpt tot comfortabel domicilie, omdat de edelen er eenvoudigweg voor pasten in de zompige rivierdelta te gaan zitten, verklaart De Jong.

De voetveer van Woudrichem.

De Martelaren van Gorcum

Bovendien was het slot een tijd lang staatsgevangenis, waar Hugo de Groot om zijn vooruitstrevende, tolerante gedachtengoed tot levenslang was veroordeeld. Volgend jaar is het exact 400 jaar geleden dat hij per boekenkist de kuierlatten nam, vertelt De Jong. Aanleiding voor het museum om dan flink uit te pakken met ‘Nederlands grootste rechtsgeleerde’, die aan de basis stond van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Weer terug in de stad wippen we binnen bij het Gorcums Museum, gevestigd in het voormalig stadhuis aan de Oude Markt. Omdat er nog even druk verbouwd wordt, krijgen we geen werken van vermaarde Gorcumse 17de-eeuwse meesters als Abraham Bloemaert te zien. Wel kunnen we naar de zolder met een permanente expositie over de Martelaren van Gorcum. Ik had er nog nooit van gehoord. Maar in grote delen van de rooms-katholieke wereld blijken de door de watergeuzen vermoorde franciscaner monniken – die werden heilig verklaard – nog immer te worden vereerd.

Het is geen opgewekt besluit van de dag. Op schilderijen en tekeningen is te zien op welke gruwelijke wijze de geestelijken aan hun einde kwamen. Om vierenhalve eeuw na dato nog de rillingen van te krijgen. Gelukkig begint het buiten op te klaren.

Een dagje Gorcum

Info over stadswandelingen en een dagarrangement Gorinchem inclusief bezoek Loevestein (vanaf €39,50): mooigorinchem.nl

Musea: hendrickhamelmuseum.nl en het gorcumsmuseum.nl.

Vaartip: het fiets- en voetveer tussen Gorinchem en Woudrichem vaart het hele jaar door. Vanaf 22 maart kun je in Woudrichem weer het voetveer over de Afgedamde Maas nemen. Aan de overkant is het een kippeneindje naar Slot Loevestein. Info over de veerdiensten en watertaxi: riveer.nl

Dinertip: restaurant Merwezicht met uitzicht op de rivier staat te boek als beste keus.

Slaaptip: in de Vestingdriehoek? Op het complex van Slot Loevestein zijn verschillende mogelijkheden. slotloevestein.nl

Voor Het mooiste Nederland probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden