Beeld Wim Boevink

Klein Verslag

De bewoners bleven Overschild trouw, maar door de bevingen is het nu een ontwricht dorp

Overschild is een kruising van twee wegen: de Graauwedijk en de Meerweg. Aan de kruising ligt een bushalte die 'de Kruising' heet. Het Groningse dorp telt 125 woningen, een korenmolen en twee negentiende eeuwse kerkjes die buiten gebruik zijn.

Om het dorp heen strekken zich velden uit tot de einder. Ik ben hier uitgestapt, in Overschild. De wegen zijn recht. De meeste huizen weinig aanzienlijk. De pastorie is nog rijksmonument. Net als de Hervormde kerk.

Die andere, de Gereformeerde, ligt om de hoek aan de Meerweg. Het gebouwtje oogt vervallen. Het is als opslag in gebruik. Boven de deur hangt een spreuk: Vrede door het Bloed des Kruizes 1879. Iets verderop is een wei; er grazen een paar schapen die, als ze me zien, in mijn richting rennen. Ik spreek ze kort toe, maar kan ze niks beloven.

Ik wil u een fragment uit Wikipedia voorleggen, over Overschild. Over dit land. 'Het gebied rond Overschild was eeuwenlang zeer moerassig en werd pas in de 19e eeuw goed ontwaterd met behulp van poldermolens. De arme grond werd in de 19e eeuw vruchtbaarder gemaakt met behulp van wierdegrond, onder andere van de wierde Oldersum in 1866. Vanaf ongeveer 1870 werd begonnen met het 'woelen' van het land; de vruchtbare klei onder de arme toplaag werd uitgegraven en over het land verspreid, een zeer arbeidsintensief karwei. Hierbij ontstonden kleigaten. Met de introductie van kunstmest werd hiermee gestopt. Op 19 oktober 1944 werd het gebied onder (zoet) water gezet door de Duitse bezetter om zo de opmars van de geallieerden te vertragen. Het dorp moest toen worden ontruimd. Pas op 26 mei 1945 was het water grotendeels weer weggepompt.'

Arme, omgewoelde grond, met grote inspanning vruchtbaar gemaakt. Een inundatie, een ontruiming.

Dorpsgeschiedenis

Aan de kruising bevond zich een café, dat in 1986 werd gesloten. In het pand kwam nog een bordeel en later een autosloperij. De supermarkt, het tankstation, de smederij, de bakker, de manufacturenwinkel, de slager en de schoenmaker zijn allemaal verdwenen.

Wel is er nog een dorpshuis. Daar kwam eind november 2017 de Nationaal Coördinator Hans Alders op bezoek. De boodschap was al duidelijk: bijna alle huizen in het dorp moesten worden versterkt of afgebroken. Laagveen en gaswinning zijn geen goede combinatie, verzuchtte de Nationaal Coördinator. 'De bodem is hier net pap, het is veen. Het heeft ook nog een opslingerende werking, waardoor aardbevingen worden versterkt.'

De bevolking van Overschild vergrijst. Maar ze zijn gebleven, door de jaren heen. Het is hun dorp, hun veen, hun uitzicht, hun leven.

En nu slapen ze slecht. Moet je een nieuw huis willen? Of een versterking met een stijve vloer en ijzeren balken door je kamer? Het zijn hun eigen huizen. Geen herbouwde coöperatiewoningen zoals in Loppersum, waarover ik gisteren schreef dat het herrees uit de stutten. Nee, schreef een inwoonster me, zestig procent van Loppersum moet nog herbouwd. De ontwrichting is nog volop gaande.

Overschild heeft een stille begraafplaats. Scheve zerken, omarmd door knotwilgen. De grond is zacht. Nee, geen pap. Maar laatste troost.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Lees zijn Kleine verslagen hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden