Zin in het alledaagse

Zingeving? Dat kan ook als clown. ‘Een clown mag haar impulsen volgen’

Rian van den Brand: ‘Als clown voel ik me veel jonger.’ Beeld Lars van den Brink

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Vandaag: Rian van den Brand (60). ‘Een clown mag haar impulsen volgen, doen wat in haar hart leeft. En alles wat er is, is goed. Alles wat ik voel, is goed en mag er zijn.’

“Eén voor één komen we op. Op het podium doen we iets met een emmer, die telkens verandert in iets anders. In een trommel, in een pan, een douche, en zelfs in een wc. Zjoef, zjoef, zjoef, met brede armbewegingen strooit de boer zijn zaadjes uit. Boem, boem, boem, met een blij gezicht slaat de tamboer op zijn trom. In de zaal kun je een speld horen vallen. Ineens roept iemand: ‘Leuk! Dit is leuk!’ Ja, hier doen we het voor, nu is er verbinding. Vanaf nu stroomt het spel en wordt het nóg leuker.

“Als contactclown in de zorg bij de Dichterbij Clowns probeer ik met mimiek, beweging en geluid in verbinding te treden met kwetsbare medemensen als dementerenden, mensen met een verstandelijke beperking, zieke kinderen en kinderen met een beperking. Mensen die niet of niet meer in staat zijn op de gangbare manier te communiceren. Wij gebruiken daarom dan ook weinig woorden.

“Het verschil tussen ons en de verzorgenden is dat wij alle tijd hebben en de mensen dus alle aandacht kunnen geven. Bovendien hoeven ze niets van ons; wij verwachten niets van hen. Ze mogen helemaal zichzelf zijn. Zo kan er ineens een mooie ontmoeting ontstaan. Wij hebben geen vooropgezet plan, maar kijken wat er op dat moment ís en kan ontstaan. Dat kan mooi, subtiel of uitbundig spel zijn, samen dansen of zingen, gek doen of juist samen stil zijn. Niets hoeft, alles mag, als er maar verbinding is, want die verbinding geeft zin aan wat wij doen.

“Een clown mag haar impulsen volgen, doen wat in haar hart leeft. En alles wat er is, is goed. Alles wat ik voel, is goed en mag er zijn. Dat uit ik in beweging en geluid. En ook alles wat de ander doet en voelt mag er zijn. Behalve dat dit duidelijk is voor de ander, geeft het mij het gevoel dat ik besta en dat ik er mag zijn, dat alles in mij er mag zijn. Als ik boos ben, laat ik dat zien en horen door met mijn voeten te stampen en te grommen. Als ik verdrietig ben, maak ik mezelf klein en schok met mijn schouders en laat mijn verdriet in gejammer naar buiten. Als ik blij ben, dans en huppel ik en zing daarbij. Mijn gezicht is open en ook mijn lichaam maakt zichzelf groot.

Verbinding

“Op zo’n moment stroomt het in mij. Mijn lichaam is één geheel, sterker nog, mijn lichaam en ziel zijn één geheel. En nóg sterker: doordat alles er mag zijn en ook mijn oordelen over de ander verdwijnen, voel ik mezelf één met mijn omgeving, met de ander.

“Die verbinding geeft dan ook niet alleen zin aan wat wij doen, maar is ook voor mij zinvol. Ik geniet er zelf ook van, fysiek. Als clown voel ik me namelijk veel jonger. Alles mag, dus ik word niet gehinderd door gedachten dat ik op mijn zestigste bepaalde dingen niet meer mag doen, zoals rollebollen over de grond. Als ik bij kinderen speel, doe ik dat regelmatig. Terwijl ik normaal gesproken, als mens, best wel stijf ben, blijk ik als clown ineens een souplesse te bezitten waar ik van opkijk. Jeetje, wat voel ik me dan jong. En energiek.

“Het is ook mooi wat we doen, alleen al onze outfits zijn bijzonder kleurrijk. Eigenlijk zijn alle zintuigen betrokken bij wat we doen. Daarom is het ook belangrijk dat wij fris ruiken, nooit parfum op hebben.

Verwondering

“Verder. Niet lopend, maar staand op de plaats. De emmer wordt een verfbus. In verschillende tempo’s wordt de verf via verticale streken op de muur aangebracht. Mijn gezicht staat op verwondering. Wat wordt het mooi! Een andere clown eet met een verlekkerd gezicht met een lepel uit de pan. Mmmmm, wat heerlijk!

“Op een teken van clown Klats stoppen we ermee en gaan met de emmer het publiek in. Heel langzaam, terwijl ik mijn ogen gericht houd op het publiek, loop ik in de richting van de vrouw met wie ik al de hele tijd oogcontact had.

‘Kijk eens wat er voor moois in deze emmer zit’, zeg ik tegen haar.

Met grote ogen van verwondering zegt ze: ‘O’.

“Wow! Ik wil haar mee laten kijken, want zoiets moois wil ik graag met haar delen. De vrouw kijkt verwachtingsvol terug. Ze wil het graag zien. Ze is benieuwd, maar vindt het ook spannend, en daarom houd ik afstand. Steeds kom ik dichter bij haar. We zijn verbonden door ons verlangen iets moois te zien. Eindelijk ben ik bij haar. Samen kijken we in de emmer en daar ligt de prachtigste schat die je je maar kunt bedenken. Samen genieten we van dit moois en van dit fijne moment van verbondenheid, waarin sprake is van contact. Een zinnige ontmoeting om nooit meer te vergeten. Even heeft zij kunnen proeven van een ruimte die groter is dan het kleine wereldje waarin zij gewoonlijk leeft.

“Het zijn van clown geeft mij zin, omdat ik blij word als ik zie dat anderen blij van mij worden. Het geeft voor mij zin als ik door alle buitenkant heen de weg naar de ziel en het hart van de ander kan vinden en er verbinding ontstaat met een ruimte die groter is dan de ander en ik bij elkaar. Als we het gevoel hebben dat we samen deel uitmaken van een groter geheel.”

Voor meer informatie: www.dichterbij-clown.nl.

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Zoals het verhaal van Wilfred Ploeg (65) ‘Ik had een vrouw én een vriend. Als ik bij de een was, wilde ik naar de ander.’ Alle verhalen leest u hier terug.

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden