null Beeld
Beeld

BladenNico de Fijter

Zonder kritische stemmen bewegen kerken zich weer naar het mannelijke en dominante

In haar bijbelstudiegroepje van de Anglicaanse kerk waar ze lid van is, stelde predikant en theoloog Gertine Blom onlangs de vraag: ‘Verandert er iets voor jullie als je God als moeder voorstelt?’ “Ik was daar oprecht in geïnteresseerd, vooral omdat ik merkte dat dit beelden opriep die ik normaal niet aan God zou toedichten”, schrijft Blom in Geruchten. “Mijn godsbeeld was dus voornamelijk mannelijk, concludeerde ik.” Een van haar bijbelstudie-genoten – een man – vond het maar een irritante vraag. “Je moet gewoon het woord Vader bij God niet vergelijken met je aardse vader, vond hij. ‘Ik doe dat zelf ook niet. God is anders. Bij Vader horen allerlei mooie dingen. Als je dat niet zo kunt zien, dan moet je misschien je eigen beeld bijstellen.’”

Het werd Blom duidelijk dat kritiek op godsbeelden altijd nodig is. “We moeten opnieuw en opnieuw onze ideeën over God, over macht en dominantie onder de loep leggen.” Blom ziet een verband tussen het mannelijke godsbeeld in veel kerken en de ongelijke positie van vrouwen in die kerken. “Het ligt er niet meer dik bovenop, maar de ongelijkheid is wel degelijk aanwezig. In verwachtingen en patronen. In onuitgesproken aannames.”

Blom richtte vorig jaar vromevrouwen.nl op, een website waarop ze vergeten vrouwen uit theologie en kerkgeschiedenis belicht. “Na het oprichten van Vrome Vrouwen kreeg ik veel berichten van vrouwen die zich herkenden in het probleem. Zij ervaren een gebrek aan voorbeelden of hebben in hun leven een lange weg moeten gaan voor ze hun eigen stem durfden te ontdekken.

Bevrijding is nooit een achterhaald station

Vrouwen die zich al lang in de feministische kant van theologisch Nederland bewegen, weten hier alles van. Zonder blijvende kritische stemmen bewegen kerken zich onvermijdelijk weer naar het mannelijke en het dominante. (...) Bevrijding is nooit een achterhaald station. Het blijft nodig, niet alleen voor vrouwen, ook voor andere groepen zoals lhbt’ers, mensen van kleur, mensen met een beperking. Zijn onze kerken een plek waar zij tot hun recht kunnen komen? En als dat niet zo is, wat zit er dan verborgen in onze theologie, onze ideeën over God? Durven we ons te laten bekritiseren, ook als dat veilige heilige huisjes omvergooit?”

Geruchten. Beeld
Geruchten.Beeld

Maar dat omvergooien lukt misschien wel het beste buiten de kerkmuren, denkt theoloog Rikko Voorberg. “Ik zie het niet als mijn taak de kerk te veranderen”, zegt hij in Volzin. “Vernieuwing werkt wellicht het beste buiten de kerkmuren. Daar uitproberen en als dat werkt er in de kerk iets mee doen.”

Volzin. Beeld
Volzin.Beeld

Voorberg is bekend geworden als activist. De inspiratie daarvoor blijft hij zoeken en vinden in het christendom. “Niet dat het christendom zaligmakend is, maar er zit iets onontdekts in wat werkelijke potentie heeft de wereld en mijzelf te veranderen. We hebben dat er nog niet uit. In het christendom zit een ongelooflijk idealisme dat net niet utopisch wordt en een waanzinnig realisme dat net niet cynisch wordt. En dat tegelijk, de hele tijd. Er zit zoveel rotheid in hoe we met elkaar omgaan: slavernij, klimaat, vluchtelingen, systemen. Aan de andere kant is er de hoop, liefde, scheppingskracht, het verschil maken, ruimte voor vergeving en spijt, opkomen tegen geweld en uitsluiting. Dat maakt dat ik voorlopig nog nergens anders heen hoef.”

Lees eerdere afleveringen in ons dossier Bladen.

Lees ook:

Voor theologe Gertine Blom is ‘vroom’ een eretitel

Theoloog Gertine Blom groeide op in een bevindelijk-gereformeerd kerkgenootschap waar vrouwen geen predikant mogen worden. Nu is zij het zelf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden