Uitsnede van het portret van prinses Juliana dat kunstenaar Hendrik Maarten Krabbé van haar maakte in 1928. 
'Portret van prinses Juliana'
 Hare Koninklijke Hoogheid Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina, Prinses van Oranje Nassau, Hertogin van Mecklenburg.   Beeld Rijksmuseum
Uitsnede van het portret van prinses Juliana dat kunstenaar Hendrik Maarten Krabbé van haar maakte in 1928. 'Portret van prinses Juliana' Hare Koninklijke Hoogheid Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina, Prinses van Oranje Nassau, Hertogin van Mecklenburg.Beeld Rijksmuseum

Déjà vuPrinses Juliana

Bij Juliana’s achttiende verjaardag verscheen geen persoonlijk boekje

Gedenkboeken verschenen er volop rond de achttiende verjaardag van kroonprinses Juliana op 30 april 1927. Ze boden mooie plaatjes en buitenkant plus veel Oranjehulde. De mens achter de jonge vrouw bleef verborgen. “Prinses Juliana heeft nog weinig gelegenheid gehad buiten den engeren kring harer onmiddellijker omgeving te doen blijken wie zij is, wat wij van haar mogen hopen”, constateerde het Algemeen Handelsblad aan de vooravond van de vieringen. “Wat men hoort in vertrouwelijk gesprek met wie het weten kunnen, geeft het recht zeer hooge vewachtingen te koesteren van de prinses.”

Juliana’s moeder Wilhelmina werd op haar achttiende ingehuldigd als koningin, wat ze al vanaf de dood van haar vader op haar tiende had geweten. Juliana’s dochter Beatrix werd via een boek van schrijver Hella Haasse aan het volk voorgesteld. Het bleek het begin van een traditie: Renate Rubinstein deed verslag van haar gesprekken met Juliana’s kleinzoon, de huidige koning Willem-Alexander. Deze week werd bekend dat Claudia de Breij iets soortgelijks doet bij gelegenheid nu Juliana’s achterkleindochter Amalia op 7 december meerderjarig wordt.

Bij Juliana’s achttiende verjaardag verscheen geen persoonlijk boekje. Een met vlaggen en wimpels versierd Den Haag vierde het feest wel. De kroonprinses woonde een dansdemonstratie op het Binnenhof bij. ’s Avonds was de residentie feestelijk verlicht en ging vuurwerk de lucht in. Bij de ‘cadeaus’ hoorden een lidmaatschap van de Raad van State en een jaartoelage van 200.000 gulden. De jarige mocht bovendien haar intrek nemen in het speciaal voor de gelegenheid geprepareerde Paleis Kneuterdijk. Ze zou er nooit gaan wonen.

Pittige boblijn

Bij gelegenheid van de achttiende verjaardag verschenen ook portretten. Hoffotograaf Adriaan Stokhuyzen liet Juliana nogal stijfjes staan en zitten tussen de meubels en bloemen op Paleis Het Loo. Een portret van de kunstenaar Hendrik Maarten Krabbé (grootvader van de acteur/schilder Jeroen) verraadde meer van Juliana’s vrijheidsdrang. De prinses poseerde met lang haar, maar toen de reproductie in Nederland werd verspreid was dat aangepast aan haar actuele dracht: een pittige boblijn. Lang hield ze dat kapsel niet. Het zou haar zijn verboden.

Juliana-biograaf Jolande Withuis stuitte op meer generatieconflicten. In haar memoires vertelde koningin Wilhelmina vol moedertrots hoe fleurig Juliana er op haar achttiende verjaardag had uitgezien “voor het eerst in het toilet van een uitgaand meisje”. Ze liet onvermeld dat ze vol afkeer de zaal verliet, toen haar dochter en haar vriendinnen na het diner van een dansmeester de nieuwerwetse charleston wilden leren.

Op andere terreinen probeerde de kroonprinses ook een beetje vrijheid te pakken. Geloof was zo’n persoonlijke zaak. De toon en de leerstelligheid van de mannen die haar catechisatie verzorgden, bevielen haar niet. Uiteindelijk vond ze toch haar eigen verhouding tot de Nederlands-hervormde kerk. Op 12 juni 1927 deed ze met een low profile-plechtigheid belijdenis in een kerk in de Haagse Transvaalbuurt.

Studietijd

De grootste bevrijding was Juliana’s inschrijving aan de Leidse universiteit, een mogelijkheid om na een jeugd met alleen maar privéonderwijs aan het ‘gewone leven’ te ruiken. Op enigszins aangepaste wijze: de kroonprinses ging niet op kamers, maar betrok met drie studievriendinnen en twee begeleidende en verzorgende oudere vrouwen twee villa’s met zeezicht in Katwijk. De koninklijke studente was ‘toehoorster’, volgde een vrij programma dat haar zo goed mogelijk moest voorbereiden op haar toekomstige regeertaak en deed slechts een paar keer mondeling tentamen. Na tweeënhalf jaar ontving ze een eredoctoraat.

Hoe kort haar Leids/Katwijkse periode ook was, Juliana zou het later beschouwen als een van de mooiste periodes uit haar leven. Het gevoel even –al was het maar een beetje – ontsnapt te zijn aan haar gouden kooi, droeg daar ongetwijfeld aan bij.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden