Bezoekers van de TT te Assen bezoeken in 1979 op weg naar huis nog even het tankstation.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Bezoekers van de TT te Assen bezoeken in 1979 op weg naar huis nog even het tankstation.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Déjà vuBenzineprijzen

De benzineprijs piekte in 1975: voor het eerst meer dan één piek

De benzineprijs gaat zondag opnieuw omhoog en komt voor het eerst boven de gulden te liggen’, meldde dagblad Trouw op vrijdag 30 mei 1975. Super werd 1,6 cent per liter duurder en ging daarmee 1,014 gulden kosten.

Het bescheiden berichtje stond boven het overzicht van de beurskoersen. Het eindigde met de mededeling dat het waarschijnlijk niet de laatste prijsverhoging was: ‘De sjah van Iran heeft al aangekondigd de prijzen nog dit jaar te willen aanpassen aan de devaluatie van de dollar.’

Een gezamenlijke Europese munt leek nog een soort verre toekomst. Laat staan dat mensen zich iets konden voorstellen bij de huidige benzineprijs van richting de vierenhalve gulden (want daar komt twee euro omgerekend toch op neer).

10 procent inflatie

Benzine was geen uitzondering. Ook brood en melk werden met ingang van 1 juni duurder. Of beter gezegd: weer duurder. Nederland had in 1975 te maken met een enorme inflatie, op jaarbasis ging het om 10,2 procent.

De prijzen en beschikbaarheid van benzine vormden al een hoofdpijndossier sinds de oliecrisis van 1973. Nederland leverde steun aan Israël tijdens de Jom-Kippoeroorlog van dat jaar. De Arabische staten reageerden daarop met een olie-embargo.

Schaarste leek nabij. Premier Joop den Uyl hield een tv-toespraak. “Wij zullen ons blijvend moeten instellen op een levensgedrag met een zuiniger gebruik van grondstoffen en energie. Daardoor zal ons bestaan veranderen. Bepaalde uitzichten vallen daardoor weg. Maar ons bestaan hoeft er niet ongelukkiger op te worden.” Nederland schoof de gordijnen wat vaker dicht. Kinderen konden rolschaatsen op de snelwegen tijdens de autoloze zondagen. Benzine ging tijdelijk op de bon.

De somberste scenario’s kwamen niet uit. In de opslagtanks in Rotterdam bleken behoorlijke voorraden te zitten en de Arabische landen bleken hun olie-embargo moeilijk te kunnen afdwingen. De prijzen bleven wel hoog. Met de prijsstijging in het voorjaar van 1975 als historisch moment.

Zuiniger auto's

Een verslaggever van Het Vrije Volk relativeerde in een beschouwing de hoge rekening aan de pomp. Als de benzineprijs van dat moment werd afgezet tegen de koopkracht, dan was de benzine in 1957 meer dan tien procent duurder geweest. En: “In 1950 al sprak minister Lieftinck al zijn hoop uit dat een verhoging van de benzineprijs tot een meer verantwoord autogebruik zou leiden.” Onderzoek wees al uit dat dit sinds 1973 inmiddels echt aan het gebeuren was.

Het autobezit nam nog wel toe. In 1974 waren 404.000 nieuwe exemplaren verkocht. Het betekende wel een teruggang van 6 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Consumenten keken bovendien steeds nadrukkelijker naar de zuinigheid van de aan te schaffen auto. Zelfs in de VS waar enorme wagens onderdeel leken van de Amerikaanse droom, groeide het marktaandeel van kleinere, vaak Europese modellen.

De grens van twee gulden

Het duurde precies tien jaar, tot mei 1985 voordat de benzineprijs de grens van twee gulden passeerde. De wereld had niet stilgestaan. De sjah van Iran, die in het Trouw-bericht uit 1975 nog een prominente rol speelde, was in 1979 verjaagd en kort daarna in ballingschap overleden. Zijn land voerde als islamitische republiek onder leiding ayatollah Khomeini inmiddels al jaren een bloedige oorlog met Irak. Het zorgde voor veel spanning in de olierijke regio rond de Perzische Golf.

Dat de benzineprijs in 1985 omhoogschoot, had te maken met een sterke stijging van de dollarkoers aan het begin van dat jaar. Toen de Amerikaanse munt in het voorjaar weer goedkoper werd, stegen de prijsnoteringen op de internationale markt voor olieproducten.

“De maat is vol”, riepen consumentenorganisaties. Die wezen op de macht van de olieconcerns en vonden dat het tijd werd voor een prijsbeleid van de overheid om de prijzen in te tomen.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden